نام گذاری اندیشمندان دینیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: آخوند، مولوی، مولانا، ملا، ماموستا.

پرسش: معانی اصطلاحات «مولوی»، «مولانا»، «ماموستا»، «ملا» و «آخوند» چیست؟

پاسخ: الف: ماموستا واژه‌ای کردی و به معنای استاد و معلم است. ب: اصطلاح مولوی در بخش‌های شرقی ایران و نیز کشورهای شرق ایران، برای کسانی که در علوم دینی، به درجات بالا رسیده‌اند، استفاده می‌شود. ج: اصطلاح مولانا را بیشتر در هند برای افراد فاضل و بزرگ مرتبه به کار می‌برند. د: کلمه ملا نیز به معنای استاد و معلم و شخص درس خوانده و با سواد است. ه: اصطلاح آخوند هم در میان شیعیان مورد استفاده قرار گرفته، و هم مورد استفاده بخشی از اهل سنت بوده، و بویژه در شمال و شمال شرق ایران رواج داشته است.



القاب متنوعی دانشمندان دینی

[ویرایش]

در زبان‌ها، فرهنگ‌ها و فرقه‌های مختلف، اصطلاحات و القاب متنوعی در نام گذاری اندیشمندان دینی به کار می‌رود که موارد مندرج در پرسش نیز بخشی از چنین القابی می‌باشد:

← ماموستا


این کلمه، واژه‌ای کردی و به معنای استاد و معلم است، اما در مناطق کردنشین به عالمان دینی نیز اطلاق می‌شود.

← مولوی


کلمه «مولوی» یک اسم منسوب است؛ یعنی از اضافه شدن «یاء» نسبت به کلمه «مولی»، تشکیل شده است. این اصطلاح، در بخش‌های شرقی ایران و نیز کشورهای شرق ایران، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اصطلاح، برای کسانی که در علوم دینی ، به درجات بالا رسیده‌اند، استفاده می‌شود. (گفته شده که در دار العلوم دیوبند هند این طور رتبه بندی انجام شده: ۱- مولوی عالم ، تقریبا معادل لیسانس. ۲- مولوی فاضل ، معادل فوق لیسانس. ۳- مولوی کامل ، معادل دکترا.)

← مولانا


این واژه، یک ترکیب اضافی است (یعنی به صورت مضاف و مضاف الیه است) و معنایش (بزرگ و سرور ما) می‌باشد. این اصطلاح را بیشتر برای افراد فاضل و بزرگ مرتبه به کار می‌برند. ابن بطوطه می‌گوید: در کاروان ما یک حاجی هندی بود. به این دلیل که او قرآن را حفظ بود و نوشتن را به خوبی می‌دانست، به او مولانا می‌گفتند. (از یادداشت به خط مرحوم دهخدا). (۹
[۱] لغت نامه دهخدا، واژه «مولانا».
رتبه مولانا، از مولوی بالاتر است. (سه اصطلاح بالا، بیشتر در مورد اندیشمندان دینی اهل سنت کاربرد دارد. )

← ملا


کلمه «ملا» نیز ریشه در واژه «مولا» دارد
[۲] لغت نامه دهخدا، واژه «ملا».
و مخفف آن است. این کلمه نیز به معنای استاد و معلم و شخص درس خوانده و با سواد است. (اندیشمندان بسیاری از فرق مختلف اسلامی با این عنوان اشتهار یافته‌اند.)

← آخوند


شاید این واژه مخفف «آغا خوندگار» باشد؛ به معنای عالم و طالب علم .
[۳] لغت نامه دهخدا، واژه «آخوند».

این اصطلاح هم در میان شیعیان مورد استفاده قرار گرفته، و هم مورد استفاده بخشی از اهل سنت بوده، و بویژه در شمال و شمال شرق ایران رواج داشته است.
اصطلاحات دیگری در القاب علمای اهل سنت؛ مانند « حافظ » و... وجود دارد که نشان گر میزان علم شخص نسبت به روایات و احادیث است.
با این وجود، نمی‌توان مرزبندی دقیقی را اعلام کرد که بر اساس آن، افراد واجد صلاحیت دریافت هریک از عناوین دقیقا مشخص باشند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. لغت نامه دهخدا، واژه «مولانا».
۲. لغت نامه دهخدا، واژه «ملا».
۳. لغت نامه دهخدا، واژه «آخوند».


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «نام گذاری اندیشمندان دینی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱/۲۲.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار