نسخ قرآن به سنتذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: نسخ قرآن به سنت.

پرسش: آیا نسخ قرآن به سنت جایز است؟

پاسخ: چند نوع نسخ در آیات قرآن قابل تصور است که برخی مورد قبول و برخی مردود است. یکی از آن اقسام که مربوط به پرسش نیز بوده، نسخ قرآن به سنت است.


نسخ قرآن به سنت

[ویرایش]

نسخ قرآن به سنت، خود یکی از اقسام «نسخ حکم و بقای آیه» بوده و درباره آن بحث شده است؛ بدین معنا که در قرآن آیه‌ای باشد و محتوای آن، که یک حکم شرعی است، به‌وسیله سنت نسخ شده باشد.

انواع نسخ قرآن به سنت

[ویرایش]

چنین نسخی به چندگونه قابل تصور است:

← نوع اول


نسخ به‌وسیله سنت متواتر.

← نوع دوم


نسخ به‌وسیله اجماع قطعی که کاشف از صدور نسخ از سوی معصوم ـ علیه‌السلام ـ باشد.

← نوع سوم


نسخ به‌وسیله خبر واحد.

دیدگاه‌های مختلف

[ویرایش]

درباره صورت اول و دوم از نسخ، سه نظریه وجود دارد:

← دیدگاه اول


به‌هیچ‌وجه آیات قرآن به‌وسیله سنت نسخ نمی‌شود؛
[۲] نجفی خمینی، محمدجواد، تفسیر آسان، ج ۱، ص ۲۴۱، انتشارات اسلامیه‌، تهران، چاپ اول، ۱۳۹۸ق.


←← ذکر چند نمونه


افرادی مانند شیخ مفید (ره)، علمای شافعی و علمای دیگر این نظریه را پذیرفته‌اند.
[۴] نجفی خمینی، محمدجواد، تفسیر آسان، ج ۱، ص ۲۴۱، انتشارات اسلامیه‌، تهران، چاپ اول، ۱۳۹۸ق.


← دیدگاه دوم


قرآن به‌وسیله سنت متواتر و اجماع قطعی نسخ می‌شود.
[۱۰] نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.
و اگر چنین نسخی واقع و ثابت شده باشد، پذیرفته می‌شود؛ و‌گرنه مورد پذیرش نیست،
[۱۳] نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.
برخی گفته‌اند: اما چنین نسخی اصلاً واقع نشده است.
[۱۴] نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.


← دیدگاه سوم


سخن سوم قول به تفصیل است که می‌گوید: نسخ قرآن به‌وسیله روایاتی که از ائمه اطهار ـ علیهم‌السلام ـ وارد شده، جایز نیست و اصلاً این نسخ معنا ندارد؛
ولی نسخ قرآن به‌وسیله سنت نبوی به جهت، آیه شریفه «آنچه را رسول خدا برای شما آورده بگیرید (و اجرا کنید)، و از آنچه نهی کرده خودداری نمایید و از (مخالفت) خدا بپرهیزید که خداوند کیفرش شدید است»، جایز است.

←← علت نادرستی دیدگاه موجود


این نظریه مورد پذیرش نیست؛ زیرا روایات متعددی که از پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌واله ـ نقل شده، بیانگر «نفی صدور ما یخالف الکتاب عنه»
[۱۷] «از پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌واله ـ چیزی که برخلاف قرآن باشد، صادر نمی‌شود».
است؛ یعنی وقتی رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌واله ـ معیار تشخیص گفته‌های راستین خود را مطابقت آن با قرآن کریم دانسته، نمی‌توان پذیرفت حدیثی که علی‌رغم ناسخیت و مخالفتش با قرآن کریم صحیح باشد.

←← ذکر چند نمونه


و علمای شیعه و اهل سنت بر نقل این روایات اتفاق نظر دارند.

←← نتیجه


پس، این روایات دلالت می‌کنند که قرآن به‌وسیله سنت نبوی هم نسخ نمی‌شود.

دیدگاهی درباره نوع سوم

[ویرایش]

اما نسخ در صورت سوم (نسخ به‌وسیله خبر واحد ) نظر مشهور از شیعه و اهل سنت بر این بوده که چنین نسخی ممکن نیست.
[۲۰] نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.


← دیدگاه اندلسی


اگرچه افراد کمی ـ مانند ابن حزم اندلسی از گروه ظاهریه اهل سنت ـ قائل به جواز و وقوع آن هستند؛ (نک:الذریعة، ج ۱، ص ۴۶۰ و ۴۶۱؛ العدة، ج ۱، ص ۱۲۱).

پانویس

[ویرایش]
 
۱. خویی، سید ابوالقاسم، ‌ البیان فی تفسیر القرآن، ص ۲۸۵، بی‌جا و بی‌تا.    
۲. نجفی خمینی، محمدجواد، تفسیر آسان، ج ۱، ص ۲۴۱، انتشارات اسلامیه‌، تهران، چاپ اول، ۱۳۹۸ق.
۳. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۱۵، ص ۱۴، دفتر انتشارات اسلامی‌، قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.    
۴. نجفی خمینی، محمدجواد، تفسیر آسان، ج ۱، ص ۲۴۱، انتشارات اسلامیه‌، تهران، چاپ اول، ۱۳۹۸ق.
۵. سید مرتضی، الذریعة، ج ۱، ص ۴۶۰، دانشگاه تهران، ۱۳۷۶ش.    
۶. شیخ طوسی، العدة، ج ۲، ص ۴۸۷، چاپخانه ستاره، قم، ۱۴۱۷ق.    
۷. سید مرتضی، الذریعة، ج ۱، ص ۴۶۰، دانشگاه تهران، ۱۳۷۶ش.    
۸. سیدمرتضی، الذریعة، ج ۱، ص ۴۶۲، دانشگاه تهران، ۱۳۷۶ش.    
۹. خویی، سید ابوالقاسم، ‌ البیان فی تفسیر القرآن، ص ۲۸۵، بی‌جا و بی‌تا.    
۱۰. نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.
۱۱. سید مرتضی، الذریعة، ج ۱، ص ۴۶۰، دانشگاه تهران، ۱۳۷۶ش.    
۱۲. خویی، سیدابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، ص ۲۸۵، بی‌جا و بی‌تا.    
۱۳. نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.
۱۴. نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.
۱۵. طباطبایی، سیدمحمدحسین، حاشیة الکفایة، ج ۲، ص ۲۹۶، بنیاد علمی، فکری علامه طباطبایی، بی‌تا.    
۱۶. حشر (۵۹)، آیه ۷.    
۱۷. «از پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌واله ـ چیزی که برخلاف قرآن باشد، صادر نمی‌شود».
۱۸. طباطبایی، سیدمحمدحسین، حاشیة الکفایة، ج ۲، ص ۲۹۶ و ۲۹۷، بنیاد علمی، فکری علامه طباطبایی، بی‌تا.    
۱۹. خویی، سید ابوالقاسم، ‌ البیان فی تفسیر القرآن، ص ۲۸۴ و ۲۸۵، بی‌جا و بی‌تا.    
۲۰. نجمی، هاشم‌زاده هریسی‌، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ص ۲۶۰، بی‌جا و بی‌تا.
۲۱. سید مرتضی، الذریعة، ج ۱، ص ۴۶۰ و ۴۶۱، دانشگاه تهران، ۱۳۷۶ش.    
۲۲. شیخ طوسی، العدة، ج ۱، ص ۱۲۱، چاپخانه ستاره، قم، ۱۴۱۷ق.    


منبع

[ویرایش]

پاگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «نسخ قرآن به سنت»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۰۹/۱۱..    


رده‌های این صفحه : قرآن شناسی | نسخ در قرآن




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار