زنان اسوهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: زنان اسوه، تقوا، عمل صالح، پاکدامنی، خیانت.

پرسش: زنان اسوه‌ای که نامشان در قرآن کریم آمده است، چه ویژگی‌هایی دارند؟

پاسخ: ویژگی زنانی که نام آن‌ها در قرآن کریم بیان شده است، در جهت خوبی، پاک‌دامنی و مطیع خدا و پیامبر خدا، و در جهت بدی خیانت و نافرمانی ذکر شده است.


معیار برتری انسان‌ها

[ویرایش]

از نظر دین مقدس اسلام، زن و مرد نسبت به هم‌دیگر برتری ذاتی ندارند، آن‌چه موجب مزیت و ارزش است، اعمال و رفتار خود فرد است که باعث ترقی، تکامل و تعالی انسان می‌شود، نه جنسیت.

قرآن کریم در این راستا می‌فرماید: «... اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ اَتْقَاکُمْ ...؛ گرامی‌ترین شما باتقواترین شما هستند». پس معیار برتری در انسان‌ها، عمل صالح و تقوا است.
در جواب سؤال باید گفت: «خداوند تبارک و تعالی در سوره مبارکه تحریم چهار زن را به عنوان الگو، اسوه و نماد خوبی و بدی نام می‌برد».

زنان بد در قرآن

[ویرایش]

۱. همسر نوح پیغمبر (علیه‌السلام).
۲. همسر لوط پیغمبر (علیه‌السلام) به عنوان نماد بدی معرفی شدند. در قرآن مجید آمده است:

← سخن خداوند متعال



«ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلا لِلَّذِینَ کَفَرُوا اِمْرَاَةَ نُوحٍ وَامْرَاَةَ لُوطٍ کَانَتَا تَحْتَ عَبْدَیْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَیْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ یُغْنِیَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَیْئًا وَقِیلَ ادْخُلا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِینَ؛ خداوند برای کسانی که کافر شده‌اند، به همسر نوح و لوط مثل زده است، آن دو تحت سرپرستی دو بنده از بندگان صالح ما بودند؛ ولی به آن دو خیانت کردند و ارتباط با این دو [پیامبر] سودی به حالشان [در برابر عذاب الهی] نداشت و به آن‌ها گفته شد: وارد آتش شوید، همراه کسانی که وارد می‌شوند».
در این آیه شریف، ویژگی آنان به عنوان خیانت ذکر شده است. البته خیانت به معنای خلاف عفت نبود؛ بلکه نافرمانی از شوهرانشان و تخلف از دستورات الهی بود.

زنان نمونه در قرآن

[ویرایش]

برخی زنان، الگو و اسوه برای زنان دیگر هستند:

← آسیه


آسیه بنت مزاحم، همسر فرعون، به عنوان الگو و اسوه زنان معرفی شد. خداوند در این راستا می‌فرماید:

«وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلا لِلَّذِینَ آمَنُوا اِمْرَاَةَ فِرْعَوْنَ اِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِی عِنْدَکَ بَیْتًا فِی الْجَنَّةِ وَنَجِّنِی مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ؛
[۴] محمدی اشتهاردی، محمد، قصه‌های قرآن، ص۲۵۹-۲۶۰، بی‌جا، انتشارات مؤسسه انتشارات نبوی، اول، ۱۳۷۸ش.
و خداوند برای مؤمنان به همسر فرعون مثل زده است، در آن هنگام که گفت: پروردگارا! خانه‌ای برای من نزد خود در بهشت بساز و مرا از فرعون و کارا و نجات ده و مرا از گروه ستمگران رهایی بخش».

← حضرت مریم


مریم مقدس، دختر عمران نیز به عنوان الگو و اسوه زنان معرفی شد. خداوند در این راستا می‌فرماید:

«وَ مَرْیَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِی اَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِیهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِکَلِمَاتِ رَبِّهَا وَکُتُبِهِ وَ کَانَتْ مِنَ الْقَانِتِینَ؛
[۶] محمدی اشتهاردی، محمد، قصه‌های قرآن، ص۳۹۶-۳۹۷، بی‌جا، انتشارات مؤسسه انتشارات نبوی، اول، ۱۳۷۸ش.
و هم‌چنین به مریم دختر عمران که دامان خود را پاک نگه داشت و ما از روح خود در آن دمیدیم، او کلمات پروردگار و کتاب‌هایش را تصدیق کرده و از مطیعان فرمان خدا بود».
در این آیه، خصوصیت حضرت مریم به عنوان پاک‌دامنی و فرمان‌برداری خدا بیان شده است.

دو مَثَل در آیات فوق

[ویرایش]

پس این آیات متضمن دو مَثَل است: مَثَلی که خداوند به وسیله آن حال کفار را مجسم می‌کند و دیگری هم مَثَلی که بیانگر حال مؤمنین است.

← مثَل اول


مَثَل اول، حال و ویژگی کفار را در شقاوت و هلاکت روشن نموده است، می‌فرماید: اگر چنین شدند به خاطر خیانتی بود که به خدا و رسولش کردند و سرانجام خیانت به خدا و رسول همین است. از هر کسی چنین خیانتی سر بزند، به سرانجامی نافرجام منتهی خواهد شد. هر چند وابسته به انبیا باشد.

← مثَل دوم


و مَثَل دوم بیانگر این حقیقت است که سعادت و رستگاری مؤمنین هم تنها به خاطر اطاعت و ایمان خالصشان به خدا و رسول بوده است.

ویژگی زنان بد و خوب

[ویرایش]

ناگفته نماند همان‌طوری که از آیات به دست می‌آید، ویژگی و الگو بودن هم در جهت مثبت وجود دارد و هم در جهت منفی. بزرگ‌ترین ویژگی که برای زنان بد در قرآن کریم نام برده شد، خیانت است که همان نافرمانی و سرپیچی از فرمان الهی بود؛ و خصوصیت و ویژگی زنان خوب را یکی پاک‌دامنی و دیگری مطیع محض خدا و پیغمبر خدا ذکر نموده است.

← بیان یک نکته


نکته قابل توجه این‌که در دین مقدس اسلام، تعالیم ارزشمندی وجود دارد که در دشوارترین شرایط تاریخی برای زنان ـ که دختران را زنده به گور می‌کردند و زن را همانند کالا به ارث می‌بردند و مالک می‌شدند، و او را از هرگونه حقی محروم می‌داشتند ـ پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) بلندترین گام را در بدترین شرایط، در جهت احیای حقوق زن و پاسداشت کرامت انسانی وی برداشته است تا آن‌جایی که فرمود: «احسن الناس ایمانا احسنهم خلقا و الطفهم باهله و انا الطفکم باهلی»؛ بهترین مردم از نظر ایمان آن کسی است که خوش اخلاق‌تر باشد و نسبت به زن خود، سازگارتر و مهربان‌تر باشد و من از همه شما درباره زن‌ها و اهل خود بهتر هستم. با این بیان، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) به زنان جهان ارزش و اعتبار بخشید.

نتیجه بحث

[ویرایش]

خلاصه این‌که ویژگی زنانی که نام آن‌ها در قرآن کریم بیان شده است، در جهت خوبی، پاک‌دامنی و مطیع خدا و پیامبر خدا، و در جهت بدی خیانت و نافرمانی، ذکر شده است.

منابع

[ویرایش]

۱. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۶۹۱.
۲. محمدی اشتهاردی، محمد، قصه‌های قرآن.
۳. جوادی آملی، عبدالله، زن در آیینه جلال و جمال.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. حجرات/سوره۴۹، آیه۱۳.    
۲. تحریم/سوره۶۶، آیه۱۰.    
۳. تحریم/سوره۶۶، آیه۱۱.    
۴. محمدی اشتهاردی، محمد، قصه‌های قرآن، ص۲۵۹-۲۶۰، بی‌جا، انتشارات مؤسسه انتشارات نبوی، اول، ۱۳۷۸ش.
۵. تحریم/سوره۶۶، آیه۱۲.    
۶. محمدی اشتهاردی، محمد، قصه‌های قرآن، ص۳۹۶-۳۹۷، بی‌جا، انتشارات مؤسسه انتشارات نبوی، اول، ۱۳۷۸ش.
۷. شیخ صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار رضا (علیه‌السلام)، ج۱، ح ۱۰۹، ص۴۱-۴۲.    


منبع

[ویرایش]

سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «زنان اسوه»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۰/۱۷.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار