حبر و حبسذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: حبر، حبس، قرآن مجید.
پرسش: ریشه‌های «حبر» و «حبس» چند بار در قرآن ذکر شده است و معنای آنها چیست؟
پاسخ: عین دو واژه «حبر» و «حبس» به‌صورت سه حرفی در قرآن ذکر نشده؛ ولی مشتقات آن دو به اشکال مختلف آمده است، که به ذکر چند مورد بسنده می‌شود.


أ. حبر

[ویرایش]


← کاربرد حبر در قرآن


مشتقات این کلمه به دو صورت جمع مکسر آن، یعنی «أحبار» و به‌صورت فعل مضارع، یعنی «یُحْبَرُون۴۰۵» و «تُحْبَرُون۴۹۰» استفاده شده که چهار مرتبه به شکل جمع مکسر و دو مرتبه به شکل فعل مضارع و جمعاً شش مرتبه در قرآن به کار رفته است.

← معنای حبر


ریشه اصلی این کلمه به معنای برخورداری از نعمت و گستردگی زندگی است و معنای دیگری مانند خوشحالی، اکرام، زیبایی و ... از لوازم آن معنای اصلی محسوب می‌شود.

← معنای احبار


اما لغت «حبر» که جمع آن «أحبار» است و به معنای عالِم می‌باشد، ظاهراً از کلمه «حابر» که عبری است گرفته شده.
[۷] . مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۲، ص ۱۵۵، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران، ۱۳۶۰ش.


← معنای یحبرون


لازم به ذکر است آن دو موردی که به‌صورت فعل مضارع («یُحْبَرُون») و به معنای شادمانی به کار رفته، صرفاً برای اشاره به نعمت‌های بهشتی به کار رفته است.

ب. حبس

[ویرایش]

مشتقات این واژه نیز دو مرتبه در قرآن و به شکل «تَحْبِسُونَهُما» و «یَحْبِسُه» ذکر شده است.

← معنا


معنای اصلی این کلمه، متوقف کردن کسی یا چیزی در مکانی معین برای قصد خاص یا برنامه معینی است.

←← کاربرد معنای اول


مورد اول درباره گواهی دادن دو شاهد است که در صدق گفتارشان تردید وجود دارد؛ باید آن دو را بعد از اقامه نماز، نگه داشت و از آن دو بخواهند قسم یاد کنند، که حق را به باطل نفروشند.

←← کاربرد معنای دوم


و مورد دوم درباره سخن کافران است که خدا می‌فرماید: اگر در عذاب کردن آنان تأخیر بیاندازیم، خواهند گفت که چه چیزی موجب محبوس شدن و مانع نازل شدن عذاب شده است.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. مائده (۵)، آیه ۳۶.    
۲. مائده (۵)، آیه ۴۴.    
۳. توبه (۹)، آیه ۳۱.    
۴. توبه (۹)، آیه ۳۴.    
۵. روم (۳۰)، آیه ۱۵.    
۶. زخرف (۴۳)، آیه ۷۰.    
۷. . مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۲، ص ۱۵۵، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران، ۱۳۶۰ش.
۸. مائده (۵)، آیه ۱۰۶.    
۹. هود (۱۱)، آیه ۸.    
۱۰. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۵، ص ۱۱۵ ۱۱۶، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.    
۱۱. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۹، ص ۳۰، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.    


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : قرآن شناسی | واژگان قرآنی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار