اصلاح در قرآن کریمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: قرآن، صلح، اصلاح، اصلاحات، انواع اصلاح.

پرسش: آنچه در قرآن کریم به عنوان اصلاح از آن یاد شده معنایش چیست؟

پاسخ اجمالی: واژه اصلاح در معنای محدود خود که به معنای برطرف کردن فساد است، در جایی به‌کار می‌رود که از پیش، چیزی فاسد شده باشد و با کار اصلاحی، عیب و فساد آن برطرف می‌شود. اما اصلاح معنای دیگری نیز دارد که این محدودیت را نداشته و از معنایی گسترده برخوردار است و در هر جایی به‌کار می‌رود و آن جایی است که در چیزی استعدادی یافت شود و تنها نیاز به بازپروری و پرورش داشته باشد تا به فعلیت خود برسد.
در فرهنگ قرآن اصلاح انواع مختلفی دارد از جمله: اصلاح فرد؛ خانواده؛ جامعه و اصلاح اموال یتیمان.


معنای اصلاح

[ویرایش]

واژه «اصلاح» از ریشه «صلح» در لغت به معنای مسالمت و سازش است. راغب اصفهانی آن‌را از بین بردن نفرت میان مردم، معنا کرده است. این ریشه با مشتقاتش؛ مانند الصالحات، صالحا، صالحین، الصالحون و...، ۱۸۰ مرتبه در قرآن به کار رفته است.
واژه اصلاح در معنای محدود خود که به معنای برطرف کردن فساد است، در جایی به‌کار می‌رود که از پیش، چیزی فاسد شده باشد و با کار اصلاحی، عیب و فساد آن برطرف می‌شود. اما اصلاح معنای دیگری نیز دارد که این محدودیت را نداشته و از معنایی گسترده برخوردار است و در هر جایی به‌کار می‌رود و آن جایی است که در چیزی استعدادی یافت شود و تنها نیاز به بازپروری و پرورش داشته باشد تا به فعلیت خود برسد.
در فرهنگ قرآن اصلاح انواع مختلفی دارد:

اصلاح فرد

[ویرایش]

اصلاح فرد یعنی خودسازی و تهذیب نفس که در تعالیم پیامبران فراوان بر آن تاکید شده است: «ما پیامبران را، جز (به عنوان) بشارت دهنده و بیم دهنده، نمی‌فرستیم آنها که ایمان بیاورند و (خویشتن را) اصلاح کنند، نه ترسی بر آنها است و نه غمگین می‌شوند».
اهمیت و تأکید بر اصلاح فرد از آ‌ن‌رو است که تا زمانی که انسان موفق به اصلاح نفس خویش نشود و اصلاح‌گری را از خود شروع نکند، نمی‌تواند در اصلاح دیگران موفق باشد.
آیات و روایات بسیاری بر این نکته تاکید دارند؛ مانند: «آیا مردم را به نیکی (و ایمان به پیامبری که صفات او آشکارا در تورات آمده) دعوت می‌کنید، اما خودتان را فراموش می‌نمایید با این‌که شما کتاب (آسمانی) را می‌خوانید! آیا نمی‌اندیشید».
«هر کس میان خود و خدایش را اصلاح کند، خداوند میانه او با بندگانش را اصلاح می‌کند».

اصلاح خانواده

[ویرایش]

«و اگر از ناسازگاری میان آنها بیم داشتید داوری از کسان مرد و داوری از کسان زن انتخاب کنید، اگر این دو قصد اصلاح داشته باشند خداوند آنها را به توافق خواهد رساند؛ زیرا خدا دانای آگاه است».

اصلاح اموال یتیمان

[ویرایش]

«و از تو در باره یتیمان سؤال می‌کنند، بگو: «اصلاح کار آنان بهتر است و اگر زندگی خود را با زندگی آنان بیامیزید، (مانعی ندارد) آنها برادر (دینی) شما هستند. خداوند، مفسدان را از مصلحان، بازمی‌شناسد».

اصلاح جامعه

[ویرایش]

«و موسی به برادرش‌ هارون گفت: «جانشین من در میان قومم باش و (آنها) را اصلاح کن! و از روش مفسدان، پیروی منما».

پانویس

[ویرایش]
 
۱. قرشی، سید علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج‌۴، ص۱۴۱، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ ششم، ۱۳۷۱ش.    
۲. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۸۹، تحقیق داودی، صفوان عدنان، دمشق، بیروت، دارالقلم‌، الدار الشامیة، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.    
۳. انعام/سوره۶، آیه۴۸.    
۴. بقره/سوره۲، آیه۴۴.    
۵. برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، ‌ ج‌۱، ص۲۹، محقق، مصحح، محدث، جلال الدین، قم، دار الکتب الاسلامیة، چاپ دوم، ۱۳۷۱ق.    
۶. نساء/سوره۴، آیه۳۵.    
۷. بقره/سوره۲، آیه۲۲۰.    
۸. اعراف/سوره۷، آیه۱۴۲.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «انواع اصلاح در قرآن کریم»، تاریخ بازیابی۱۴۰۰/۶/۲۱.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار