حجاب عقل بودن اسرافذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: اسراف، حجاب عقل،

پرسش: اسراف چگونه حجاب عقل و مانع شناخت‌های عقلی و قلبی است؟ و آیا این مانعیت، مربوط به همه مراتب اسراف می‌شود، یا این‌که مربوط به بعض مراتب آن است؟


مانع شناخت بودن هوس[ویرایش]

در پاسخ سؤال اوّل باید گفت: با ذکر دو مقدّمه، مانعیت اسراف از شناخت، اثبات و چگونگی آن نیز روشن می‌شود: مقدّمه اوّل این که هوس مانع شناخت است، و مقدّمه دوّم این‌که اسراف تجسّم هوس است.
مقدّمه اوّل در بحث‌های گذشته به‌طور مشروح اثبات شد، و مقدّمه دوم به قدری روشن است که نیازی به اثبات ندارد. بنا‌بر‌این، اسراف نیز مانند ظلم و کفر مانع شناخت‌های عقلی و قلبی است. و بر همین اساس، قرآن کریم اسراف را همانند ظلم و کفر، مانع شناخت راه رشد و تکامل و موجب گمراهی انسان می‌داند و تصریح می‌کند که:
«یضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ؛ [۱]خداوند، کسی را که اسراف‌کار است، گمراه می‌کند».
این کلام قرآن به این معنا نیست که خداوند متعال با افراد اسراف‌کار دشمنی دارد که نمی‌خواهد راه راست را پیدا کنند، بلکه به این معناست که بر اساس قانون آفرینش، اسراف و تجاوز از مرز اعتدال در زندگی، آینه عقل را تیره می‌کند و دیده‌اندیشه را نابینا می‌سازد و در نتیجه شخص مسرف نمی‌تواند راه را از چاه تشخیص دهد و به همین دلیل گمراه می‌شود.
بنا‌بر‌این، مانعیت اسراف از شناخت و گمراه شدن اشخاص مسرف، امری کاملاً طبیعی است و انتساب اضلال به خداوند، از آن جهت است که هر پدیده بالمآل منتسب به آفریدگار هستی است.

ارتباط مانعیت به مراتب اسراف[ویرایش]

و پاسخ سؤال دوم (که مانعیت اسراف از شناخت، آیا مربوط به همه مراتب اسراف است یا مربوط به بعض مراتب آن؟) این است که همه مراتب اسراف، از کمترین تا بالاترین مرتبه و از اسراف‌های کوچک تا اسراف‌های بزرگ، هر یک در حدّ خود، حجاب عقل و مانع شناخت‌های عقلی است. به همین جهت، زنگارهایی که از ناحیه اسراف‌های کوچک ایجاد می‌شود و موجب تیرگی آینه عقل می‌گردد، قابل رفع و زنگارهای ناشی از اسراف‌های بزرگ غیر قابل رفع است. ولی توجّه به این نکته ضروری است که اگر جلوِ اسراف‌های کوچک گرفته نشود، در زمینه‌های مناسب، به تدریج به اسراف‌های بزرگ تبدیل می‌شوند و مسرفانِ کوچک به مسرفانِ بزرگ مبدّل می‌گردند.
فرعون که نمونه‌ای از مسرفانِ بزرگ در قرآن کریم است، از ابتدا چنان نبوده است و جنایت‌کارانی که امروز به عنوان طرف‌داری از خلق، فجیع‌ترین جنایت‌های ضدّ خلقی را مرتکب می‌شوند، از ابتدا این‌گونه نبوده‌اند.
بنا بر این، برای پیش‌گیری از اسراف‌های بزرگ که مانع غیر قابل رفع شناخت‌های عقلی و موجب گمراهی است، باید از اسراف‌های کوچک نیز اجتناب کرد؛ گذشته از این که اسراف‌های کوچک نیز، به نوبه و در حدّ خود، مانع شناخت و موجب گمراهی است.

پانویس[ویرایش]
 
۱. غافر/سوره۴۰، آیه۳۴.    


منبع[ویرایش]

حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «حجاب عقل بودن اسراف» تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۱/۲۳.    



جعبه‌ابزار