تشخیص فرشتهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: قرآن، سوره احزاب، سوره آل‌عمران، سوره نجم.

پرسش: در کتاب‌های کشف الغمة، ج۱، ص۳۶۱ و بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۲۳ و العوالم، ج۶، ص۱۸۴ از امام حسین (علیه‌السّلام) روایتی در مورد نزول فرشته‌ای بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نقل شده که سؤال برانگیز است. این روایت می‌گوید که فرشته‌ای با قیافه‌ای عجیب و غریب نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آمد و حضرت او را با جبرئیل اشتباه گرفت. در این باره توضیح دهید؟


متن روایت

[ویرایش]

متن روایت یاد شده در منابع مزبور به این قرار است:
"بینا رسول اللّه (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فی بیت امّ‌سلمة اذ هبط علیه ملک له عشرون راساً فی کل راس الف لسان یسبّح اللّه و یقدّسه بلغة لا تشبه الاخری و راحته اوسع من سبع سموات و سبع ارضین. فحسب النبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) انّه جبرئیل، فقال: «یا جبرئیل! لم تاتنی فی مثل هذه الصورة قط». قال: ما انا جبرئیل، انا صرصائیل."
[۳] العوالم، ج۶، ص۱۸۴.


نکته‌ها

[ویرایش]

در باره این حدیث نکاتی گفتنی است:

← عدم سازگاری با آیات قرآن


ظاهر این داستان، با قرآن سازش ندارد، دست کم آیات الهی زیر این داستان را بر نمی‌تابد:
آیه ۲۱ سوره احزاب: «لقد کان لکم فی رسول الله اسوة حسنة»
اطلاق آیه ۳۱ سوره آل‌عمران: «ان کنتم تحبون اللّه فاتّبعونی»
آیه ۳۳ سوره احزاب: «انّما یرید اللّه لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرّکم تطهیراً»
آیه‌های سوم و چهارم سوره نجم: «و ما ینطق عن الهوی ان هو الاّ وحی یوحی»
آیه ششم سوره اعلی:
و نظیر اینها از آیاتی که علما برای نفی سهو و نسیان و اشتباه معصوم بدان تمسّک جسته‌اند.
[۹] ر.ک: حر عاملی، محمد بن حسن، التنبیه بالمعلوم من البرهان، فصل سوم.


← عدم سازگاری با روایات دیگر


حدیث مزبور با روایاتی چون خبر جنود عقل و جهلو روایاتی که درباره علم گسترده و بی‌کران اهل بیت (علیه‌السّلام) است، سازش ندارد. در یکی از این روایات به نقل از حضرت رضا (علیه‌السّلام) آمده است: اگر خداوند، کسی را برای اداره کارهای بندگانش برگزیند، به او شرح صدر می‌دهد و در قلبش چشمه‌های حکمت به ودیعه می‌نهد و پی درپی، هر علمی را به او الهام می‌نماید. بعد از آن، او نسبت به پاسخ هیچ پرسشی ناآگاه و سرگردان نخواهد بود. بنابراین، او معصوم و مؤید و موفّق و مستحکم، و از خطا و لغزش و انحراف، در امان است. خداوند به این ویژگی‌ها ممتازش ساخته تا حجّت مردم باشد.

← ترد اهل کلام


اهل کلام نیز از امثال این حدیث، رو برتافته‌اند. از جمله علامه حلّی در جایی ضمن نقد حدیث ذوالشمالین گوید: اگر خطا و فراموشی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) امکان داشته باشد، می‌توان این احتمال را در کلّیه سخنان و اعمال ایشان روا دانست؛ زیرا امکان دارد در آنها هم از روی فراموشی چیزی افزوده یا کاسته باشد و در این حال، هدف از بعثت ایشان از بین می‌رود. امّا اگر آن حضرت را به عصمت از خطا و فراموشی توصیف کنیم، سنجیده‌تر و بهتر است؛ زیرا بدین وسیله، ضرر احتمالی، بلکه حتمی و مسلّم (بی‌فایده بودن بعثت ایشان) را دفع نموده‌ایم. لذا باید و لازم است که این عقیده را بپذیریم.
[۱۲] ترجمه التنبیه، ص۲۴


پانویس

[ویرایش]
 
۱. اربلی، محمد بن عیسی، کشف الغمة، ج۱، ص۳۴۲.    
۲. مجلسی، محمد‌باقر، بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۲۳.    
۳. العوالم، ج۶، ص۱۸۴.
۴. احزاب/سوره۳۳، آیه۲۱.    
۵. آل عمران/سوره۳، آیه۳۱.    
۶. احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳.    
۷. نجم/سوره۵۳، آیه۳-۴.    
۸. اعلی/سوره۸۷، آیه۶.    
۹. ر.ک: حر عاملی، محمد بن حسن، التنبیه بالمعلوم من البرهان، فصل سوم.
۱۰. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۰-۲۳.    
۱۱. ر.ک:کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۱۹۸-۲۰۳.    
۱۲. ترجمه التنبیه، ص۲۴


منبع

[ویرایش]

حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «تشخیص فرشته» تاریخ بازیابی۱۳۹۷/۵/۲۲.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار