شبهه تغییر شخصیت پیامبرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: معصوم، پیروان پیامبر


پرسش: چرا شخصیت پیامبر در زمانی که قدرت پیدا می‌کند تغییر می‌کند؟


پاسخ: اگرچه مستندی برای این پرسش بیان نشده، ولی به هر حال باید بدانیم که هر تغییر برخوردی، نشانگر تغییر شخصیت نبوده و شاید پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، در موارد مختلف؛ به اقتضای زمان و مکان و موقعیت؛ رفتارهای به ظاهر متفاوتی داشتند، اما نمی‌توانیم هیچ کدام آنها را به تفاوت در شخصیت ایشان نسبت دهیم، بلکه دلایل بسیار دیگری برای آن وجود دارد که باید جداگانه، مورد توجه قرار گیرد.



تحقیق و بررسی

[ویرایش]

این پرسش در نگاهی دقیقتر، در دو قسمت قابل بررسی است:
اول: این که آیا هر تغییر برخوردی، ناپسند بوده و دلیلی برای تغییر شخصیت به حساب می‌آید؟
دوم: آیا در شخصیت پیامبر گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ؛ بعد از این که قدرت ظاهری ایشان افزایش یافته؛ تغییراتی منفی به وجود آمده است؟

← عدم ملازمه


در مورد بخش اول باید گفت که نمی‌توانیم هر تغییر برخوردی را نشانه تغییر شخصیت دانسته و آنرا امری نکوهیده به شمار آوریم به عنوان نمونه، به تغییراتی اشاره می‌نماییم که از دیدگاه عقل و دین امری ناپسند نمی‌باشد:

←← احتمال اول


گاهی فردی با دیگران، روابطی صمیمانه داشته و زمان زیادی از زندگی خود را در اختیار آنان قرار می‌دهد، اما بعدها، تغییراتی در موقعیت شغلی او ایجاد شده که موجب محدود گشتن فرصت او می‌شود و به همین دلیل، نمی‌تواند همانند گذشته، به دیدار تمام آنان برود. بر این اساس، ارتباط خود را با تماس‌های تلفنی ادامه می‌دهد. چنین تغییر رفتاری را نمی‌توان تحولی در شخصیت او برشمرد و او را نکوهش نمود. اما اگر همان شخص؛ بعد از رسیدن به موقعیتی؛ جواب سلام دوستان خود را نداده و یا آشنایی سابق خود با ایشان را از اساس مورد انکار قرار دهد، می‌توان نتیجه گرفت که شخصیت او در جهت منفی تغییر یافته است! مشابه همین وضعیت را می‌توان در رفتار والدین با فرزندان خود؛ بعد از تولد فرزند جدید؛ جستجو نمود.

←← احتمال دوم


چنان چه برای شخصی؛ به دلیل دیندار بودن و تواضعش؛ احترام ویژه‌ای قائل شویم، اما بعدها، همان شخص با دستیابی به مقامی دنیوی، به انسانی متکبر و بی دین تبدیل گردد، قهرا برخورد ما نیز با او تفاوت خواهد یافت! منشا چنین تغییر برخوردی، تحول در شخصیت طرف مقابل است نه تغییر شخصیت ما!

←← احتمال سوم


اگر طرف برخورد ما، شخصی کافر و بی دین باشد که با مسلمانان به جنگ برخاسته است، ما هنگام پیکار با او برخوردی خشن و شدید خواهیم داشت، اما اگر همان شخص تصمیم گرفت که تحقیقاتی در مورد دین اسلام داشته باشد، بر اساس دستور خداوند موظفیم که برای او نهایت امنیت را ایجاد نماییم و حتی اگر بدون چنین تصمیمی در همسایگی ما سکونت گزید و یا اگر مهمان ما شد، آموزه‌های دینی، ما را ملزم می‌نماید که با او برخوردی احترام آمیز داشته باشیم.
مواردی از این نوع تغییرات در رفتار؛ که از توجیه عقلانی و دینی نیز برخوردار می‌باشند؛ را به وفور می‌توان برشمرد و در همین راستا، این احتمال نیز وجود دارد که رفتاری از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را مشاهده نماییم که بر اساس یکی از این موارد و یا موقعیت‌های مشابه، با رفتار قبلی ایشان متفاوت به نظر آید، که این امر، ناظر به قسمت دوم پرسشتان می‌باشد.

نمونه

[ویرایش]

به عنوان نمونه، روایت شده که روزی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به خانه خود که مملو از مهمان بود وارد شدند، یکی از یاران ایشان به نام جریر به دلیل این که در داخل خانه جایی وجود نداشت، در بیرون از منزل نشستند. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بعد از این که متوجه او شدند، قسمتی از لباس خود را به هم پیچیده و در اختیار او قرار داده و فرمودند که آن را پهن نما و بر روی آن بنشین! که آن صحابی بعد از مشاهده چنین احترامی از جانب رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، به جای آن که لباس را زیرانداز خود قرار دهد، آنرا بوسیده و بر صورتش نهاد.
دقت بفرمایید: این امکان برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) وجود داشت که چنین رفتاری را در مورد تعداد محدودی از یاران خود داشته باشند، اما اگر پیروان رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به صدها هزار نفر رسیده و تمامشان مشتاق گفتگو و همنشینی با ایشان بودند، آیا ادامه چنین رفتاری، زندگی شخصی و اجتماعی ایشان را مختل نمی‌نمود؟!
بر همین اساس است که خداوند به مؤمنان می‌فرماید که بدون اجازه وارد خانه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نشده و منتظر آوردن غذا نشوید و اگر دعوت هم شدید، بعد از صرف غذا پراکنده شده و به زیاده گویی نپردازید که این گونه رفتار شما موجب آزار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شده و ایشان نیز شرم دارند که به شما چیزی در این مورد بگویند...

← نتیجه


بنابر این نمی‌توانیم با مقایسه این دو واقعه تاریخی نتیجه بگیریم که شخصیت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) متحول شده و ایشان دیگر رفتار سابق خود را نسبت به پیروان خود ندارند، بلکه شرایط به نحوی تغییر یافته که ادامه چنین رفتاری را برای ایشان دشوار و حتی غیر ممکن نموده است.
اگر به موارد دیگری از تغییر رفتار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) برخورد نمودیم، باید آن را با دقت موشکافی نموده و دلیل آن را جویا گردیم، نه این که به سرعت نتیجه بگیریم که شخصیت ایشان بعد از رسیدن به قدرت متحول شده است!
با توجه به این که شما در پرسش خود، نمونه‌ای برای آن چه ادعا شده، ذکر ننمودید، ما نمی‌توانیم تحلیل دقیقی از آن چه مد نظر شماست، ارائه دهیم که در صورت تمایل می‌توانید آنها را مورد به مورد و دقیق ارسال نموده تا به لطف خداوند، ابهامتان را در این زمینه برطرف نماییم.

ثبات شخصیت پیامبر

[ویرایش]

اما آن چه مسلم است، این است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در طول زندگی خود از ثبات در شخصیت برخوردار بوده و خود ایشان نسبت به اشخاصی که با رسیدن به موقعیتی جدید، دچار تزلزل شخصیتی می‌گردند، معترض و منتقد بوده‌اند و در همین راستا، خطاب به امام علی (علیه‌السّلام) می‌فرمایند که من اگر دستان خود را تا آرنج در دهان ماری سمی فروبرم، برایم آسان‌تر از آن است که از افراد تازه به دوران رسیده، تقاضایی نمایم( در این روایت عبارت (من لم یکن ثم کان) برای افراد تازه به دوران رسیده به کار رفته است)! شواهد تاریخی فراوان دیگری نیز در این ارتباط وجود دارد که به دو نمونه آن اشاره می‌نماییم:

← شواهد تاریخی اول


امام باقر (علیه‌السّلام) از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) روایت می‌نماید که ایشان فرمودند: من پنج کار را تا هنگام مرگم ترک نخواهم نمود که عبارتند از: غذا خوردن به همراه بردگان بر روی زمین و بدون سفره، سوار شدن بر مرکب غیر تشریفاتی، دوشیدن شیر بز با دستان خود، پوشیدن لباس‌های پشمی و سلام کردن به کودکان و همه اینها را برای آن انجام می‌دهم که دیگران به شیوه من رفتار نمایند و ملاحظه می‌نماییم که ایشان به پیمان خود باقی بوده و همین رویه را تا آخر عمر شریفشان ادامه دادند.

← شواهد تاریخی دوم


یکی از اصحاب، نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آمده و چون مشاهده نمود که اثر حصیر بر بدن ایشان نمایان می‌باشد، عرض نمود که کاش رختخواب بهتری برای خودتان در نظر می‌گرفتید! پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) پاسخ فرمودند: مرا با دنیا چه کار! من در استفاده از دنیا همانند مسافری رفتار می‌نمایم که در روزی گرم و تابستانی، لحظاتی در سایه درختی آرمیده و سپس روانه می‌گردد!
[۹] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۹.


بهره گیری

[ویرایش]

آری؛ بزرگمردانی که تمام دنیا و آن چه در آن است را، نابود شده در نظرگرفته و تنها خداوند را باقی و دائم می‌دانند، شخصیتی فراتر از آن دارند که با تغییراتی در زندگانی دنیائی آنان، از خود بی خود شده و رفتار متکبرانه‌ای؛ غیر از آن چه خداوند دستور فرموده؛ اتخاذ نمایند. امیدواریم که ما نیز پیرو این خط مشی پیامبرمان باشیم.
البته، همان گونه که بیان شد، ممکن است تمام انسان‌ها و از جمله پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، در طول زندگی خود، بر حسب موقعیت‌های متفاوت، رفتارهای مختلفی بروز دهند که نمی‌توان آن را دلیل بر تغییر شخصیت آنان دانست.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فتح/سوره۴۸، آیه۲۹.    
۲. توبه/سوره۹، آیه۷۳.    
۳. توبه/سوره۹، آیه۶.    
۴. الشعیری، تاج الدین، جامع الاخبار، ص۸۴، دار الرضی للنشر، قم، ۱۴۰۵ ه ق.    
۵. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۳۵، موسسه الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ ه ق.    
۶. احزاب/سوره۳۳، آیه۵۳.    
۷. حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعه، ج۹، ص۴۴۰، روایت ۱۲۴۳۹، موسسه آل البیت، قم، ۱۴۰۹ ه ق.    
۸. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۱۵، روایت ۲.    
۹. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۹.
۱۰. قصص/سوره۲۸، آیه۸۸.    


منبع

[ویرایش]




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار