مستند عرضه اعمال بر پیامبر و امامانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ائمه، خدا، قرآن، جنگ بدر، شاهدان اعمال، پیامبر خدا، ستار العیوب.

پرسش: امام صادق (علیه‌السّلام) می‌فرماید: کارهای بندگان، چه خوبان و چه بدان، هر بامداد بر رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) عرضه می‌شود، پس از آنها بر حذر باشید، و این همان فرموده خدای عزّ‌و‌جلّ است: «وَ قُلِ اعْمَلُواْ فَسَیَرَی اللهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ». آیه ذکر شده در روایت، آیه ۱۰۵ سوره توبه می‌باشد و شان نزول آن مربوط به منافقانی است که از جنگ تبوک سر باز زدند پس نزد پیامبر آمده و توبه کردند. این آیه شریفه چه ارتباطی با سخن امام (علیه‌السّلام) دارد که آن‌را برای سند سخن خود می‌آورند؟ و مگر خدا ستارالعیوب نیست پس چرا در روایات آمده که خداوند اعمال ما را بر ائمه (علیه‌السّلام) عرضه می‌کند؟

پاسخ اجمالی: بسیاری از آیات قرآن و آیه مذکور برای خود‌ شأن‌نزولی داشته که مربوط به یک واقعه خاص می‌شود. اما معارفی که در این آیات مطرح می‌شود، صرفاً اختصاص به آن واقعه ندارد، بلکه یک حکم کلی به شمار می‌رود. حکم کلی که از این آیه استخراج می‌شود این است که خدا و پیامبر و مؤمنین (ائمه) شاهد بر اعمال مردم هستند.
ستار العیوب بودن خدا، به معنای صبور بودن خدا در مقابل گناهان بندگان و رسوا نکردن آنان در بین هم‌نوعان است و این مسئله منافات با این ندارد که برخی از مخلوقات خدا همچون فرشتگان و یا حتی زمین شاهد بر اعمال بندگان باشند. چه برسد به پیامبران و امامان معصوم که انسان‌های کامل و خلیفه خدا بر روی زمین هستند.


استخراج احکام کلی از آیات

[ویرایش]

بسیاری از آیات قرآن، برای خود‌ شأن‌نزولی داشته که مربوط به یک واقعه (جنگ، اختلاف اجتماعی، توطئه و...) می‌شود. اما معارفی که در این آیات مطرح می‌شود، صرفاً اختصاص به آن واقعه ندارد، بلکه یک حکم کلی به شمار می‌رود. بعنوان مثال؛ در جریان جنگ بدر چنین می‌خوانیم: «شما آنها را نکشتید بلکه خدا آنان را کشت». با این‌که این جمله مستقیماً اشاره به کشته شدن کفار قریش در جنگ بدر دارد، ولی این حکم، منحصر به این جنگ نشده بلکه از آن حکم دائمی و کلی به دست آمده که اشاره به توحید افعالی یا همان مسئله «امر بین الامرین» دارد. این نوع استفاده از معارف قرآنی، در بین علما و دانشمندان اسلامی، امری شایع و مقبول است. بنابراین، اگر از آیه «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ» یک حکم کلی استخراج شود که خدا و پیامبر و مؤمنین (ائمه) شاهد بر اعمال مردم هستند، دور از انتظار نیست؛ زیرا هرچند که سیاق آیات انصراف به این دارد که این آیه مربوط به افرادی می‌شود که زکات پرداخت می‌کنند، اما به دلیل مطلق بودن این آیه، نمی‌توان آن را مختص به افراد خاصی مثل زکات دهندگان دانست.

معنای ستار العیوب بودن خدا

[ویرایش]

ستار العیوب بودن خدا، به معنای صبور بودن خدا در مقابل گناهان بندگان و رسوا نکردن آنان در بین هم‌نوعان است. اما این مسئله منافات با این ندارد که برخی از مخلوقات خدا همچون فرشتگان و یا حتی زمین و زمان، شاهد بر اعمال بندگان باشند. چه برسد به پیامبران و امامان معصوم که انسان‌های کامل و خلیفه خدا بر روی زمین هستند و آگاه بودن از اعمال مردم، بعنوان یکی از شئون خلافت الهی، به آنان اعطا شده باشد. از‌این‌رو، آیات متعددی پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را شاهد بر اعمال مردم دانسته است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. انفال/سوره۸، آیه۱۷.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۷، ص۱۱۴، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.    
۳. توبه/سوره۹، آیه۱۰۵.    
۴. نک:قمی، علی بن ابراهیم‌، تفسیر القمی، ج‌۱، ص، ۳۰۴، قم، دار الکتاب‌، چاپ سوم‌، ۱۴۰۴ق.    
۵. ر.ک:سایت ویکی پرسش، مقاله «عرضه اعمال بر امام».    
۶. ر.ک:سایت ویکی پرسش، مقاله «امامان معصوم».    
۷. علامه طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۹، ص۵۱۳، ترجمه.    
۸. ر.ک:سایت ویکی پرسش، مقاله«چشم برزخی و ستار العیوب بودن خدا».    
۹. زلزله/سوره۹۹، آیه۴.    
۱۰. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۲، ص۵۲۳، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.    
۱۱. بقره/سوره۲، آیه۳۰.    
۱۲. بقره/سوره۲، آیه۱۴۳.    
۱۳. احزاب/سوره۳۳، آیه۴۵.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «مستند عرضه اعمال بر پیامبر و امامان» تاریخ بازیابی۱۴۰۰/۲/۱۲.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار