رابطه رفتار عارف و قبض و بسطذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:عارف، مقامات عرفا، قبض و بسط.
پرسش :آیا رفتار و افعال عارف می تواند بر حالت قبض یا بسط او تأثیر بگذارد؟ یعنی آنها را عوض کند؟


پاسخ

[ویرایش]

قبض و بسط از مسائل محوری نزد اهل معرفت و عرفان است که در موارد مختلف به کار می‌برند:در مسائل هستی شناسی می‌گویند:جریان آفرینش بر اساس قبض و بسط است که هستی ابتدا در حالت قبض بوده، سپس بسط پیدا کرده است.
[۱] . حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، ص ۱۲۸و ۲۶۲، رجاء، تهران، چاپ پنجم، ۱۳۶۵ش.
چنان‌که در نهایت نیز پس از بسط دوباره، قبض پیدا می‌شود بعد از آن بسط صورت می‌گیرد. اهل معرفت جهان هستی را دائماً در حال قبض و بسط می‌دانند و لفظ جهان را نیز که به معنای جهش و جهیدن است گواه بر آن می‌شمارند.
[۲] . حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، ج ۳، ص ۱۴۶، ۶جلدی، بوستان کتاب، قم، چاپ سوم، ۱۳۸۱ش.
در مورد انسان نیز می‌گویند:قلب که قطب و محور وجود انسان است به این جهت قلب گفته شده که دائماً در تقلب است و مانند قلب ظاهری(عضو صنوبری) دائماً در قبض و بسط است.
[۳] .حسن زاده آملی، حسن، انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه، ص ۱۸۱، ۱جلدی، الف لام میم، تهران، چاپ اول، ۱۳۸۳ش.

اما در پاسخ این پرسش که آیا رفتار و افعال عارف می‌تواند بر حالت قبض یا بسط او تأثیر بگذارد؟ باید گفت؛ بدون تردید عارف و هر انسان دیگری، رفتار و اعمال او در حالات روحی او اثر می‌گذارد؛ البته باید در نظر داشت که این‌گونه نیست، هر قبضی به عنوان مجازات باشد، بلکه گاهی قبض به عنوان زمینه و مقدمه بسط و تکامل بر عارف عارض شود. به عبارت دیگر، همان‌گونه که در جریان آفرینش قبض مقدم بر بسط است، در مسائل روحی نیز قبض مقدم بر بسط است. به بیان برخی از اهل معرفت:«انسان به حکم‌ «وَ قَدْ خَلَقَکُمْ أَطْواراً» دارای احوال گوناگون است که به پیش آمد تجلیات اسماء و صفات الهی قبض‌ و بسط و اختلاف اسفار برای اشخاص پیش می‌آید».
[۴] . حسن زاده آملی، حسن، ممد الهمم در شرح فصوص الحکم، ص ۸۴، ۱جلدی، وزارت ارشاد، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
نکته جالب این‌که می‌گویند:گاهی امری؛ مانند حزن و اندوه ظاهرش قبض است، ولی باطن آن بسط است.
[۵] . حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، ص ۵۵۳، رجاء، تهران، چاپ پنجم، ۱۳۶۵ش.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. . حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، ص ۱۲۸و ۲۶۲، رجاء، تهران، چاپ پنجم، ۱۳۶۵ش.
۲. . حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، ج ۳، ص ۱۴۶، ۶جلدی، بوستان کتاب، قم، چاپ سوم، ۱۳۸۱ش.
۳. .حسن زاده آملی، حسن، انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه، ص ۱۸۱، ۱جلدی، الف لام میم، تهران، چاپ اول، ۱۳۸۳ش.
۴. . حسن زاده آملی، حسن، ممد الهمم در شرح فصوص الحکم، ص ۸۴، ۱جلدی، وزارت ارشاد، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
۵. . حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، ص ۵۵۳، رجاء، تهران، چاپ پنجم، ۱۳۶۵ش.


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : عرفان اسلامی | مقامات عرفانی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار