حروف مقطعهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: حروف مقطعه، مقطعه، حروف نورانی.
پرسش: حروف مقطعه قرآن به چه معناست؟ آیا رمز بین پیامبر و خداست؟ و می‌گویند اگر در کنار همدیگر قرار دهیم این جمله به دست می آید: «صراط علی حق نمسکه» آیا صحت دارد؟
پاسخ: معانی مختلفی دارد و در روایتی رمز بین پیامبر و خداست. و با ترکیب این حروف جملاتی مانند جمله بالا به وجود می‌آید.


تعداد حروف مقطعه در قرآن

[ویرایش]

در ابتدای ۲۹ سوره از سوره‌های قرآن، یک یا چند حرف از حروف الفبا وجود دارد، که مجموعاً ۷۸ حرف است که با حذف مکررات ۱۴ حرف می شود؛ یعنی نصف حروف هجاء که ۲۸ حرف است. این حروف را «حروف مقطعه»، یا «حروف نورانی» گویند.

نظریات مختلف درباره حروف مقطعه

[ویرایش]

درباره حروف مقطعه آرا و نظریات گوناگونی ارائه شده است که به بعضی از آنها اشاره می کنیم:

← نشان دهنده عظمت قرآن


این حروف اشاره است به این که این کتاب آسمانی با آن عظمت و اهمیتی که تمام سخنوران عرب و غیر عرب را متحیر ساخته، و دانشمندان را از معارضه با آن عاجز نموده است، از همان حروف "الفباء" و کلمات معمولی که در اختیار همگان قرار دارد، ترکیب یافته است.

← از متشابهات قرآن


حروف مقطعه از متشابهات قرآن است که هرگز قابل حل نبوده و از جمله مجهولات مطلق است و راه علم به آن، کاملاً بر مردم بسته است.

← از حروف مجرده از رمز


این حروف، صرفاً حروف مجرده هستند و هیچ رمز و اشاره و معنایی جز خاصیت آوائی ندارند.
حکمت آوردن این حروف در اوایل سوره‌ها از محدوده الفاظ و اصوات تجاوز نمی‌کند و آوای این حروف در آن روزگار هنگام تلاوت قرآن، موجب جلب توجه حاضرین بوده تا به قرآن گوش فرا دهند؛ زیرا معاندین پیوسته در این صدد بودند که سر و صدا ایجاد کنند تا نوای قرآن به گوش رهگذران عرب نرسد.

← نشانه معجزه بودن قرآن


این حروف نشانه بیشتر به کار رفتن حروف مزبور در کلمات آن سوره است و یک معجزه است.
بدرالدین رزکشی گوید: یکی از اسرار دقیق این حروف آن است که بیشترین کلمات هر سوره با همان حرفی که در ابتدای آن واقع شده ترکیب یافته اند؛ مثلاً حرف "ق " در هریک از سوره‌های "ق" و"حم عسق" ۵۷ بار تکرار شده است و نسبت به آن حروف دیگر این سوره بیشتر است به جز سوره "شمس"، "قیامت"، " فلق".
یک دانشمند مصری بر اساس این نظر محاسبه‌های پیچیده‌ای را توسط رایانه انجام داده و نتیجه گرفته است که این حروف نشانه غلبه آن در کلمات آن سوره است و این خود یک معجزه است.

← جهت سوگند


این حروف به منظور سوگند به کار رفته اند. سوگند خوردن به این حروف بدان سبب است که اصل کلام در تمامی زبان‌ها بر پایه این حروف است.

← ارتباط بین این حروف و محتوای سوره


میان این حروف و محتوای سوره‌های مربوط، رابطه‌ای وجود دارد؛ زیرا با تدبر در سوره‌هایی که با حروف مقطعه مشابه افتتاح شده در می یابیم که این سوره‌ها از حیث محتوا متشابه به یکدیگرند.

← اشاره به اسمی از اسمای حسنای الهی


برخی از این حروف مقطعه علامت اختصاری و اشاره به اسمی از اسمای حسنای الاهی و برخی نیز رمز اشاره به نام پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله)است، هریک از نام‌های الاهی مرکب از چند حرف است و از هر نامی حرفی گزینش شده و به صورت ناپیوسته در ابتدای برخی سور قرآن قرائت می شود.
جویریه از سفیان الثوری روایت کرده است که: به جعفر بن محمد بن علی بن الحسین (علیه السلام)عرض شد: ای پسر رسول خدا معنای این کلمات از کتاب خداوند متعال که می فرماید: "الم" و... چیست؟
امام صادق (علیه السلام)فرمود: معنای "الم"که در اول سوره بقره است، "انا الله الملک" است و اما "الم"که در ابتدای سوره آل عمران است، معنایش "انا الله المجید" است و....

← اجزای اسم اعظم الهی


این حروف اجزای اسم اعظم الاهی است.

← اشاره به تعداد آیات


این حروف به تعداد آیات سوره‌ها اشاره داشته باشد.

← نام همان سوره


حروف مقطعه هر سوره، نام همان سوره است، چنان که سوره‌های "یس"، "طه"، "ص"، و هر کدام به نام حروف مقطعه خود موسوم شده است.

← اشاره به مدت بقای امت اسلامی


این حروف اشاره به مدت بقای امت اسلامی دارد.

← مرز بندی بین سور قرآن


این حروف برای مرز بندی بین سوره‌ها و نشانه انقضای سوره قبلی و شروع سوره بعدی است.

← پیام اجمالی محتوای سوره


این حروف به منزله خلاصه و پیام اجمالی محتوای سوره است.

← رمز بین خدا و رسول


این حروف رموزی هستند میان خدا و رسول، که کسی از آن، آگاهی ندارد. رأی مختار محققان این است.
[۴] معرفت‌هادی، علوم قرآنی، ص۱۳۸.

امام صادق (علیه السلام)فرمود: "الم"، رمز و اشاره‌ای است میان خدا و حبیب او محمد (صلی الله علیه وآله) خواسته تا کسی جز او بر آن آگاه نگردد آن را به صورت حروف درآورده تا آن رموز را از چشم اغیار دور نگاه دارد و تنها بر دوست روشن و ظاهر سازد.

ترکیب حروف مقطعه

[ویرایش]

از ترتیب حروف مقطعه در کنار هم، کلمات و عبارت‌های متعددی به دست می آید که اشخاص اهل فکر و نظر با توجه به اعتقادات و ذوق و سلیقه خود با استفاده از این حروف تفأل به مطالب مورد علاقه خود زده اند.
مثلا بدرالدین زرکشی گوید: از ترکیب این حروف می توان این جمله را ساخت. «نص حکیم قاطع له سر» و فیض کاشانی (ره) جمله «صراط علی حق نمسکه» (راه حضرت علی راه حق است به آن تمسک می کنیم) را استفاده کرده است و ... ، اما هیچ کدام از این جملات منشأ روایتی ندارند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. المیزان، ذیل آیه۶ سوره شوری.    
۲. بقره/سوره۲، آیه۱.    
۳. آل عمران/سوره۳، آیه۱.    
۴. معرفت‌هادی، علوم قرآنی، ص۱۳۸.
۵. ابن طاووس، سعد السعود، ص۲۱۷، چاپ نجف.    
۶. تفسیر الصافی، ج‌۱، ص۹۱.    


منبع

[ویرایش]

سایت اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : تفسیر | حروف مقطعه | قرآن شناسی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار