حدسذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:حدس،حدس منطقی، حدس عرفانی.
پرسش :فرق حدس منطقی و عرفانی چیست؟
پاسخ :


حدس منطقی[ویرایش]

در نظر اهل منطق حدس، مرتبه‌ای از قدرت و قوت اندیشه انسانی است که در اثر مشاهده و تجربه زیاد به دست می‌آید. کسی که از قدرت حدس برخوردار باشد بسیار سریع به نتیجه می‌رسد. به عبارت دیگر، در نظر اهل منطق راه رسیدن انسان به یک نتیجه علمی، فکر و اندیشه است. در نظر آنان فکر، حرکت نفس از مطلوب به سوی مبادی و از مبادی به سوی همان مطلوب است. این حرکت مراتب دارد. حدس، پیمودن سریع مقدمات و رسیدن فوری به نتیجه است. در حدس، حرکت به گونه‌ای سریع است که گویا حرکتی اتفاق نیفتاده و انتقال دفعی صورت گرفته است. [۱]

حدس عرفانی[ویرایش]

این تعریف از حدس(تعریف حدس در منطق )، مقبول همگان حتی اهل عرفان نیز هست. بنابر این، حدس در نظر اهل عرفان تعریف دیگری ندارد. تنها نکته‌ای که اهل معرفت بدان توجه دارند؛ این است که رابطه حرکت و حدس در علم منطق و حکمت ، مانند رابطه سلوک و جذبه عارف در مکاشفات است. در سلوک حرکت است و هنگامی که قوی شود تبدیل به جذبه می‌شود، چنان‌که فکر قوی شد زمان را به سرعت طی می‌کند و انتقال دفعی می‌یابد یعنی حدس می‌گردد. [۲]
به بیان دیگر، در نظر اهل معرفت ریاضت از راه تصفیه و تخلیه در تکامل انسان به منزله اعمال نظر در طریق استدلال است، و نسبت بین فکر و حدس‌ در استدلال نظر مانند نسبت بین سلوک و جذبه در مسیر عرفان است که انسان در مسیر تکامل از نظر و فکر ترقی می‌کند به حدس‌ می‌رسد، و از سلوک به جذبه می‌رسد. [۳]

پانویس[ویرایش]
 
۱. . ر. ک:علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد (مع التعلیقات)، ص ۲۲۹، جامعه مدرسین، قم، چاپ نهم، ۱۴۲۲ق.
۲. . ر. ک:حسن زاده آملی، حسن هزار و یک نکته، ص ۵۲ و ۵۳، رجاء، تهران، چاپ پنجم، ۱۳۶۵ش.
۳. . ر. ک:حسن زاده آملی، حسن، نصوص الحکم بر فصوص الحکم، ص ۱۲۴، رجاء، تهران، چاپ دوم، ۱۳۷۵ش.


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : منطق | اصطلاحات منطقی




جعبه‌ابزار