اختلاف قرائاتذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: اختلاف قرائات، تحریف قرآن، عقل.

پرسش: آیا اختلاف در قرائات، موجب تحریف قرآن نمی‌شود؟

پاسخ: اختلاف در قرائت با تواتر اصل قرآن منافات ندارد و با بررسی ریشه‌های اختلاف دریافتیم که اختلاف آنها در کلمه‌ای از قرآن از لحاظ، اعراب، هیئت، نقطه و... می‌باشد و در اصل کلمه اتفاق نظر دارند. و موجب تحریف قرآن نمی‌شود.


برخی ویژگی‌های قرآن

[ویرایش]

در ۱۴۰۰ سال پیش کتابی در شبه جزیره عربستان ظهور کرد که بالاتر از کتاب‌های بشری بود و تمام مطالب آن، بیانگر آن است که این کتاب، برخاسته از عقل بشری نیست و نظم و نثر و الفاظ و محتوی و علوم آن نشان می‌دهد قدرتی فراتر از قدرت بشر در نوشتن این کتاب دخالت دارد. این کتاب برای تمام زمان‌ها و برای تمام نسل‌ها تا ابد نازل شده است و روح تشنه انسان‌ها را سیراب و به سر منزل مقصود برساند. قبل از آن‌که به مسئله «اختلاف قرائات» بپردازیم، لازم است اندکی درباره «تحریف» مطلبی گفته شود.

معنای لغوی تحریف

[ویرایش]

تحریف در لغت به معنای «طرف» گوشه یا جانب آمده است.

معنای اصطلاحی تحریف

[ویرایش]

در اصطلاح به چند معنا آمده است؛ از جمله: تحریف معنوی تحریف به معنای زیاد کردن، کم کردن، تبدیل کردن الفاظ و ... .

اثبات تحریف‌ناپذیری قرآن

[ویرایش]

علمای شیعه و اکثر اهل تسنن، اتفاق نظر دارند که قرآن تحریف نشده و قرآن موجود، همان قرآن زمان رسول خدا و هیچ دخل و تصرفی در آن صورت نگرفته است و این مطلب را خود قرآن بیان می‌کند:

← آیه ۹ سوره حجر


«انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون؛ همانا ما قرآن را نازل کردیم و خود از آن نگهداری و محافظت می‌کنیم».

←← دیدگاه علامه طباطبایی


علامه طباطبایی می‌گوید: «از وصف «لحافظون» حفظ قرآن در آینده فهمیده می‌شود و قرآن از هرگونه تحریف مصون می‌باشد».

← آیه ۴۲ سوره فصلت


هم‌چنین آیه «لا یأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه تنزیل من حکیم حمید؛ این کتاب (قرآن) قطعاً شکست‌ناپذیر است که هیچ‌گونه باطلی نه از پیش رو و نه از پشت سر به سراغ آن نمی‌آید، چون از سوی خداوند حکیم و شایسته ستایش نازل شده است».

← مراد از عزیز در قرآن


«عزیز» به معنای، شکست‌ناپذیر و نفوذ‌ناپذیر است، قبول کردن تحریف در قرآن، مستلزم پذیرفتن نفوذ‌پذیری در قرآن است که با عزیز بودن قرآن، ناسازگار می‌باشد.
افزون بر آن‌چه گذشت، تحریف شدن قرآن، با اعجاز و معجزه بودن آن سازگاری ندارد و نمی‌تواند هدایتگر بشر باشد. در نتیجه قرآن، کتاب الهی و مصون از تحریف است.

قرائات

[ویرایش]

قرائت یکی از وجوه احتمالی در نص قرآن کریم است که به وسیله یکی از قرّاء ارائه شده باشد. قرائات قرآن به خود قرآن ربطی ندارد و دو امر متغایرند؛ زیرا بستر قرآن، بستر نص و تواتر مسلمانان است؛ درحالی‌که بستر قرائات قرآن، اختیارات و استنباطات قراء در قرائات قرآن است و دارای تواتر و حجیت نیست.
[۶] معرفت، محمد هادی، التمهید، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ج ۲، ص ۹۸.


← دیدگاه علمای شیعه


شیعه معتقد است قرآن بر یک حرف نازل شده است.

←← روایتی از امام باقر


چنان‌که امام باقر علیه‌السلام می‌فرماید: «القرآن واحد نزل من عند واحد لکن الاختلاف یجیی من قبل الرواة؛ قرآن یکی است و از طرف یکی نازل شده و اختلاف در حروف از طرف راویان است.» و به قرائت مشهور بین راویان عمل می‌کنند. «... اقراء کما یقراء الناس...؛ همان‌گونه که مردم قرآن را قرائت می‌کنند، شما نیز قرائت کنید».

عوامل اختلاف در قرائات

[ویرایش]

اختلاف در قرائات دارای ریشه‌های متفاوتی است از جمله:

۱. ابتدایی بودن خط سبب اختلاف در قرائات شده است؛ مثلاً واو و یاء را بدون سبب حذف می‌کردند. در آیه ۴ سوره تحریم می‌فرماید: «و صالحوا المؤمنین»، واو را حذف می‌کردند «صالح المؤمنین» می‌نوشتند؛
۲. خالی بودن از نقطه: مسلمانان در قرن اول هجری کلمات را بدون نقطه می‌نوشته‌اند، این خود موجب اختلاف در حروف شده است؛
۳. مجرد بودن از حرکات؛
۴. الف نداشتن کلمات یا اختلاف لهجه؛
۵. اجتهاد و اعمال نظری قاری؛
۶. زیاده‌روی در اعمال قواعد ادبی؛
۷. علل روانی قاری و مشهور نمودن خود با ابتکار در قرائت.
[۹] معرفت، محمدهادی، التمهید، همان، ج ۲، ص ۹ ۶۰؛ زرکشی، البرهان، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۱۰ ق، ج ۱، ص ۳۱۸.


یادآوری یک نکته

[ویرایش]

بعضی از اختلاف قرائت‌ها، به سبب مخلوط شدن وحی قرآن با تفسیر یا تأویل آیه است؛ مانند: «یا ایها رسول بلغ ما انزل الیک فی علیٍ..»؛ کلمه «فی علی» در وحی قرآنی نیست؛ بلکه تفسیر ما «انزل الیک» است.

نتیجه بحث

[ویرایش]

اختلاف در قرائت با تواتر اصل قرآن منافات ندارد و با بررسی ریشه‌های اختلاف دریافتیم که اختلاف آنها در کلمه‌ای از قرآن از لحاظ، اعراب، هیئت، نقطه و... می‌باشد و در اصل کلمه اتفاق نظر دارند. و موجب تحریف قرآن نمی‌شود.

منابع

[ویرایش]

۱. التمهید، محمدهادی معرفت، قم، نشر اسلامی، ج ۲، ص ۹ ـ ۱۰۰.
۲. البیان، سید ابوالقاسم خویی، قم، نور الثقلین، ص ۱۷۱.
۳. البرهان، زرکشی، بیروت، دارالمعرفة، ج ۱، ص ۳۱۸.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، ج ۲، ص ۱۹۷، تهران، مؤسسه طبع و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد.    
۲. خویی، سید ابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، قم، دار الثقلین، ص ۱۹۸.    
۳. حجر (۱۵)، آیه ۹.    
۴. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسراء، ج ۱۲، ص ۱۱۵.    
۵. فصلت (۴۱)، آیه ۴۲.    
۶. معرفت، محمد هادی، التمهید، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، ج ۲، ص ۹۸.
۷. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول الکافی، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ج ۲، ص ۶۳۰.    
۸. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول الکافی، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ج ۲، ص ۶۳۱.    
۹. معرفت، محمدهادی، التمهید، همان، ج ۲، ص ۹ ۶۰؛ زرکشی، البرهان، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۱۰ ق، ج ۱، ص ۳۱۸.


منبع

[ویرایش]

سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «اختلاف قرائات»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۱/۰۵.    


رده‌های این صفحه : قرآن شناسی | قرائت های متفاوت




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار