عشق در قرآنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: عشق، محبت، دوستی، حب.

پرسش: آیا در قرآن کریم کلمه عشق به کار رفته است؟

پاسخ: عشق همان حبّ شدید است و در مورد آن گفته‌ شده است: حب از عشق بهتر است؛ برای این‌که در عشق افراط است و لذا عاشق را عاشق نامیده‌اند؛ چرا؟ چون از شدت هوا و هوس آب می‌شود؛ کما این‌که از بین می‌رود وقتی که قطع شود.


واژه حب در قرآن

[ویرایش]

واژه «عشق» و مشتقات آن در قرآن نیامده؛ اما کلمه محبت (دوست داشتن) مورد عنایت و توجه خاص قرآن کریم قرار گرفته است تا آن‌جا که واژه «حُبّ» (دوستی) و مشتقات آن بیش از صد بار در قرآن کریم به کار رفته و هر جا که لازم بوده، از معنای عشق (شدت دوستی) تعبیر شود، از ماده حب با قرینه لفظی یا معنوی استفاده شده است؛ مانند:

«...و الّذین ءَامنوا اَشدُّ حبّاً للّه...؛ و کسانی که ایمان آورده‌اند، محبت بیش‌تری به خدا دارند...».
«... قد شغفها حُبّاً؛ سخت خاطرخواه او شده است».
«و تحبّون المال حبّاً جمّاً؛ و مال را دوست دارید، دوست داشتنی بسیار».

انواع محبت در قرآن

[ویرایش]

در قرآن کریم، دو نوع محبت و دوستی مورد توجه قرار گرفته است:
أ. محبت صحیح یا آسمانی و حقیقی؛
ب. محبت باطل یا زمینی و مجازی.

دوستی در راه خدا

[ویرایش]

آن‌چه بیش‌تر مورد توجه و عنایت قرآن است و آیات زیادی به آن اختصاص یافته، دوستی در راه خداست. قرآن کریم، نمونه‌ای از این محبت خدایی را در سوره طه در داستان حضرت موسی (علیه‌السلام) نقل می‌کند و می‌فرماید:
«و ما اعجلک عن قومک یموسی• قال هم اُولاءِ علی اثری و عجلتُ الیک رَبّ لترضی؛ و ‌ای موسی! چه چیز تو را (دور) از قوم خودت، به شتاب واداشته است؟ گفت: اینان در پی من‌اند و من پروردگارم!     به سویت شتافتم تا خشنود شوی».

نمونه‌های دیگر

[ویرایش]

نمونه‌های فراوان از این شاه‌کاری‌ها، در قرآن به چشم می‌خورد، به طور مثال در بیان مسائل جنسی و خانوادگی در عین رعایت حیا و عفاف از واژه‌های مستحکم و پر محتوا استفاده شده است. گرچه در قرآن کریم واژه عشق به کار نرفته است، ولی لفظ مترادف آن یعنی (حب) و مشتقاتش دقیقاً ۷۸ بار آمده است. که به چند نمونه آن اشاره می‌کنیم:

«و الذین آمنوا اشدّ حبّاً لله»؛
«انه لحب الخیر لشدید».
«اشد حبا لله»، همان عشق عرفانی و الهی است که در قرآن شریف آمده است.
[۸] محمدفؤاد عبدالباقی، معجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، ماده حب.

«عسی ان تحبوا شیئاً و هو شر لکم»؛
«احب الیکم من الله و رسوله»؛
«یحبهم و یحبونه».

عشق در روایات

[ویرایش]

ولی در روایات، واژة عشق و مشتقات آن به کار رفته است.

← روایتی از پیامبر


از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نقل شده است: «من عشق فعفّ ثمّ مات، مات شهیداً»؛ «کسی که عشق بورزد و عفاف پیشه کند و بمیرد، شهید مرده است».

← روایتی از امام علی


امام علی (علیه‌السلام) فرموده‌اند: «و من عشق شیئاً اعشی بصره و امرض قلبه ...»؛ «کسی که به چیزی عشق بورزد، چشمش کور و قلبش نسبت به آن مریض می‌شود.

مراد از عشق

[ویرایش]

عشق همان حب شدید است و در مورد آن گفته‌ شده است: حب از عشق بهتر است؛ برای این‌که در عشق افراط است و لذا عاشق را عاشق نامیده‌اند؛ چرا؟ چون از شدت هوا و هوس آب می‌شود؛ کما این‌که از بین می‌رود وقتی که قطع شود.
[۱۳] ملاینی، عزالدین حامد عبدالحمید هبة الله مشهور به ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۷‌-۸، ص۱۳۷، بیروت، انتشارات موسسة الاعلمی للمطبوعات.

البته عشق دارای اقسام گوناگون می‌باشد.در این مختصر از ذکر آن‌ها صرف نظر می‌شود.

نکته پایانی

[ویرایش]

آن‌چه در پایان قابل بیان است این است که قرآن شریف خود کتاب عشق است و به عشق نیز اشاره دارد و «اشد حبا»، عین عشق است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. بقره/سوره۲، آیه۱۶۵.    
۲. یوسف/سوره۱۲، آیه۳۰.    
۳. فجر/سوره۸۹، آیه۳.    
۴. طه/سوره۲۰، آیه۸۳-۸۴.    
۵. بقره/سوره۲، آیه۱۶۵.    
۶. بقره/سوره۲، آیه۱۶۵.    
۷. عادیات/سوره۱۰۰، آیه۸.    
۸. محمدفؤاد عبدالباقی، معجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، ماده حب.
۹. بقره/سوره۲، آیه۲۱۶.    
۱۰. توبه/سوره۹، آیه۲۴.    
۱۱. مائده/سوره۵، آیه۵۴.    
۱۲. انسان/سوره۷۶، آیه۸.    
۱۳. ملاینی، عزالدین حامد عبدالحمید هبة الله مشهور به ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، ج۷‌-۸، ص۱۳۷، بیروت، انتشارات موسسة الاعلمی للمطبوعات.


منبع

[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «عشق در قرآن»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۲/۱۵.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار