حرکت جوهریذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:حرکت جوهری، حکمت متعالیه.

پرسش

:در صورت امکان حرکت جوهری را به زبانی ساده توضیح دهید.

پاسخ

:


تعریف حرکت

[ویرایش]

حرکت در بیان فلسفی عبارت است تغییر تدریجی یا خروج تدریحی شیئی از قوه به فعل، یعنی حرکت، نحوه وجودی است که شیئی به واسطه آن به تدریج از حالت قوه خارج شده و به فعلیت می رسد. تدریجی بودن آن به این معنی است که اجزایی که برای آن وجود فرض می شود در یک زمان واحد با هم جمع نمی شوند، بلکه در طول زمان به تدریج به وجود می آیند.
[۱] مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج ۲، ص ۲۸۵ الی ۲۹۳، نشر بین الملل، چاپ هفتم، قم، ۱۳۸۶ ش.


تعریف جوهر

[ویرایش]

جوهر ماهیتی است که برای موجود شدن نیاز به موضوع ندارد و دارای ۵ قسم می باشد: ۱. ماده ۲. صورت ۳. عقل ۴. نفس ۵. جسم
[۲] طباطبائی محمد حسین نهایة الحکمه ص ۲۰۷.
و برخلاف عرض که برای ایجاد شدن در خارج به موضوع نیاز دارد. مثل رنگ که یکی از انواع اعراض است و برای موجود شدن در خارج، حتما باید بر روی یک موضوع ایجاد شود. ولی جوهر چون وجود مستقل دارد مثل جسم برای موجود شدن در خارج نیازمند موضوع نیست.

تعریف حرکت جوهری

[ویرایش]

حرکت جوهری (به بیانی ساده) به این معنی است که اساس عالم را جواهر تشکیل می دهند و همه جواهر دائماً و لحظه به لحظه در حال حرکت هستند .حتی اینکه اعراض یک جوهر مثل رنگ و حجم و ... تغییر می کند به خاطر حرکت در خود ذات این جوهر است. که به طور دائمی در حال حرکت است. به عبارت دیگر حرکت جوهری عین وجود جوهر است و تنها نیازمند به فاعل الهی و هستی بخش می باشد و ایجاد جوهر عیناً همان ایجاد حرکت جوهری است. اما حرکت اعراض تابع حرکت جوهر است.
[۳] مصباح یزدی، محمد تقی،آموزش فلسفه، ج ۲، ص ۳۳۴ ، نشر بین الملل، چاپ هفتم، قم، ۱۳۸۶ ش.
[۴] مطهری، مرتضی، مقالات فلسفی، ج ۱، ص ۲۸۶، انتشارات صدرا.
و دگرگونی های اعراض معلول طبیعت جوهری آنها است. یعنی ما شکی در حرکت اعراض یک جوهر نداریم مثلاً می بینیم که رنگ سیب تغییر می کند اما علت این تغییر حرکت در جوهر آن است، از این رو فاعل طبیعی این دگرگونی ها باید مانند خود آنها متغیر باشد پس خود جوهر که فاعل طبیعی برای حرکات عرضی بشمار می رود باید متحرک باشد.

دلایل حرکت جوهری

[ویرایش]

تا قبل از ملاصدرا بحث حرکت در جوهر مطرح نبود و تنها از بعضی فلاسفه یونان سخنانی نقل شده بود که قابل تطبیق بر حرکت جوهری بود، اما از بین فلاسفه اسلامی، این ملاصدرا (صدرالمتألهین شیرازی) بحث حرکت جوهری را مطرح کرد و آن را با دلیل اثبات نمود.

← دلیل اول


اعراض وجود مستقلی از موضوعاتش ندارند بلکه اعراض از شؤون وجود جوهر می باشد و از طرفی وقتی این اعراض تغییر می کند و حرکت در آنها رخ می دهد. به ما این را می فهماند که جوهر نیز دارای حرکت است زیرا هر گونه تغییری که در شؤون یک موجود روی می دهد، تغییری برای خود آن و نشانه ای از تغییر درونی و ذاتی آن بشمار می رود در نتیجه حرکات عرضی نشان دهنده حرکت در جوهر است و این همان معنای حرکت جوهری است.

← دلیل دوم


از دلایل ملاصدرا بر اثبات حرکت جوهری این است که می گوید: هر موجود مادی زمان مند و دارای بعد زمانی است و هر موجودی که دارای بعد زمانی باشد تدریجی الوجود است. در نتیجه جوهر مادی نیز دارای حرکت می باشد.
[۵] مصباح یزدی، محمد تقی،آموزش فلسفه، ج ۲، ص ، نشر بین الملل، چاپ هفتم، قم، ۱۳۸۶ ش۳۳۵.


← دلیل سوم


بعضی ار مفسرین آیاتی از قرآن مانند آیه: "کوه‌ها را مى‌بینى، و آنها را ساکن و جامد مى‌پندارى، در حالى که مانند ابر در حرکتند.."
[۶] سوره نمل/۲۷، آیه۸۸.     وَ تَرَى الجِْبَالَ تحَْسَبهَُا جَامِدَةً وَ هِىَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ...
را بر معنای حرکت جوهری حمل کرده اند و گفته اند تمامی موجودات با جوهره ذاتشان به سوی غایت وجود خود در حرکتند و این بیانگر حرکت جوهری می باشد. به عبارتی، تو کوه ها را جامد می پنداری در حالی که با حرکت جوهری دائماً در حال حرکت می باشند.
دلایل دیگری هم برای بیان حرکت جوهری آوره شده است که در کتابهای فلسفی به طور مفصل بیان شده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج ۲، ص ۲۸۵ الی ۲۹۳، نشر بین الملل، چاپ هفتم، قم، ۱۳۸۶ ش.
۲. طباطبائی محمد حسین نهایة الحکمه ص ۲۰۷.
۳. مصباح یزدی، محمد تقی،آموزش فلسفه، ج ۲، ص ۳۳۴ ، نشر بین الملل، چاپ هفتم، قم، ۱۳۸۶ ش.
۴. مطهری، مرتضی، مقالات فلسفی، ج ۱، ص ۲۸۶، انتشارات صدرا.
۵. مصباح یزدی، محمد تقی،آموزش فلسفه، ج ۲، ص ، نشر بین الملل، چاپ هفتم، قم، ۱۳۸۶ ش۳۳۵.
۶. سوره نمل/۲۷، آیه۸۸.     وَ تَرَى الجِْبَالَ تحَْسَبهَُا جَامِدَةً وَ هِىَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ...
۷. موسوی همدانی، سید محمد باقر، ترجمه المیزان، ج ۱۵، ص ۵۷۸، چاپ جامعه مدرسین.    
۸. موسوی همدانی، سید محمد باقر، ترجمه المیزان، ج ۱۵، ص ۵۷۸، چاپ جامعه مدرسین.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : فلسفه اسلامی | مسائل فلسفی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار