نافع بن هلالذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: یاران امام علی، امام حسین (علیه‌السّلام)، کربلا، شب عاشورا، روز عاشورا، رجز، اسارت.

پرسش: نافع بن هِلال کیست؟

پاسخ: نافع بن هلال بجلی مرادی، از یاران امام علی (علیه‌السّلام) و امام حسین (علیه‌السّلام)، بوده و در کربلا رشادت‌هایی از خود نشان دادند. وی روز عاشورا با شکسته شدن بازوانش به اسارت در آمد و سپس بدستور عمر بن سعد به شهادت رسید


معرفی اجمالی

[ویرایش]

نافع بن هِلال، که با عناوینِ جَمَلی، بَجَلی، «مؤلف انصار الحسین (علیه‌السّلام)، «بَجَلی» را تصحیف «جُمَلی» می‌داند.» مرادی و بَجَلی مُرادی در منابع تاریخی از وی یاد شده، از یاران امام علی (علیه‌السّلام) و یکی از کوشاترین یاران امام حسین (علیه‌السّلام) در جریان کربلا بوده است.

هلال گزارش‌گر واقعه کربلا

[ویرایش]

گفتنی است که شخص دیگری به نام هِلال بن نافع، در کربلا حضور داشته که جزو سپاه عمر بن سعد و از گزارش‌گران حادثه کربلاست
و گاه، وی با این نافع بن هِلال، اشتباه گرفته شده است. «قابل توجه است که الفتوح و بعضی منابع دیگر: اسم او را هلال گفته‌اند و اسم پدر وی را رافع، نافع و حجاج آورده‌اند.»

یکی از ملحقین به امام

[ویرایش]

وی، یکی از چهار نفری است که در راه کوفه، در منزلی به نام عُذَیب الهِجانات، به امام حسین (علیه‌السّلام) پیوستند.

اعلان وفای هلال به امام

[ویرایش]

هنگامی که امام (علیه‌السّلام)، سخنرانی معروف خود را در شب عاشورا خطاب به یارانش ایراد کرد، در پایان فرمود:
من، مرگ را چیزی جز خوش‌بختی، و زندگی با ستمگران را چیزی جز ملال نمی‌دانم.
در این هنگام، نافِع، پس از زُهَیر بن قَین، از جا برخاست و گفت:
به خدا سوگند، ما از دیدار پروردگارمان، ناخشنود نیستیم، و بر اساس نیت‌ها و بصیرت‌های [درست] خود هستیم. با دوستِ تو، دوست و با دشمن تو، دشمنیم.

نقش نافع در آب‌رسانی

[ویرایش]

نافِع بن هِلال، در رساندن آب به خانواده امام (علیه‌السّلام) نقش مؤثّری داشت. وی حوالی شب عاشورا، پرچمدارِ گروهی بود که ماموریت داشتند تا آب تهیه کنند.

فداکاری و مهارت‌های نافع

[ویرایش]

وی هنگامی که علی بن قَرَظه، به بهانه خون‌خواهی برادرش به امام حسین (علیه‌السّلام) حمله بُرد، راه را بر وی بست و با وارد کردن ضربه‌ای به وسیله نیزه بر او، حمله وی را دفع کرد.
نافِع بن هِلال، تیراندازی ماهر بود و در روز عاشورا، دوازده نفر از سپاه دشمن را هدف قرار داد و از پا در آورد و عدّه‌ای را نیز زخمی کرد و پس از تمام شدن تیرهایش، با شمشیر خود، به صف دشمن زد، در حالی که این رَجَز را بر لب داشت: من غلام یمنی جَمَلی‌ام دینم، دین حسین و علی است.

اسارت نافع

[ویرایش]

وی، در نهایت، آن قدر جنگید تا هر دو بازویش شکست و به اسارت دشمن در آمد. وقتی او را نزد عمر بن سعد بردند، در حالی که خون بر محاسنش جاری بود، با شهامتِ تمام، خطاب به او گفت:
به خدا سوگند، من دوازده نفر از شما را کشتم، و این، جز آنهایی است که زخمی کردم. خودم را برای تلاشی که کرده‌ام، سرزنش نمی‌کنم، و اگر بازو و مُچی برایم مانده بود، نمی‌توانستید مرا اسیر کنید.

شهادت نافع

[ویرایش]

عمر بن سعد، به شمر دستور داد تا او را بکشد. نافِع، در آخرین لحظات زندگی، خطاب به شِمر گفت:
به خدا سوگند، بدان که اگر تو در زمره مسلمانان بودی، بر تو گران می‌آمد که با [ریختن] خون ما به دیدار خدا نائل شوی! ستایش، خدایی را که مرگ ما را به دست بدترینِ آفریدگانش قرار داد!

سلام امام زمان بر نافع

[ویرایش]

نام وی در «زیارت رجبیه» و «زیارت ناحیه» آمده است. در «زیارت ناحیه مقدّسه» می‌خوانیم:
سلام بر نافِع بن هِلال بن نافِع بَجَلی مرادی!


پانویس

[ویرایش]
 
۱. ر.ک:محمدی ری‌شهری، محمد، دانش‌نامه امام حسین (علیه‌السّلام)، ج۷، ص۲۵۱، (فصل نهم/ احوال امام (علیه‌السّلام) در لحظه‌های پایانی زندگی).    
۲. ر.ک:محمدی ری‌شهری، محمد، دانش‌نامه امام حسین (علیه‌السّلام)، ج۵، ص۲۵۷، (بخش هفتم/ فصل هفتم/ آمدن چهار نفر از کوفه به همراه طرماح بن عدی به سوی امام (علیه‌السلام).    
۳. ر.ک:محمدی ری‌شهری، محمد، دانش‌نامه امام حسین (علیه‌السّلام)، ج۵، ص۲۴۵، (بخش هفتم/ فصل هفتم/ سخنرانی امام (علیه‌السّلام) در ذی حُسُم).    
۴. ر.ک:محمدی ری‌شهری، محمد، دانش‌نامه امام حسین (علیه‌السّلام)، ج۵، ص۴۲۵، (فصل یکم/ نقش عبّاس در رساندن آب به لشگر امام (علیه‌السلام).    
۵. ر.ک:محمدی ری‌شهری، محمد، دانش‌نامه امام حسین (علیه‌السّلام)، ج۶، ص۳۵۵، (عمرو بن قرظه انصاری).    
۶. محمدی ری‌شهری، محمد، دانش‌نامه امام حسین (علیه‌السّلام)، ج۶، ص۳۷۱-۳۷۷.    


منبع

[ویرایش]

حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «نافع بن هلال» تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۱۱/۱۱.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار