شهادت فرزند شیطان در جنگ صفینذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: شیطان ، جنگ صفین ، امام علی
پرسش: آیا شیطان فرزندی داشته که در جنگ صفین در رکاب امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام به شهادت رسیده باشد؟ اگر این‌چنین است، ماجرای آن را با ذکر منبع بیان نمایید.
پاسخ: از برخی روایات چنین استفاده می‌شود که بیشتر شیاطین، جنّی از فرزندان خود ابلیس هستند؛ و از میان فرزندان او تنها یکی ایمان آورده که نام او «هام بن هیم بن لاقیس بن ابلیس» است..
[۱] حیاة القلوب‌، علامه مجلسی‌، انتشارات سرور، قم، ج ۳، ص ۶۳۵.



ایمان هام بن هیم

[ویرایش]

ایمان این فرد(هام بن هیم)، هم در منابع شیعی و هم در منابع اهل سنت ، گزارش شده است.

ماجرای هام بن هیم در روایت

[ویرایش]

در چندین روایت ، با اندک اختلافی در نقل،
[۲] الجعفریات (الأشعثیات)، ابن اشعث، محمد بن محمد، مکتبة النینوی الحدیثة، تهران، ص ۱۷۵ – ۱۷۶.
[۴] الإصابة فی تمییز الصحابة، عسقلانی، احمد بن علی بن حجر، تحقیق:عبد الموجود، عادل احمد، معوض، علی محمد، دارالکتب العلمیة، بیروت، ج ۶، ص ۴۰۸.
درباره هام بن هیم ماجرایی وارد شده است که در برخی منابع اسلامی به تناسب بحث –به ویژه در ذیل آیه شریفه «وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُوم؛ و جن را پیش از آن، از آتش گرم و سوزان خلق کردیم».
[۶] تفسیر القمی، قمی، علی بن ابراهیم، محقق و مصحح:موسوی جزائری، طیب، دار الکتاب، قم، ج ۱، ص ۳۷۵.
[۷] تفسیر شریف لاهیجی، شریف لاهیجی، محمد بن علی، تحقیق:حسینی ارموی(محدث)، میر جلال الدین، دفتر نشر داد، تهران، ج ۲، ص ۶۶۷ – ۶۶۸.
-، این جریان را آورده‌اند. در این‌جا یکی از این روایات که دارای سلسله سند است، نقل می‌شود.

← دیدار با رسول خدا


امام صادق علیه‌السلام فرمود:« رسول خدا صلوات‌الله‌علیه در کوه‌های تِهامَه
[۸] تهامه؛ سرزمینی است هموار و ساحلی که از سمت شمال از شبه جزیره سینا تا نواحی یمن جنوبی امتداد دارد. شهرهای مکه، نجران، جدّه، صفا در این منطقه واقع است. به مکه معظمه به همین دلیل، تهامه نیز گفته می‌شود. در این سرزمین قبائلی نیز پیش از اسلام زندگی می‌کردند. کوهی نیز در این ناحیه وجود دارد که به کوه تهامه معروف است.
[۹] لغت نامه دهخدا.
[۱۰] الروض المعطار فی خبر الاقطار، الحمیری، محمد بن عبد المنعم، مکتبة لبنان، بیروت، ص ۱۴۱.
مردی را دید که بر عصای بلندی به اندازه درخت خرما تکیه زده است. پس حضرت فرمود: این آواز جن است. جن گفت: من هام بن هیم بن لاقیس بن ابلیس هستم.
حضرت فرمود: حد فاصل تو و ابلیس، دو پدر می‌باشد؟
گفت: آری.

← سرگذشت


حضرت فرمود: بر تو چه گذشته؟
گفت: روزگارم را به بیهودگی گذراندم مگر اندکی از آن را. از روزی که قابیل ، هابیل را کشت من بودم. می‌توانستم حرف بزنم. اعتصام به حبل الهی نداشتم، در بیشه می‌گشتم و از تپّه‌ها بالا می‌رفتم و مردم را به قطع رحم با خویشاوندان و مال حرام دعوت می‌نمودم.
پیامبر صلوات‌الله‌علیه فرمود: بد سیره‌ای است روش پیری که در سنین کهنسالی به اندیشه می‌نشیند و جوانی که در سنین جوانیش در آرزوها و خیال‌پردازی، روزگار می‌گذراند.
آن جن گفت:من توبه کرده‌ام. آن زمان که همراه نوح علیه‌السلام در کشتی‌اش بودم و او را به دلیل دعایی که برای قوم خویش می‌نمود، ملامت کردم. حضرت نوح نیز مرا به توبه واداشت. پس از آن با هود علیه‌السلام، همراه با کسانی که به او ایمان آورده بودند، در مسجد آن حضرت بودم و او را نیز به جهت دعایی که برای قومش نمود، ملامت کردم. و با الیاس در شن‌زارها به سر می‌بردم و همراه ابراهیم علیه‌السلام بودم آن هنگام که قوم وی با او خدعه کردند و آن ‌حضرت را در آتش انداختند. من در میانه منجنیق و آتش بودم که خداوند آتش را بر آن حضرت سرد و سلامت ساخت. پس از آن، با یوسف علیه‌السلام بودم آن‌گاه که برادرانش به وی حسادت ورزیدند و او را در چاهی افکندند. من او را به ژرفای چاه بردم و او را غذا می‌دادم و بسان یک رفیق با او رفتار می‌نمودم. بعد از آن، در زندان نیز یار و انیس‌ وی بودم تا این‌که خداوند وی را از آن‌جا رهایی بخشید. سپس، همراه با موسی علیه‌السلام بودم. آن‌حضرت بخشی از تورات را به من آموخت و فرمود: اگر در زمان حضرت عیسی هم بودی، سلام مرا بدو برسان. من نیز عیسی علیه‌السلام را ملاقات کردم و سلام موسی علیه‌السلام را به ایشان رساندم و همراه آن حضرت بودم تا این‌که بخشی از انجیل را به من آموخت و فرمود:اگر در دوران حضرت محمّد صلوات‌الله‌علیه بودی سلام مرا به آن حضرت ابلاغ کن. پس ای رسول خدا! عیسی بر تو سلام می‌رساند.
رسول خدا صلوات‌الله‌علیه فرمود:بر عیسی، روح خدا و کلمه‌اش- تا آن زمان که آسمان‌ها و زمین پا برجایند- سلام و بر تو نیز سلام ای هام! که سلام آنان را به من رساندی. اگر درخواست و حاجتی داری، بگو.

← درخواست از رسول خدا


هام گفت:حاجت و خواسته من آن است که خداوند تو را برای امّتت نگهدارد و آنان را برای تو نیکو و شایسته و صالح گرداند و به آنان استقامت عطا کند تا برای وصی و جانشین پس از تو مقاومت و استواری ورزند؛ چرا که امت‌های پیشین به‌ خاطر سرپیچی از اوصیای الهی به هلاکت رسیدند. و خواسته من آن است که ای رسول خدا! سوره‌ای از قرآن را به من تعلیم دهی تا در نمازم آن را بخوانم.
رسول خدا صلوات‌الله‌علیه به حضرت علی علیه‌السلام فرمود: به هام یاد بده و با او مدارا کن.
هام گفت:ای رسول خدا! این کسی که مرا بدو می‌سپاری کیست؟ ما گروه جنّیان دستور نداریم از کسی که پیامبر یا جانشین پیامبر نیست فرمان‌برداری کنیم.
رسول خدا صلوات‌الله‌علیه فرمود: ای هام! در کتاب، وصی « آدم » را چه کسی یافتید؟ گفت:« شیث ». جانشین «نوح» که بود؟ گفت: « سام ». جانشین «هود» که بود؟ گفت: « یوحنا بن حنان » پسر عموی هود. وصیّ و جانشین «ابراهیم» که بود؟ گفت: « اسماعیل و جانشین اسماعیل، اسحاق ». جانشین «موسی» که بود؟ گفت: « یوشع بن نون ». جانشین «عیسی» که بود؟ گفت: « شمعون بن حمون صفا » پسر عموی مریم . فرمود:از چه رو اینان جانشینان پیامبران هستند.
هام گفت: چون در دنیا زاهدترین مردم بودند و راغب‌ترین آنان به آخرت .
پیامبر صلوات‌الله‌علیه فرمود: در کتاب، جانشین «محمّد» را چه کسی یافته‌اید؟ گفت:در تورات، نامش «إلیاست».
آن‌حضرت فرمود: این «إلیاست» او علی جانشین و برادر من است، او زاهدترین مردم نسبت به دنیا و راغب‌ترین نسبت به خداوند در آخرت می‌باشد.
هام بر علی علیه‌السلام سلام کرد و گفت: ای رسول خدا! آیا او نام دیگری هم دارد؟
فرمود: آری، «حیدر» پس علی علیه‌السلام سوره‌هایی از قرآن را به او آموخت.
هام گفت:ای علی! ای جانشین محمّد! آیا آن‌چه از قرآن به من آموختی برای نماز من کافی است؟
فرمود:آری. اندک قرآن، بسیار است.

← آخرین دیدار با رسول خدا


یک بار دیگر هام آمد و بر رسول خدا صلوات‌الله‌علیه سلام داد و خداحافظی کرد و برگشت و دیگر پیامبر صلوات‌الله‌علیه را ندید تا این‌که آن حضرت از دنیا رفت.
[۱۲] بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّی الله علیهم، صفار، محمد بن حسن، محقق و مصحح:کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‌ مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، ج ۱، ص ۹۸ – ۹۹.
[۱۳] الخرائج و الجرائح، راوندی، قطب الدین، مؤسسه امام مهدی(عج)، قم، ج ۲، ص ۸۵۶ – ۸۵۸.


← دیدار با حضرت علی و شهادت در جنگ صفین


و در برخی منابع دیگر در ادامه روایت چنین آمده که؛ هام در لیلة الهریر ، به نزد حضرت علی علیه‌السلام آمد.
[۱۴] تفسیر القمی، قمی، علی بن ابراهیم، محقق و مصحح:موسوی جزائری، طیب، دار الکتاب، قم، ج ۱، ص ۳۷۶.
[۱۶] الروضة فی فضائل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب(ع)، ابن شاذان قمی، أبو الفضل شاذان بن جبرئیل، محقق و مصحح:شکرچی، علی، ‌مکتبة الأمین، قم، ص ۲۲۳.
[۱۷] تفسیر الصافی، فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، محقق و مصحح:اعلمی، حسین‌، مکتبة الصدر، تهران، ج ۳، ص ۱۰۷.
همچنین در برخی دیگر از منابع آمده است که او در جنگ صفین در رکاب امام علی علیه‌السلام کشته شد.
[۱۹] الروضة فی فضائل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب(ع)، ابن شاذان قمی، أبو الفضل شاذان بن جبرئیل، محقق و مصحح:شکرچی، علی، ‌مکتبة الأمین، قم، ص ۲۲۳.


سلسله سند روایت

[ویرایش]

در سلسله سند این روایت که کامل‌ترین آن در «بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّی الله علیهم‌»(این کتاب نوشته محمد بن حسن صفار (متوفی ۲۹۰ ق) از علمای شیعه امامیه و صحابی امام حسن عسکری(ع) است که درباره شناخت ائمه و خصوصیات امام نوشته شده است.) وجود دارد، این راویان هستند: « إبراهیم بن هاشم »، « إبراهیم بن إسحاق »، « عبد اللَّه بن حَمّاد » و « عمرو بن یزید بَیّاع السّابری »‌ که همه توثیق شده‌اند و حتی برخی از آن‌ها جلیل القدر می‌باشند.

بررسی محتوای روایت

[ویرایش]

از جهت متن و محتوا هم دارای مشکل اعتقادی نیست و مخالف مبانی و اصول اعتقادی شیعه نیست؛ به علاوه، اجمالاً می‌دانیم جنّ، گاهی در زندگی انسان تأثیر گذاشته و برخی از انسان‌ها نیز در زندگی جنّیان مؤثر می‌باشند. و بر حسب روایات دیگری که نقل شده است؛ آنان‌ با انبیا و ائمه علیه‌السلام ارتباط داشته‌اند، که این روایت یکی از آنان است. لذا جنّیان می‌توانند با برخی از انسان‌ها ارتباط برقرار کنند. همان‌طور که در این روایت بیان شده است؛ هام بن هیم –که یکی از جنّیان از نسل شیطان بود- به وسیله حضرت نوح علیه‌السلام توبه کرد و به ملاقات پیامبر اکرم صلوات‌الله‌علیه و امام علی علیه‌السلام رسید و با آن‌ها ارتباط برقرار کرد.

منابع جهت مطالعه

[ویرایش]

۱) الجن فی الکتاب و السنّة، شاه زالدین، اعداد ولی زاربن، دارالبشائر الاسلامیة، بیروت.
۲) الجن فی القرآن و السنّة، علی مهنّا، عبدالامیر، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت.
۳) الجن بین الاشارات القرآنیة و علم الفیزیاء، الرفاعی، عبدالرحمن محمد، مکتبة مربوسی الصغیر.
۴) جن و شیطان، رجالی تهرانی، علیرضا، نشر نبوغ. و دانستنی‌هایی درباره جن، خداکرمی، ابوعلی.

بهشتی بودن هام

[ویرایش]

در روایتی از پیامبر اکرم صلوات‌الله‌علیه نقل شده است که هام بن هیم بن لاقیس بن ابلیس از اهل بهشت است.
[۲۰] الجعفریات (الأشعثیات)، ابن اشعث، محمد بن محمد، مکتبة النینوی الحدیثة، تهران، ص ۱۷۶.
[۲۱] الإصابة فی تمییز الصحابة، عسقلانی، احمد بن علی بن حجر، تحقیق:عبد الموجود، عادل احمد، معوض، علی محمد، دارالکتب العلمیة، بیروت، ج ۶، ص ۴۰۸.





پانویس

[ویرایش]
 
۱. حیاة القلوب‌، علامه مجلسی‌، انتشارات سرور، قم، ج ۳، ص ۶۳۵.
۲. الجعفریات (الأشعثیات)، ابن اشعث، محمد بن محمد، مکتبة النینوی الحدیثة، تهران، ص ۱۷۵ – ۱۷۶.
۳. دلائل النبوة و معرفة أحوال صاحب الشریعة، بیهقی، ابو بکر احمد بن حسین، تحقیق:قلعجی، عبد المعطی، دار الکتب العلمیة، بیروت، ج ۵، ص ۴۱۸ – ۴۲۰.    
۴. الإصابة فی تمییز الصحابة، عسقلانی، احمد بن علی بن حجر، تحقیق:عبد الموجود، عادل احمد، معوض، علی محمد، دارالکتب العلمیة، بیروت، ج ۶، ص ۴۰۸.
۵. حجر/سوره۱۵، آیه۲۷.    
۶. تفسیر القمی، قمی، علی بن ابراهیم، محقق و مصحح:موسوی جزائری، طیب، دار الکتاب، قم، ج ۱، ص ۳۷۵.
۷. تفسیر شریف لاهیجی، شریف لاهیجی، محمد بن علی، تحقیق:حسینی ارموی(محدث)، میر جلال الدین، دفتر نشر داد، تهران، ج ۲، ص ۶۶۷ – ۶۶۸.
۸. تهامه؛ سرزمینی است هموار و ساحلی که از سمت شمال از شبه جزیره سینا تا نواحی یمن جنوبی امتداد دارد. شهرهای مکه، نجران، جدّه، صفا در این منطقه واقع است. به مکه معظمه به همین دلیل، تهامه نیز گفته می‌شود. در این سرزمین قبائلی نیز پیش از اسلام زندگی می‌کردند. کوهی نیز در این ناحیه وجود دارد که به کوه تهامه معروف است.
۹. لغت نامه دهخدا.
۱۰. الروض المعطار فی خبر الاقطار، الحمیری، محمد بن عبد المنعم، مکتبة لبنان، بیروت، ص ۱۴۱.
۱۱. معجم البلدان، یاقوت حموی، شهاب الدین ابو عبد الله، دار صادر، بیروت، ج ۲، ص ۶۳ - ۶۴.    
۱۲. بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّی الله علیهم، صفار، محمد بن حسن، محقق و مصحح:کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‌ مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، قم، ج ۱، ص ۹۸ – ۹۹.
۱۳. الخرائج و الجرائح، راوندی، قطب الدین، مؤسسه امام مهدی(عج)، قم، ج ۲، ص ۸۵۶ – ۸۵۸.
۱۴. تفسیر القمی، قمی، علی بن ابراهیم، محقق و مصحح:موسوی جزائری، طیب، دار الکتاب، قم، ج ۱، ص ۳۷۶.
۱۵. الخرائج و الجرائح، راوندی، قطب الدین، مؤسسه امام مهدی(عج)، قم، ج ۲، ص ۸۵۸.    
۱۶. الروضة فی فضائل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب(ع)، ابن شاذان قمی، أبو الفضل شاذان بن جبرئیل، محقق و مصحح:شکرچی، علی، ‌مکتبة الأمین، قم، ص ۲۲۳.
۱۷. تفسیر الصافی، فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، محقق و مصحح:اعلمی، حسین‌، مکتبة الصدر، تهران، ج ۳، ص ۱۰۷.
۱۸. تفسیر نور الثقلین، العروسی الحویزی، عبد علی بن جمعة، محقق و مصحح:رسولی محلاتی، هاشم، انتشارات اسماعیلیان، قم، ج ۳، ص ۸.    
۱۹. الروضة فی فضائل أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب(ع)، ابن شاذان قمی، أبو الفضل شاذان بن جبرئیل، محقق و مصحح:شکرچی، علی، ‌مکتبة الأمین، قم، ص ۲۲۳.
۲۰. الجعفریات (الأشعثیات)، ابن اشعث، محمد بن محمد، مکتبة النینوی الحدیثة، تهران، ص ۱۷۶.
۲۱. الإصابة فی تمییز الصحابة، عسقلانی، احمد بن علی بن حجر، تحقیق:عبد الموجود، عادل احمد، معوض، علی محمد، دارالکتب العلمیة، بیروت، ج ۶، ص ۴۰۸.


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : بررسی سندی | جن | حدیث شناسی | شیطان | کلام




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار