غیبت‌کنندهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: غیبت، غیبت‌کننده، بهشت، توبه، دوزخ، اعمال صالح، آمرزش گناهان.
پرسش: معنای حدیثی که می‌فرماید:" غیبت‌کننده اگر توبه نماید، آخرین فردی است که وارد بهشت می‌شود و اگر توبه نکند، اولین فردی است که وارد دوزخ می‌شود"، چیست؟

پاسخ: همان‌طور که کارهای نیک و اعمال صالح انسان دارای درجات متفاوتی از ارزش و ثواب هستند، گناهان انسان نیز از نظر فساد و عقوبت در یک سطح نیستند.
منظور روایت، این است که حتی با تأثیر توبه در آمرزش گناهان و از بین رفتن اثرات آنها اما گناه غیبت آن‌قدر زشت و ناپسند است که حتی با توبه هم به‌راحتی آثار آن قابل ترمیم و جبران نیست و اگر این شخص اعمال نیک و شایسته‌ای داشته باشد که به‌واسطه آنها بهشتی باشد اما این گناه غیبت حتی بعد از توبه واقعی نیز موانعی را بر سر راه بهشت رفتن او ایجاد می‌کند؛ به‌نحوی که او آخرین فردی خواهد بود که وارد بهشت می‌شود.



غیبت از نظر خداوند

[ویرایش]

همان‌طور که کارهای نیک و اعمال صالح انسان دارای درجات متفاوتی هستند، گناهان انسان نیز همه در یک درجه و یک سطح نیستند. بعضی گناهان از نظر مردم بسیار بی‌اهمیت و ارتکاب آن بسیار ساده است؛ درحالی‌که از نظر خداوند متعال بسیار ناپسند و غیر قابل اغماض است. یکی از این گناهان غیبت مؤمنان است.

← روایتی از پیامبر


پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ به اصحابش فرمود: " آیا می‌دانید غیبت چیست؟ عرض کردند: خدا و رسولش بهتر می‌دانند. فرمود: غیبت این است که درباره برادرت چیزی بگویی که او را خوش نیاید."
[۱] شبّر، سید عبدالله، اخلاق، ترجمه جباران، محمدرضا، ص ۲۳۴، مؤسسه انتشارات هجرت، چاپخانه سرور، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۶ شمسی.


در اسلام این عمل ( سخن گفتن پشت سر دیگران) بسیار ناپسند شمرده شده و از آن بسیار مذمت شده است.

← سخن خداوند متعال


قرآن کریم می‌فرماید: "از یکدیگر غیبت نکنید، آیا دوست دارید که گوشت مرده برادر خود را بخورید؟ البته از آن نفرت و کراهت دارید."

← روایتی از پیامبر


پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ می‌فرماید: "کسی که قدم در راهی بردارد که از برادر مسلمانش غیبت کند یا عیوب و اسرار او را فاش نماید، اولین قدمی را که برمی‌دارد، در جهنم می‌نهد و خدا عیوب و اسرار او را در بین خلایق فاش می‌کند."
[۳] شبّر، سید عبدالله، اخلاق، ترجمه جباران، محمدرضا، ص ۲۳۴، مؤسسه انتشارات هجرت، چاپخانه سرور، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۶ شمسی..


← روایتی از امام صادق


امام صادق ـ علیه‌السلام ـ فرمود:" خداوند متعال به حضرت موسی پیامبر ـ علیه‌السلام ـ وحی کرد: غیبت‌کننده اگر با توبه بمیرد، آخرین وارد‌شونده بر بهشت است و اگر با این حالت بمیرد، اولین واردشونده بر آتش است."
[۴] دیلمی، حسن‌بن ابی‌الحسن محمد، ارشاد القلوب، با تصحیح و پاورقی علامه شعرانی، با ترجمه سلگی، علی، ج ۱، ص ۳۰۲.
[۵] مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۲۲۲ ؟؟؟، مؤسسة الوفاء بیروت.
[۶] نراقی، محمدمهدی، جامع السعادات، ج ۲، ص ۳۰۳، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ سوم، قم.


مراد از روایت مزبور

[ویرایش]

در مورد معنای این روایت باید گفت: منظور روایت، این است که حتی با تأثیر توبه در آمرزش گناهان و از بین رفتن اثرات آنها اما گناه غیبت آن‌قدر زشت و ناپسند است که حتی با توبه هم به‌راحتی آثار آن قابل ترمیم و جبران نیست و اگر این شخص اعمال نیک و شایسته‌ای داشته باشد که به‌واسطه آنها بهشتی باشد اما این گناه غیبت حتی بعد از توبه واقعی موانعی را بر سر راه بهشت رفتن او ایجاد می‌کند؛ به‌نحوی که این شخص به‌واسطه اعمال نیک دیگر بهشتی بودنش حتمی باشد، آخرین فردی است که وارد بهشت می‌شود و اگر توبه نکند، هیچ‌یک از اعمال نیکش نمی‌تواند مانع از عذاب او شود و اولین کسی است که وارد آتش می‌شود.

شرایط پذیرش توبه

[ویرایش]

البته باید توجه داشت که گرچه توبه از نشانه‌های رحمت و لطف وسیع الاهی است و قرآن کریم می‌فرماید: «قطعاً خداوند توبه کنندگان را دوست دارد»، اما قبول آن دارای شرایط و قیود متعددی است؛ از جمله این‌که آثار آن گناه باید جبران شود و در گناهانی مانند غیبت که پای حقوق مردم در میان است، جبران آثار آن و فراهم کردن رضایت کسانی که حقشان پایمال شده است، بسیار مشکل است و نهایت چیزی که در اثر توبه از آن ممکن است حاصل شود، عدم عقوبت و عذاب است نه این‌که چنین توبه‌ای به‌تنهایی باعث بهشت رفتن فرد توبه‌کننده هم بشود؛ زیرا آنچه در قرآن آمده است که خداوند متعال از حق خود به‌راحتی می‌گذرد و گناهان توبه‌ کنندگان را به حسنات تبدیل می‌کند («إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِکَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحیماً») توبه‌کننده را در بهشت داخل کند، مربوط به گناهانی است که فقط حق الله باشند؛ اما در مورد حقوق مردم این‌طور نیست و اگر غیبت‌کننده توبه کرده و آثار سوء گناه خود را جبران نماید، گناه بزرگ او بخشوده خواهد شد؛ اما برای رسیدن به بهشت باید اعمال نیک و خیرات و حسنات داشته باشد.

بخشش گناه غیبت

[ویرایش]

براین اساس، شخص غیبت‌کننده اگر از خدای متعال طلب آمرزش نماید و شخص غیب‌شونده را راضی نماید و از این گناه توبه واقعی کند، گناه او که بسیار بزرگ است، بخشیده خواهد شد و از عذاب الاهی به‌خاطر این گناه نجات خواهد یافت.

شرط به بهشت رفتن انسان

[ویرایش]

همچنین روایات زیادی داریم که اگر شخصی فلان کار را انجام دهد، جزا و پاداش او بهشت است یا اولین فردی است که وارد بهشت می‌شود؛ اما این در صورتی است که این فرد گناه دیگری نداشته باشد؛ زیرا قرآن از سویی می‌فرماید: «إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئات»؛ "...‌ حسنات (کارهای نیک و ثواب)، سیئات (گناهان و آثار آنها) را از بین می‌برند ..." یعنی حسنات و کارهای نیک انسان در مرتبه اول جبران و آمرزش دیگر گناهان مخصوصاً حقوق مردم را می‌کند و بعد از آن موجب ترقی و تعالی انسان می‌شود و از سویی دیگر از آیات قرآن به دست می‌آید که بعضی گناهان باعث حبط و از بین رفتن اعمال نیک انسان می‌گردند؛ همانند ارتداد، کفر نسبت به آیات خدا و عناد به خرج دادن نسبت به آنها، دشمنی با رسول خدا و صدا بلند کردن در حضور رسول خدا و بعضی از گناهان نیز هست که حسنات صاحبش را به دیگران منتقل می‌کند؛ مانند گناهانی همچون قتل و غیبت و بهتان و ... . به‌هرحال اعمال نیک و بد انسان به انحای مختلف در یکدیگر اثر می‌گذارند و آنچه در آن روایات آمده، فارغ از تأثیر اعمال بد انسان بر اعمال خوب انسان است.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. شبّر، سید عبدالله، اخلاق، ترجمه جباران، محمدرضا، ص ۲۳۴، مؤسسه انتشارات هجرت، چاپخانه سرور، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۶ شمسی.
۲. حجرات (۴۹)، آیه ۱۲.    
۳. شبّر، سید عبدالله، اخلاق، ترجمه جباران، محمدرضا، ص ۲۳۴، مؤسسه انتشارات هجرت، چاپخانه سرور، چاپ دوازدهم، ۱۳۸۶ شمسی..
۴. دیلمی، حسن‌بن ابی‌الحسن محمد، ارشاد القلوب، با تصحیح و پاورقی علامه شعرانی، با ترجمه سلگی، علی، ج ۱، ص ۳۰۲.
۵. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۲۲۲ ؟؟؟، مؤسسة الوفاء بیروت.
۶. نراقی، محمدمهدی، جامع السعادات، ج ۲، ص ۳۰۳، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ سوم، قم.
۷. بقره (۲)، آیه ۲۲۲.    
۸. فرقان (۲۵)، آیه ۷۰.    
۹. هود (۱۱)، آیه ۱۱؛ همچنین قرآن در سوره انفال آیه ۲۹ می‌فرماید:ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر از خدا بترسید، خدای تعالی برایتان نیروی جداسازی حق از باطل قرار می‌دهد و گناهانتان را تکفیر می‌کند."    
۱۰. طباطبایی، سید محمد حسین، ترجمه المیزان، ج ‌۲، ص ۲۵۷ ۲۶۱.    


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | رذائل اخلاقی | غیبت




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار