برهان سبر و تقسیمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:برهان،سبروتقسیم.
پرسش:برهان سبر و تقسیم به چه نحو است و چگونه عمل می کند؟اگر می‌شود مثالی در این مورد بزنید؟
پاسخ:برهان سبر و تقسیم از جمله برهان‌هایی است که در علوم مختلف همچون علم اصول فقه مورد استفاده قرار می‌گیرد و در بسیاری موارد می‌تواند مورد حجیت باشد، اگر چه همیشه نمی‌توان به آن اعتماد کرد؛ زیرا از روش‌های استدلال رایج در شکل‌های چهارگانه که در کتب منطق ذکر شده است، خالی است.


نحوه استدلال[ویرایش]

در این زمینه، ابتدا به شرح واژگان موجود در این برهان می‌پردازیم:"سبر" در این جا به معناى آزمودن است و تقسیم به معناى جمع کردن و شمردن است.
این استدلال به این نحو است که فرضیه‌ها و اقوال مختلف در مسئله را جمع می‌کنیم و سپس با کمک عقل تلاش می‌کنیم هر یک از این اقوال را مورد بررسی خود قرار دهیم. به بیانی دیگر، تمام آنها را مورد آزمایش عقل قرار می‌دهیم تا این که عقل بتواند در نهایت و با بررسی و نقد یکایک احتمالات، یکی از آنها را اثبات کند. در این جا ما توسط عقل به یک نتیجه درست رسیده و محتملات اشتباه را رد کرده‌ایم.
برای روشن تر شدن این نوع از استدلال، یک مثال را که برای اثبات خدا به کار می رود ذکر می کنیم:
در این که چه چیزی علت خلقت جهان است، چندین احتمال را می‌توان فرض کرد. اولین احتمال این است که این جهان خالقی نداشته و خود به خود به وجود آمده است. دومین احتمال این است که یک خالق مادی همچون یک انسان یا یک بت و ... خالق این جهان بوده باشد. سومین احتمال این است که یک خالق فرا مادی این جهان را خلق کرده است. این سه فرضیه از جمله احتمالاتی است که در بحث خالق می‌توان آنها را در نظر گرفت. عقل برای رسیدن به احتمال درست و صحیح هر یک از اینها را بررسی می‌کند و با کنار زدن موارد نادرست به جواب صحیح می‌رسد. بنابر استنباط عقل، احتمال اول نمی‌تواند درست باشد؛ زیرا هر معلولی را باید علتی باشد و این نظام، یک نظام علی- معلولی است. فرضیه دوم نیز مردود است؛ زیرا هر موجود مادی، از نظر وجود خود، ممکن است و هر ممکنی برای بقا نیاز به موجود دیگر دارد. پس یک موجود مادی نمی‌تواند علت اولیه برای خلقت این جهان باشد. با رد این دو گزینه، عقل به گزینه سوم می‌رسد و وقتی می‌بیند که دلیلی برای رد آن وجود ندارد، آن را مورد پذیرش خود قرار می‌دهد.
این خلاصه‌ای از یک برهان سبر و تقسیم بوده که به نتیجه‌ای معتبر ختم شده است.

منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست    






جعبه‌ابزار