زمان شکستن بت‌های کعبه توسط امام علیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: امام علی (علیه‌السّلام)، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم).

پرسش: در چه زمانی امام علی (علیه‌السّلام) برای شکستن بت‌ها از شانه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بالا رفت؟

پاسخ اجمالی: نقل‌ها در زمان شکستن بت‌های کعبه توسط امام علی چهار گونه‌اند و از این نقل‌های متفاوت بر می‌آید که احتمالاً حادثه دو بار اتّفاق افتاده است، یکبار قبل از هجرت پیامبر و بار دیگر در جریان فتح مکّه.


مقدمه

[ویرایش]

نقل‌های این حادثه بس فراوان است. به گفته علّامه عبد‌الحسین امینی، پیشوایان حدیث و تاریخ، آن را گزارش کرده‌اند، بی آن‌که در سندهای آن خدشه کنند و در نقل آن، تردید روا دارند. آنچه‌ اندکی کاوش می‌خواهد و نیازمند تحقیق و تفحّص و روشن‌سازی است، زمان وقوع حادثه است.

نقل‌های متفاوت از زمان حادثه

[ویرایش]

گردآوری و دسته‌بندی انبوه نقل‌ها و گزارش‌های بسیار فراوان در این زمینه، نشان دهنده آن است که نقل‌ها چهار گونه‌اند:
۱. برخی گزارش‌ها (که بسیار فراوان‌اند)، بدون تصریح بر زمان وقوع حادثه، در پایان نقل آورده‌اند که علی (علیه‌السّلام) فرمود:
یکی از بت‌ها را پرتاب کردم که مانند شیشه خُرد شد. سپس فرود آمدم و من و پیامبر خدا از یکدیگر سبقت می‌جستیم تا در [کنار] خانه‌ها پنهان شویم، مبادا کسی ما را ببیند.
[۲] شیبانی، احمد بن محمد، مسند ابن حنبل، ج۱، ص۱۸۳، ح۶۴۴.

۲. گزارش دیگر، گویای این است که حادثه در شب خروج پیامبر خدا از مکّه انجام گرفته است.
۳. در گزارشی دیگر تصریح شده است که پیامبر خدا، همراه امام علی (علیه‌السّلام) از خانه خدیجه (علیهاالسّلام) به راه افتاده‌اند و پس از شکستن بت‌ها بازگشته‌اند.
۴. نقل آخر تصریح دارد که این حادثه در جریان فتح مکّه بوده است.

سه دسته اوّل گزارش‌ها نشان می‌دهد که حادثه باید قبل از هجرت و در اوج خفقان و اختناق مشرکان اتّفاق افتاده باشد و گمان قوی نیز همین را تایید می‌کند، اگر چه بعید نمی‌نماید که حادثه دو بار اتّفاق افتاده باشد؛ یعنی پیامبر خدا در آن هنگامه هول و هراس و در فضای تاریک قبل از هجرت، این حرکت بزرگ و شرک‌ زدا را همراه علی (علیه‌السّلام) انجام دادند و طبیعی می‌نماید که مشرکان (که مکّه، مسجد الحرام و کعبه را در اختیار داشتند)، دگربار، بت‌ها را بر جای نهاده و کعبه را آلوده باشند و آن‌گاه در فتح مکّه، برای آخرین بار، این حرکت عظیم تکرار شده باشد.
برخی از محدّثان و عالمان، این تعدّد را احتمال داده‌اند. علّامه مجلسی که در جایی از بحار الانوار، گزارش‌های مربوط به فتح مکّه را آورده، در جایی دیگر، به نقل‌های دیگر اشاره کرده و نوشته است:
امّا این که شکستن بت‌ها در فتح مکّه بوده باشد، از این حدیث و نیز بیشتر احادیث وارد شده در این موضوع، استفاده نمی‌شود؛ بلکه صراحت برخی احادیث و ظهور برخی دیگر، گواه وقوع آن پیش از هجرت است. پس می‌توان با قول به تعدّد واقعه، میان اخبار، جمع کرد.
[۸] مجلسی، محمد‌باقر، بحار‌الانوار، ج۵۹، ص۱۳۸.

احمد بن محمّد بن علیّ بن احمد عاصمی (م ۳۷۸ ق)، از ادیبان و عالمان قرن چهارم خراسان، در کتاب زین‌الفتی فی شرح سورة هل اتی نیز همین احتمال را داده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. امینی، عبد‌الحسین، الغدیر، ج۷، ص۱۰.    
۲. شیبانی، احمد بن محمد، مسند ابن حنبل، ج۱، ص۱۸۳، ح۶۴۴.
۳. نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج۲، ص۳۹۸، ح۳۳۸۷.    
۴. نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۶، ح۴۲۶۵.    
۵. قمی‌، شاذان بن جبرئیل، الفضائل، ص۸۳.    
۶. مجلسی، محمد‌باقر، بحار الانوار، ج۳۸، ص۸۴، ح۴.    
۷. ابن‌مغازلی، علی بن محمد، المناقب، ص۲۷۶.    
۸. مجلسی، محمد‌باقر، بحار‌الانوار، ج۵۹، ص۱۳۸.
۹. عاصمی، احمد بن محمد، زین الفتی، ج۱، ص۱۵۹.    


منبع

[ویرایش]

سایت‌ حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «زمان شکستن بت‌های کعبه توسط امام علی» تاریخ بازیابی۱۳۹۹/۹/۱۵.    


رده‌های این صفحه : فضائل امام علی | کعبه | مباحث تاریخی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار