صفین‌ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: جنگ صفین، جنگ نهروان، جنگ جمل، امام علی ـ علیه‌السلام، قتل عثمان، خوارج، معاویه.
پرسش: علل وقوع جنگ صفین و نهروان چه بوده است؟
پاسخ: مهم‌ترین علت وقوع جنگ صفین سرپیچی معاویه از بیعت با حضرت علی علیه‌السلام به بهانه شرکت حضرت در قتل عثمان بوده است که در آستانه پیروزی کامل امیرمؤمنان علیه‌السلام، با حیله عمرو عاص جنگ پایان پذیرفت و با جریان حکمین، امام از برخی خواسته‌های خویش موقتاً و برحسب ضرورت و تحمیل دست برداشت. عده‌ای از سپاهیان علی علیه‌السلام (خوارج) که اتفاقاً در وادار کردن حضرتشان به پایان جنگ نقش مهمی داشتند، بعدها متوجه اشتباه خویش شده و از حضرت خواستند که عهد خویش با معاویه را بشکند که با نپذیرفتن ایشان زمینه جنگ نهروان پیش آمد.


جنگ‌های امام علی[ویرایش]

علی ـ علیه‌السلام ـ در مدت کوتاه خلافت پنج‌ساله خویش با سه گروه به جنگ پرداخت.

← جنگ جمل
اولین جنگ که به جنگ جمل شهرت یافت، به نفع ایشان خاتمه یافت؛ ولی این فتح و پیروزی او را برای همیشه آسوده نکرد؛ بلکه مدعی و رقیب دیگری مانند معاویة بن ابی‌سفیان در شام بود که از زمان خلافت عمر در آن شهر فرمان‌روایی کرده و از دیرباز در حکومت آن ناحیه چشم طمع دوخته بود و همو خواست که تا آخر عمر در آنجا مستقلاً امارت نماید. بدین جهت علی ـ علیه‌السلام ـ به‌دلیل وظیفه سنگینی که در نگهداشتن جامعه اسلامی از انحراف بر عهده‌اش بود، ناچار شد که فتنه این رقیب حیله‌گر و پیروانش را که به قاسطین مشهور بودند از میان بردارد.

← جنگ صفین

←← علت حرکت امام به‌سوی شام
علی ـ علیه‌السلام ـ پس از انتخاب شدن به خلافت در مدینه درصدد برقراری نظم و اتحاد جامعه اسلامی با خاموش کردن فتنه شامیان بود که با فتنه جمل در بصره مواجه شد که در آنجا بیعت‌شکنان نماینده او را بیرون کرده و به آشوب پرداختند؛ لذا موقتاً از تصمیم اولیه خود منصرف شده و راه بصره را در پیش گرفت و علت تصمیم آن حضرت برای حرکت به سمت شام این بود که معاویه در پاسخ نامه او نه‌تنها تن به بیعت نداده، بلکه مانند اصحاب جمل، علی ـ علیه‌السلام ـ را به قتل عثمان متهم کرده و خون‌خواهی از قاتلان عثمان را بهانه و دستاویز خود قرار داده بود. [۱]

←← خون‌خواهی از قتل عثمان
توجه به این مسئله ضروری است که: موضوع خون‌خواهی از قتل عثمان در آن روزها برای هر ستم‌کاری، دستاویز و بهانه‌ای برای فتنه‌انگیزی شده بود و عجب اینکه همان قاتلان عثمان ادعای خون‌خواهی می‌کردند و کسی را متهم این ماجرا می‌نمودند که نه‌تنها در قتل عثمان دخالتی نداشت، بلکه به‌منظور خیر‌خواهی او را نصیحت کرد و در موقع محاصره خانه‌اش به‌وسیله امام حسن علیه‌السلام برای رفع تشنگی او آب هم به منزل وی فرستاده بود! [۲]

←← پاسخ امام به نامه معاویه
باری علی ـ علیه‌السلام ـ نامه معاویه را پاسخ نوشت: بیعت من یک بیعت عمومی است و شامل همه افراد مسلمین می‌باشد، اعم از کسانی که در موقع بیعت در مدینه حاضر بوده و یا کسانی که در بصره و شام و شهرهای دیگر باشند و تو گمان کردی‌ که با تهمت زدن قتل عثمان نسبت به من می‌توانی از بیعت من سرپیچی کنی و همه می‌دانند که او را من نکشته‌ام تا قصاصی بر من لازم آید و ورثه عثمان در طلب خون او از تو سزاوارترند و تو خود از کسانی هستی که با او مخالفت کردی و در آن موقع که از تو کمک خواست، وی را یاری نکردی تا کشته شد. [۳]
علی ـ علیه‌السلام ـ در موارد زیادی به روشنگری مردم و فریب‌های معاویه پرداخته‌اند.
برای اطلاع بیشتر به شروح نهج‌البلاغه و کتبی که در این زمینه نگاشته شده است، مراجعه نمایید.

← جنگ نهروان
سومین گروهی که امام علی علیه‌السلام به جنگ با آنان پرداختند، خوارج بودند، آنان گروهی از پیروان علی ـ علیه‌السلام ـ بودند که در جنگ صفین به علت مخالفت با آن حضرت در جریان حکمیت از ایشان جدا شده اند و از راه اطاعت آن حضرت بیرون رفته و بر ایشان خروج کردند (اعلان جنگ کردند)؛ ازاین‌رو به آنان مارقین نیز گفته می‌شود.

پانویس[ویرایش]
 
۱. ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، ج ۳، ص ۸۸، کتاب‌خانه آیت الله مرعشی، قم، ۱۴۰۴ ق.    
۲. مفید، محمد بن محمد، الفصول المختارة، ص ۲۲۸، کنگره شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ق.    
۳. ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغة، ج ۳، ص ۸۹، کتاب‌خانه آیت الله مرعشی، قم، ۱۴۰۴ق.    


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه‌ابزار