عدالت در زندگیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: عدالت، زندگی، عادل.

پرسش: عدالت در زندگی فردی و اجتماعی چگونه است؟

پاسخ: عدل و عدالت،‌ از مسائل مهم زندگی بشری و از برجسته‌ترین معارف دینی است كه در صورت رعایت آن، بسیاری از دردهای بشری التیام می‌یابد و بسیاری از نیازهای زیبا و فطری بشری برآورده می‌شود. رعایت عدل به معنای واقعی کلام، نیاز به شناخت جنبه‌های گوناگون آن و نیز تبیین آن از منظر معارف الهی دارد.


آیه ۸ سوره مائده

[ویرایش]


«یا اَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا کونُوا قَوَّامِینَ لِلَّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لا یجْرِمَنَّکمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلی اَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ اَقْرَبُ لِلتَّقْوی وَ اتَّقُوا اللَّهَ اِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ»؛ «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! همواره برای خدا با تمام وجود قیام کنید و به انصاف و عدالت گواهی دهید و هرگز دشمنی با قومی، شما را به بی‌عدالتی وادار نکند. به عدالت رفتار کنید که به تقوا نزدیک‌تر است و از خداوند پروا کنید که همانا خدا به آنچه انجام می‌دهید، آگاه است».

عدالت رکن مهم اسلام‌

[ویرایش]

کم‌تر مسئله‌ای است که در اسلام به اهمیت عدالت باشد؛ زیرا مسئله "عدل" همانند مسئله "توحید" در تمام اصول و فروع اسلام ریشه دوانده؛ یعنی همان‌طور که هیچ‌یک از مسائل عقیده‌ای و عملی، فردی و اجتماعی، اخلاقی و حقوقی، از حقیقت توحید و یگانگی جدا نیست، هم‌چنین هیچ‌یک از آنها را خالی از روح "عدل" نخواهیم یافت.
بنابراین جای تعجب نیست که"عدل" به عنوان یکی از اصول مذهب و یکی از زیربناهای فکری مسلمانان شناخته شود؛ گرچه عدالتی که جزء اصول مذهب است، یکی از صفات خدا است و در اصل خداشناسی که نخستین اصل از اصول دین است، مندرج می‌باشد، ولی ممتاز ساختن آن بسیار پر معنی است و به همین دلیل در مباحث اجتماعی اسلام روی هیچ اصلی به‌ اندازه عدالت تکیه نشده است.
[۳] قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج۲، ص۲۵۰، ۱۰ جلد، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن ـ تهران، چ ۴، ۱۳۸۹.


آیه ۱۳۵ سوره نساء

[ویرایش]

مشابه این آیه با‌ اندکی تفاوت، در آیه ۱۳۵ سوره نساء آمده است:

«قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلی اَنْفُسِکمْ اَوِ الْوالِدَینِ وَ الْاَقْرَبِینَ»؛ «قیام به عدالت کنید و گواهان برای خدا باشید؛ هرچند به زیان خود یا والدین و بستگان شما باشد.

تفاوت دو آیه فوق

[ویرایش]

تفاوت میان این دو آیه، آن است که این آیه سفارش می‌کند: کینه‌ها و دشمنی‌ها شما را منحرف نکند؛ ولی آیه سوه نساء می‌فرماید: علاقه‌ها و وابستگی‌ها شما را از مرز عدالت خارج نکند. آری، عوامل انحراف از عدالت یا بغض و کینه است، یا حب و دوستی که هر آیه به یکی از آنها اشاره دارد. از آن‌جا که نادیده گرفتن کینه‌های درونی درباره مردم دشوار است؛ لذا در این آیه چند فرمان و چند تشویق به کار رفته است: لا یجْرِمَنَّکمْ ... اعْدِلُوا هُوَ اَقْرَبُ ... اتَّقُوا اللَّهَ.

پیام‌ها

[ویرایش]

پیام‌هایی که از مطالب بالا به دست می‌آید، بدین شرح است:

← قیام برای خدا


اگر انگیزۀ انسان، کینه‌های او شد، اخلاصی در کار نیست؛ ولی اگر قیام برای خدا باشد، کینه‌ها در اجرای عدالت بی‌اثر می‌شود: «قَوَّامِینَ لِلَّهِ ... لا یجْرِمَنَّکمْ».

← عدالت مستمر


عدالت مستمر به صورت ملکه و عادت، ارزش کاملی است، گرچه عدالت لحظه‌ای مطلوب است: «کونُوا ... شُهَداءَ بِالْقِسْطِ ...».

← عدالت مؤمنان


مؤمنان، هم رابطه با خدا دارند: «قَوَّامِینَ لِلَّهِ» و هم در رابطه با مردم گواهی به عدل می‌دهند: «شُهَداءَ بِالْقِسْطِ».

آگاهی خداوند به اعمال انسان

[ویرایش]

اگر باور کنیم که خدا عمل‌کرد ما را می‌داند، به عدل رفتار خواهیم کرد: «شُهَداءَ بِالْقِسْطِ ... اِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ».

← کنترل کینه‌ها


انسان‌های کینه‌توز و عقده‌ای نمی‌توانند عادل باشند. (برای رسیدن به عدالت باید کینه‌ها را کنترل کرد): «لا یجْرِمَنَّکمْ».

← احساسات و عدالت


احساسات باید تحت الشعاع عدالت باشد: «لا یجْرِمَنَّکمْ ... اعْدِلُوا».

← انحراف از عدالت


کینه‌جویی، از عوامل انحراف از عدالت است: «شَنَآنُ قَوْمٍ عَلی اَلَّا تَعْدِلُوا».

← عدالت نسبت به دشمنان


در سیاست‌گذاری‌ها و روابط داخلی و خارجی، حتی نسبت به دشمنان هم عادل باشیم: «شَنَآنُ قَوْمٍ».

← رابطه عدالت با تقوا


انسان‌های عادل و منصف، به تقوا نزدیک‌ترند: «اعْدِلُوا هُوَ اَقْرَبُ لِلتَّقْوی».
[۵] قرائتی، محسن، تفسیر نور، ۱۰ جلد، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن ـ تهران، چ ۴، ۱۳۸۹.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. مائده/سوره۵، آیه۸.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۴، ص۳۰۱.    
۳. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج۲، ص۲۵۰، ۱۰ جلد، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن ـ تهران، چ ۴، ۱۳۸۹.
۴. نساء/سوره۴، آیه۱۳۵.    
۵. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ۱۰ جلد، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن ـ تهران، چ ۴، ۱۳۸۹.


منبع

[ویرایش]

سایت حوزه نت، برگرفته از مقاله «عدالت در زندگی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۰۹/۰۲.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار