غذای اهل کتابذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: غذا، اهل کتاب، مؤمنان، حلال.

پرسش: تفسیر آیه‌ای که می‌فرماید: غذای اهل کتاب برای مؤمنان حلال است، چیست؟ لطفاً توضیح دهید؟

پاسخ: آیه ۵ سوره مائده در اصل، ناظر به رفع محدودیت‌های پیشین درباره معاشرت با اهل کتاب است و توجه بر آن فقره «طعامکم حل لهم؛ غذای شما برای آن‌ها حلال می‌باشد.» است؛ یعنی میهمانی کردن با آن‌ها بی‌مانع می‌باشد و نیز بلافاصله در ادامه آیه، حکم ازدواج با زنان آنان را بیان کرده است؛ روشن است حکومتی می‌تواند چنین توسعه‌ای به اتباع خود بدهد که بر اوضاع محیط کاملاً مسلط باشد و از دشمن بیمی نداشته باشد.


آیه ۵ سوره مائده

[ویرایش]

در آیه ۵ سوره مائده آمده است: امروز چیزهای پاکیزه برای شما حلال شد و (هم‌چنین) غذای اهل کتاب برای شما حلال است و غذای شما برای آن‌ها حلال می‌باشد...».

← دیدگاه فقهای اهل سنت


بیشتر مفسران و دانشمندان اهل سنت، بر این باورند که غذای اهل کتاب اطلاق دارد و هر نوع غذایی را شامل می‌شود؛ حتی گوشت حیواناتی که به دست آنان ذبح شده باشد، حلال است.

← دیدگاه فقهای شیعه


ولی اکثریت قاطع مفسران و فقهای شیعه بر این عقیده‌اند که منظور از آن، غیر از گوشت است و گوشت‌هایی را که به دست آنان ذبح شده باشد، شامل نمی‌شود؛ تنها گروه کمی از دانشمندان شیعه پیرو عقیده ‌اول‌اند.

← دلیل فقهای شیعه


دلیل فقهای شیعه در تخصیص عموم آیه، به گوشت‌های ذبح شده اهل کتاب، روایات اهل بیت (علیهم‌السلام) است که در این راستا نقل شده است؛ برای مثال، از امام صادق (علیه‌السلام) روایت شده است: «منظور از غذای اهل کتاب، حبوبات و میوه‌هاست، نه ذبیحه‌های آنها؛ زیرا آن‌ها هنگام ذبح کردن، نام خدا را نمی‌برند».

طرح یک پرسش

[ویرایش]

در این‌جا ممکن است پرسشی طرح شود و آن این‌که اگر منظور از غذای اهل کتاب، غیر از گوشت است، پیش‌تر نیز حلال بوده و دیگر نیازی به نزول آیه وجود ندارد؟
برای دست‌یابی به پاسخی روشن، توجه به فضای نزول آیه اهمیت ویژه دارد.

زمان نزول آیه

[ویرایش]

آیه در زمانی نازل شد که اسلام بر شبه جزیره عربستان، مسلط شده و موجودیت و حضور خود را در سراسر شبه جزیره اثبات کرده بود، به گونه‌ای که دشمنان اسلام، از شکست مسلمانان ناامید شده بودند، در این‌جا لازم بود محدودیت‌هایی را که در معاشرت مسلمانان با کفار وجود داشت و بدان جهت، رفت و آمد با آنان و میهمانی کردن آنها و یا میهمان شدن نزد آنان ممنوع بود، برطرف شود؛ از‌این‌رو آیه نازل شد و اعلام داشت امروز که شما موقعیت خود را تثبیت کرده‌اید و از خطر آن‌ها بیم ندارید، محدودیت‌های مربوط به معاشرت با آنان کم شده است و می‌توانید روابط عادی با آنها برقرار کنید.

هم‌سفره شدن با اهل کتاب

[ویرایش]

ناگفته نماند، کسانی که اهل کتاب را پاک نمی‌دانند، می‌گویند: در صورتی می‌توان با آنها هم‌سفره شد که غذای آنها از قبیل غذاهای غیر مرطوب باشد یا در صورت مرطوب بودن، با دست آنان تماس نگرفته باشد؛ ولی کسانی که به طهارت اهل کتاب اعتقاد دارند، هم‌سفره شدن با آنها را در صورتی که غذایشان را از گوشت‌های ذبح شده توسط خودشان تهیه نکرده باشند و نیز یقین به نجاست عَرَضی آنها (نجس شدن با شراب، آب‌جو، و مانند اینها) نداشته باشیم، جایز می‌دانند.

نتیجه بحث

[ویرایش]

خلاصه این‌که، آیه مورد بحث در اصل، ناظر به رفع محدودیت‌های پیشین درباره معاشرت با اهل کتاب است و توجه بر آن فقره «طعامکم حل لهم؛ غذای شما برای آن‌ها حلال می‌باشد.» است؛ یعنی میهمانی کردن با آن‌ها بی‌مانع می‌باشد و نیز بلافاصله در ادامه آیه، حکم ازدواج با زنان آنان را بیان کرده است؛ روشن است حکومتی می‌تواند چنین توسعه‌ای به اتباع خود بدهد که بر اوضاع محیط کاملاً مسلط باشد و از دشمن بیمی نداشته باشد.

منابع

[ویرایش]

۱. تفسیر المیزان، ج۵، ذیل آیه ۵ از سوره مائده.
۲. تفسیر نور، ج۳، ذیل آیه ۵ از سوره مائده.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مائده/سوره۵، آیه۵.    
۲. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۲۴، ص۶۶، ح ۳۰۰۱۲، قم، مؤسسه آل البیت (علیهم‌السلام) لاحیاء التراث، طبع الاولی، ۱۴۱۲ ه.    
۳. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، ج۴، ص۲۷۸-۲۷۹، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ یازدهم ۱۳۶۸.    
۴. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، ج۱، ص۱۶۳، تحقیق سیدالطیب الموسوی الجزایری، بیروت، مؤسسه دارالکتاب للطباعة و النشر، طبع الثانیه، ۱۲۸۷ ه ۱۹۶۸.    
۵. طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۳۲۸، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، دفتر تبلیغات اسلامی.    
۶. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، ج۴، ص۲۷۸-۲۷۹، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ یازدهم ۱۳۶۸.    


منبع

[ویرایش]

سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «غذای اهل کتاب»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۱/۲۱.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار