ترک نکردن امر به معروف و نهی از منکرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: امر به معروف، نهی از منکر، گناهان، واجبات.

پرسش: چرا اسلام به کسی که مراعات گناهان و واجبات را نمی‌کند، می‌گوید امر به معروف و نهی از منکر ترک نشود؟ و آیا این در مردم اثر می‌گذارد؟

پاسخ: امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک رفتار اجتماعی، شرایط ویژه‌ای دارد که اگر در چهارچوب این شرایط انجام گیرد، اثر عمیقی بر جای خواهد گذاشت. از جمله این شرایط آن است که شخص اقدام‌کننده کاملاً آگاه باشد و مسائل و احکام موضوع را خوب بشناسد. شرط دیگر، اهل عمل بودن آمر و ناهی است. یکی از شرایط، احتمال تأثیر است و این بدان معناست که اگر بدانیم مخاطب ما چنان شخص جسور و مغروری است که به هیچ عنوان ولو ‌اندک، این امر و نهی ما در او تأثیر نمی‌گذارد، وظیفه شرعی نداریم که به این فریضه عمل کنیم.


امر به معروف و نهی از منکر[ویرایش]

فریضه امر به معروف و نهی از منکر، یکی از واجبات شرعی اسلام است که در آیات [۱] [۲] [۳] [۴] و روایات فراوانی [۵] [۶] [۷] به آن اشاره شده است. اصلاح اخلاقی جامعه به اقامه این فریضه بزرگ الهی بستگی دارد.

← حدیثی از امام حسین
حضرت ابا عبدالله الحسین (علیه‌السلام) فرمودند: من برای اصلاح اجتماعی امت جد بزرگوارم قیام کرده‌ام و با این حرکت الهی خود این فریضه بزرگ را احیا نمودند.

شرایط امر به معروف و نهی از منکر[ویرایش]

امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک رفتار اجتماعی، شرایط و ضوابط ویژه‌ای دارد که اگر در چهارچوب این شرایط و ضوابط انجام گیرد، اثر عمیقی بر جای خواهد گذاشت.

← شناخت احکام موضوع
از جمله این شرایط آن است که شخص اقدام‌کننده نسبت به ابعاد و جوانب قضیه، کاملاً آگاه باشد و مسائل و احکام موضوع را خوب بشناسد.

← اهل عمل بودن آمر و ناهی
این نکته نیز مسلّم است که فردی که دیگران را موعظه می‌کند و مثلاً از یک عمل زشت باز می‌دارد اگر خود نیز به آنچه می‌داند عمل کند، سخنان و موعظه‌هایش تأثیر بیشتری خواهد داشت؛ اما این بدان معنا نیست که اگر این فرد خود اهل عمل نبود، دیگران را نیز نباید پند و‌ اندرز بدهد و نتواند امر به معروف و نهی از منکر کند؛ در هیچ‌یک از منابع دینی نیامده که یکی از شرایط امر به معروف و نهی از منکر، اهل عمل بودن آمر و ناهی باشد.
برای مثال یک نفر که بنا به دلایلی دچار قتل نفس شده و یک انسان بی‌گناه را کشته است، اگر روزی مشاهده کرد، چند انسان ظالم می‌خواهند یک نفر بی‌گناه را به قتل برسانند، نمی‌تواند به این بهانه که چون من خودم اهل عمل نیستم، ساکت بنشیند و کشته شدن او را تماشا کند.

بنابراین هر چند که پای‌بندی انسان به احکام دین موجب نفوذ بیشتر سخنان او می‌شود، اما این امر مانع از آن نیست که فریضه بزرگی چون امر به معروف و نهی از منکر به بهانه اهل عمل نبودن خود فرد ترک شود.

← احتمال تأثیر در طرف مقابل
البته شایان ذکر است یکی از شرایط امر به معروف و نهی از منکر، احتمال تأثیر است و این بدان معناست که اگر بدانیم مخاطب ما چنان شخص جسور و مغروری است که به هیچ عنوان ولو ‌اندک، این امر و نهی ما در او تأثیر نمی‌گذارد، وظیفه شرعی نداریم که به این فریضه عمل کنیم. حال اگر کسی بداند این شخص به این دلیل که ما خود اهل عمل نیستیم امر و نهی ما را نمی‌پذیرد و تأثیر نمی‌گذارد، وظیفه‌ای نداریم که امر به معروف و نهی از منکر کنیم.

پانویس[ویرایش]
 
۱. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۰۴.    
۲. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۱۰.    
۳. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۱۴.    
۴. نحل/سوره۱۶، آیه۹۰.    
۵. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۸، ص۶۸، بیروت، دارالاحیاء التراث، چ۱، ۱۴۰۴ ق.    
۶. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۸، ص۷۰ ۷۱، بیروت، دارالاحیاء التراث، چ۱، ۱۴۰۴ ق.    
۷. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۵، ص۵۵.    


منبع[ویرایش]
سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «ترک نکردن امر به معروف و نهی از منکر»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۵/۲۴.    







جعبه‌ابزار