کادر رهبری انضباط نظامیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: انضباط نظامی، کادر رهبری، بعد فرهنگی، نظم، انضباط.

پرسش: کادر رهبری و بعد فرهنگی انضباط نظامی را در قرآن بیان کنید؟

پاسخ: انضباط در اصطلاح نظامی، مراعات اموری است که برای قدرت و توان یک ارتش نیرومند لازم است. مخصوصاً اطاعت از فرمان‌دهی و مراعات سلسله‌مراتب، انجام دستورات نظامی و حفظ قدرت و توان جنگی و اسرار نظامی.
به بیان دیگر نظم و انضباط عبارت است از: رابطه هماهنگ میان اجزا و اعضای یک ارتش برای تحقق یافتن هدف مشخص که حفظ توان ارتش، و مقابله به موقع با دشمن باشد.


معنای انضباط

[ویرایش]

انضباط از ماده ضبط، به معنای همراه بودن چیزی است که هرگز از او جدا نشود. و ضابط به کسی گفته می‌شود که دارای هیبت و قدرت و تنومندی در جسم باشد.

انضباط در اصطلاح نظامی

[ویرایش]

انضباط در اصطلاح نظامی، مراعات اموری است که برای قدرت و توان یک ارتش نیرومند لازم است. مخصوصاً اطاعت از فرمان‌دهی و مراعات سلسله‌مراتب، انجام دستورات نظامی و حفظ قدرت و توان جنگی و اسرار نظامی.
به بیان دیگر نظم و انضباط عبارت است از: رابطه هماهنگ میان اجزا و اعضای یک ارتش برای تحقق یافتن هدف مشخص که حفظ توان ارتش، و مقابله به موقع با دشمن باشد.

کادر رهبری

[ویرایش]

درباره کادر رهبری به آیات زیر اشاره می‌شود:

← رده‌بندی فرمان‌دهی


قرآن شریف می‌فرماید: «از خدا و رسول خدا و صاحبان امر اطاعت کنید».
آیة فوق به رده‌بندی فرمان‌دهی هم اشاره دارد.

← تشکیلات کارشناسی


چنان‌که در آیه دیگری آمده است: «و هنگامی که در کار مهمی با او باشند» که هم به تشکیلات کارشناسی اشاره دارد و هم به رده‌بندی فرمان‌دهی «بالله و رسوله» و به مسئله، اطلاعات و ضد اطلاعات و ستون پنجم آیه ۱ تا ۸ سوره ممتحنه اشاره دارد: «دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید، ... بعضی مخفیانه با دشمن رابطه دوستی برقرار می‌کند؛ در حالی که خدا از آن آگاهی دارد».

← اطاعت از فرمان‌دهی کل


در آیه دیگر محکم‌ترین دستور را اطاعت از فرمان‌دهی کل، صادر می‌کند و می‌فرماید: «لا تقدّموا بین یدی الله...؛ ‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید! بر خدا و رسولش (به عنوان رهبر و فرمانده کل قوا) پیشی نگیرید، و تقوای الهی پیشه کنید، که خداوند شنوا و داناست».

←← تفسیر آیه


در تفسیر و توضیح آیه آمده است: «مسئله مدیریت و فرمان‌دهی بدون رعایت انضباط هرگز به سامان نمی‌رسد و اگر بخواهند کسانی تحت پوشش مدیریت و رهبری قرار نگیرند و به طور خودسرانه عمل کنند، شیرازیة کارها به هم می‌ریزد. بسیاری از شکست‌ها و ناکامی‌ها که دامن‌گیر جمعیت‌ها و گروه‌ها و لشکرها شده است، از همین رهگذر بوه است و مسلمانان نیز طعم تلخ تخلف از این دستور را بارها در زمان پیامبر و بعد از او چشید‌ه‌اند، که روشن‌ترین آنها داستان احد به خاطر بی‌انضباطی گروه ‌اندکی از جنگ‌جویان بود؛ البته در کنار کادر رهبری همیشه باید گروه مشاور باشد «و شاورهم فی الامر» و تقسیم کار «فلو لا نفر من کل فرقة» که هر کدام از آیه شرح و تفسیر طولانی دارد.

بُعد فرهنگی

[ویرایش]

درباره بُعد فرهنگی انضباط نظامی به برخی آیات اشاره می‌شود:

← حمل سلاح در حال نماز


۱. (آنها رزمندگان اسلام) باید وسایل دفاعی و سلاح‌هایشان را در حال نماز) با خود حمل کنند؛ (زیرا) کافران آرزو دارند که شما از سلاح و متاع‌های خود غافل شوید، و یک‌باره به شما هجوم آورند...».
در آیه به چند مسئله اشاره شده است:
۱. شناسایی دشمن و نقشه‌های آن؛
۲. لزوم نگهبانی دائمی، و در ادامه آیه چند دستور مهم انضباطی داده است.

← تعقیب دشمن تا پیروزی


۲. «و در راه تعقیب دشمن هرگز سست نشوید؛ زیرا اگر شما درد و رنج می‌بینید، آنها نیز همانند شما درد و رنج می‌بینید؛ ولی شما امیدی از خدا دارید که آنها ندارند...». .

در آیه فوق به اموری اشاره شده است:
۱. به تبلیغات روانی و جنگ سرد دشمن توجه داده شده است؛
۲. تعقیب دشمن تا پیروزی نهایی و... .

← شناسایی نیروهای خودی


۳. «و کسانی که بعداً ایمان آوردند و هجرت کردند و با شما جهاد نمودند، از شما هستند». اشاره به شناسایی نیروهای خودی یا نیروهایی فعال دارد.

← تشویق به جهاد


۴. تبلیغات و تشویق به جهاد و میدان رفتن «آنها که ایمان آوردند و هجرت کردند و با اموال و جان‌هایشان در راه خدا جهاد نمودند، مقامشان نزد خدا برتر است و آنها پیروز و رستگارند».

← برقرار نکردن رابطه پنهانی


۵. توجه به ستون پنجم، «شما مخفیانه با آنها رابطه دوستی برقرار می‌کنید؛ در حالی که من به آنچه پنهان یا آشکار می‌سازید، از همه داناترم، و هر کس از شما چنین کاری کند، از راه راست گمراه شده است».
علاوه بر مطلب فوق اشاره دارد که با هرکس نمی‌توان پیمان نظامی بست.

← جنگ با کافران


۶. سیاست جنگی، با کدام دسته زودتر باید جنگید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، با کافران که به شما نزدیک‌ترند پیکار کنید (و دشمن دورتر شما را از دشمنان نزدیک غافل نکند».

← نظم فرهنگی جبهه و جنگ


۷. نظم فرهنگی و تبلیغی و رزمی جبهه و جنگ، گروهی برای مسائل دینی، گروهی برای رزم...
«شایسته نیست مؤمنان هنگی (به سوی میدان جهاد کوچ کنند چرا از آنان طایفه‌ای کوچ نمی‌کند (و طایفه‌ای در مدینه بماند) تا در دین آگاهی یابند».

← عوامل بازدارنده جنگ


۸. عوامل بازدارنده جنگ و ... در چند قسمت:

←← آسیب‌شناسی متخلفان جنگ


آسیب‌شناسی متخلفین جنگ، و منافقین و راه چاره و مقابله با آنها: «اما گروهی از آنها چنان‌اند که» اگر غنایمی نزدیک «و در دسترس) و سفر آسان باشد (به طمع دنیا) از تو پیروی می‌کنند؛ ولی (اکنون که برای میدان تبوک) راه بر آنها دور (و پر مشقت) است (سرباز می‌زنند)».

←← خطر بنیادین برای ترک جهد


بیان خطر بنیادین در جامعه‌ای که جهد را ترک نموده است: «اگر به سوی (میدان جهاد) حرکت نکنید، شما را مجازات دردناکی می‌کند و گروه دیگری غیر از شما قرار می‌دهد، و هیچ زیانی به او نمی‌رسانید».

←← آسیب‌شناسی در ترک جهاد


آسیب‌شناسی در ترک جهاد و میدان جنگ نرفتن، و عوامل ضعف بسیج «ای کسانی که ایمان آروده‌اید! چرا هنگامی که به شما گفته می‌شود «به سوی جهاد در راه خدا حرکت کنید» بر زمین سنگینی می‌کنید (و سستی به خرج می‌دهید)؟! آیا به زندگی دنیا به جای آخرت راضی شده‌اید؟! با این که متاع زندگی دنیا، در برابر آخرت جز‌ اندکی نیست.

←← آسیب‌شناسی روحی تارکان جنگ


آسیب‌شناسی روحی تارکین و متخلفین جنگ و جهاد: «بگو اگر پدران و همسران و طایفه شما و اموالی که به دست آورده‌اید، و تجارتی که از کساد شدنش می‌ترسید و خانه‌هایی که به آن علاقه دارید در نظرتان از خداوند و پیامبرش و جهاد در راهش محبوب‌تر است در انتظار این باشید که خداوند عذابش را بر شما نازل کند و خداوند جمعیت نافرمانبردار را هدایت نمی‌کند».

منابع

[ویرایش]

۱. تفسیر نمونه، حضرت آیت‌الله مکارم شیرازی، ج۷، ص۲۲۱.
۲. المیزان، علامه طباطبایی، ذیل آیه ۵۹، از سوره نساء و سوره بقره آیه ۲۴۵.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فراهیدی، خلیل، تربیت کتاب العین، ج۷، ص۲۳، قم، مؤسسّه النشر الاسلامی، اول.    
۲. نساء/سوره۴، آیه۵۹.    
۳. انفال/سوره۸، آیه۴۵.    
۴. بقره/سوره۲، آیه۲۴۵-۲۴۶.    
۵. نور/سوره۲۴، آیه۶۲.    
۶. نور/سوره۲۴، آیه۶۲.    
۷. ممتحنه/سوره۶۰، آیه۱ ۸.    
۸. حجرات/سوره۴۹، آیه۱.    
۹. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، ج۲۲، ص۱۴۷، تهران، دارالکتب الاسلامیه.    
۱۰. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، ج۷، ص۲۲۲-۲۲۱، تهران، دارالکتب الاسلامیه.    
۱۱. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۵۹.    
۱۲. توبه/سوره۹، آیه۱۲۲.    
۱۳. نساء/سوره۴، آیه۱۰۲-۱۰۳.    
۱۴. نساء/سوره۴، آیه۱۴۰.    
۱۵. نساء/سوره۴، آیه۱۱۵.    
۱۶. انفال/سوره۸، آیه۷۵.    
۱۷. توبه/سوره۹، آیه۲۱.    
۱۸. توبه/سوره۹، آیه۴۱.    
۱۹. توبه/سوره۹، آیه۸۶.    
۲۰. مائده/سوره۵، آیه۳۵.    
۲۱. انفال/سوره۸، آیه۷۵.    
۲۲. انفال/سوره۸، آیه۷۲.    
۲۳. ممتحنه/سوره۶۰، آیه۱.    
۲۴. ممتحنه/سوره۶۰، آیه۵.    
۲۵. توبه/سوره۹، آیه۱۲۳.    
۲۶. توبه/سوره۹، آیه۱۲۲.    
۲۷. توبه/سوره۹، آیه۴۲.    
۲۸. توبه/سوره۹، آیه۳۹.    
۲۹. توبه/سوره۹، آیه۲۴.    


منبع

[ویرایش]

سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «کادر رهبری انضباط نظامی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۰۹/۲۴.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار