ضعفاذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ضعفا، مستکبران، جهل، پیروی.
پرسش: آیا حدیث «الناس علی دین ملوکهم» درست است؟
پاسخ:


سند حدیث

[ویرایش]

این متن در منابع روایی وجود دارد.
[۲] الاربلی، علی‌بن عیسی، کشف‌الغمة، ج ۲، ص ۲۱ ؟؟؟، مکتبة هاشمی، تبریز، ۱۳۸۱ق.


اصل بیان مزبور

[ویرایش]

اما این‌که این بیان، حدیث منقول از معصوم باشد یا ضرب‌المثل، چندان روشن نیست. به نظر می‌رسد این سخن ضرب‌المثل بوده که به جهت کثرت استعمال در محاورات به حدیث معروف شده است؛ چنان‌که در کشف‌الغمه آمده است: "کما ورد فی الحدیث و المثل".
[۳] إربلی، علی‌بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ج ۲، ص ۲۱ ؟؟؟، مکتبة بنی‌هاشمی، تبریز، ۱۳۸۱ق.


تأثیرپذیری مردم از حاکمان به دلیل جهل

[ویرایش]

به‌هرحال این سخن بیانگر یک واقعیت اجتماعی است و آن این‌که معمولاً اقشار پایین‌دست جامعه ـ غیر از دانشمندان و عالمان ـ به دلیل جهل و ناآشنایی با دین و مسائل دینی تأثیرپذیری بیشتری نسبت به عالمان و نخبگان دارند و آن هم می‌تواند به جهت ابزارهایی باشد که در اختیار حاکمان و پادشاهان قرار دارد. حاکمان با ابزارهای تبلیغاتی و رسانه‌های عمومی که در اختیار دارند، آنچه را خود می‌پسندند و به نفع حکومت و قدرت آنهاست، به‌عنوان باوری صحیح به مردم تحویل می‌دهند و مردم هم عموماً نگاهشان به آنهاست و رفتار و کردار خویش را براساس همان باورهای تحمیل‌شده تنظیم می‌نمایند.

نمونه‌هایی در قرآن کریم

[ویرایش]

قرآن کریم نیز به این مسئله اشاره دارد، آن‌جا که می‌فرماید:

← آیه ۲۱ سوره ابراهیم


"وَ بَرَزُوا لِلَّهِ جَمیعاً فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذینَ اسْتَکْبَرُوا إِنَّا کُنَّا لَکُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَیْ‌ءٍ..."؛" و (در قیامت)، همه آنها در برابر خدا ظاهر می‌شوند در این هنگام، ضعفا (دنباله‌روان نادان‌) به مستکبران (و رهبران گمراه) می‌گویند: «ما پیروان شما بودیم! آیا (اکنون که به‌خاطر پیروی از شما گرفتار مجازات الهی شده‌ایم) شما حاضرید سهمی از عذاب الهی را بپذیرید و از ما بردارید؟ ...".

← آیه ۴۷ سوره غافر


"وَ إِذْ یَتَحاجُّونَ فِی النَّارِ فَیَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذینَ اسْتَکْبَرُوا إِنَّا کُنَّا لَکُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصیباً مِنَ النَّارِ...."؛ "به‌خاطر بیاور هنگامی را که در آتش دوزخ با هم محاجه می‌کنند، ضعیفان به مستکبران می‌گویند: «ما پیرو شما بودیم، آیا شما (امروز) سهمی از آتش را به‌جای ما پذیرا می‌شوید ..."؟!

مراد از ضعفا

[ویرایش]

منظور از "ضعفا" کسانی هستند که آگاهی و دانش کافی و استقلال فکری نداشتند، چشم و گوش بسته به دنبال سردمداران کفر حرکت می‌کردند؛ یعنی پیروان نادانی که با تقلید کورکورانه، خود را به وادی ضلالت افکندند.
بنابراین این سخن ـ چه حدیث باشد و چه مثل ـ از جهت محتوا با آموزه‌های قرآن منطبق بوده و هیچ دلالتی بر جبر هم ندارد؛ چراکه آنان با اختیار خود به جهت جهل و نادانی از حاکمان خود پیروی کرده‌اند.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۱۰۲، ص ۷ و ۸، مؤسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.    
۲. الاربلی، علی‌بن عیسی، کشف‌الغمة، ج ۲، ص ۲۱ ؟؟؟، مکتبة هاشمی، تبریز، ۱۳۸۱ق.
۳. إربلی، علی‌بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، ج ۲، ص ۲۱ ؟؟؟، مکتبة بنی‌هاشمی، تبریز، ۱۳۸۱ق.
۴. ابراهیم (۱۴)، آیه ۲۱.    
۵. غافر (۴۰)، آیه ۴۷.    
۶. مکارم، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‌۲۰، ص ۱۲۲ و ۱۲۳، دارالکتب الاسلامیه، تهران.    


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : بررسی سندی | حدیث شناسی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار