الانسان حریص علی ما منعذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:انسان، صفاتانسان، حرص، تمایل به امور.
پرسش :معنای این سخن که؛ « انسان نسبت به چیزی که از آن منع می‌شود، حرص می‌ورزد» چیست؟
پاسخ :


شرح سخن

[ویرایش]

عبارت «الانسان (یا المرء) حریص علی ما منع»، سخنی مشهور است که اندیشمندان دینی در کتاب‌هایشان از آن استفاده کرده‌اند.
[۱] ر.ک:مجلسی، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح:موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، ج ‌۴، ص ۴۰۵، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، قم، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
[۲] شیخ حر عاملی، اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج ‌۱، ص ۴۳، اعلمی، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۵ق.
[۳] صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق:خواجوی، محمد، ج ‌۳، ص ۹۱، انتشارات بیدار، قم، چاپ دوم، ۱۳۶۶ش.

هر چند که این سخن در جای خود صحیح است، ولی نباید دست‌آویزی برای برداشتن مرزهای کارهای ممنوع شود؛ چه کارهای ممنوع شرعی و چه اجتماعی. مثلاً نمی‌توان برای از بین بردن حرص مردم برای به دست آوردن پول و ثروت، تجاوز به اموال دیگران را جایز دانست؛ زیرا برداشتن خط قرمزها، موجب حل مشکل نمی‌شود.

دیدگاه شهید مطهری

[ویرایش]

شهید مطهری در این‌باره چنین می‌گوید:
این‌که می‌گویند:«الْانْسانُ حَریصٌ عَلی‌ ما مُنعَ مِنْهُ» مطلب صحیحی است ولی نیاز به توضیح دارد. انسان به چیزی حرص می‌ورزد که هم نسبت به آن تحریک شود هم از آن منع شود؛ به اصطلاح، تمنّای چیزی را در وجود شخصی بیدار کنند و آنگاه او را ممنوع سازند. اما اگر امری اصلاً عرضه نشود یا کمتر عرضه شود، حرص و ولع هم نسبت به آن کمتر خواهد بود.
[۴] مطهری، مرتضی، مجموعه ‌آثار، ج ‌۱۹، ص ۴۶۱، انتشارات صدرا، تهران.
از این‌رو؛ برداشتن قیود اجتماعی مشکل را حل نمی‌کند، بلکه بر آن می‌افزاید. در مورد غریزه جنسی و برخی غرایز دیگر برداشتن قیود، عشق واقعی را می‌میراند ولی طبیعت را هرزه و بی‌بند و بار می‌کند. در این مورد هرچه عرضه بیشتر شود، هوس و میل به تنوّع افزایش می‌یابد. از یک نوع خاص بی‌عفتی خستگی پیدا می‌شود ولی نه بدین معنا که تمایل به عفاف جانشین آن شود، بلکه بدین معنا که آتش و عطش روحی زبانه می‌کشد و نوعی دیگر از فحشا را تقاضا می‌کند؛ و این تقاضاها هرگز تمام شدنی نخواهد بود.
[۵] مطهری، مرتضی، مجموعه ‌آثار، ج ‌۱۹، ص ۴۵۶، انتشارات صدرا، تهران.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. ر.ک:مجلسی، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح:موسوی کرمانی، سید حسین، اشتهاردی، علی‌پناه، ج ‌۴، ص ۴۰۵، ‌مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، قم، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
۲. شیخ حر عاملی، اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، ج ‌۱، ص ۴۳، اعلمی، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۵ق.
۳. صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق:خواجوی، محمد، ج ‌۳، ص ۹۱، انتشارات بیدار، قم، چاپ دوم، ۱۳۶۶ش.
۴. مطهری، مرتضی، مجموعه ‌آثار، ج ‌۱۹، ص ۴۶۱، انتشارات صدرا، تهران.
۵. مطهری، مرتضی، مجموعه ‌آثار، ج ‌۱۹، ص ۴۵۶، انتشارات صدرا، تهران.


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | حرص | رذائل اخلاقی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار