سوره احزابذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: سوره احزاب، سوره روم، سوره نور، سوره سجده.
پرسش: محتوای سوره «احزاب» و «روم» و «نور» و «سجده» چه چیزی می‌باشد؟
پاسخ:


نکته مقدماتی[ویرایش]

قبل از پاسخ، لازم است گفته شود که در بسیاری از آیات و یا سور قرآن از واقعة خاصی صحبت نمی‌کند؛ بلکه سور قرآن متشکل از وقایع و حوادث گوناگون است و موضوعات متعددی در آن‌ها آمده است؛ ولی نام سوره‌های قرآن اغلب به‌خاطر آن واقعة خاصی‌ که در آن آمده است، نام‌گذاری شده است. مانند سوره احزاب که شرح جنگ احزاب در آن است و نام «احزاب» برای آن تعیین شده است.

محتوای سوره احزاب[ویرایش]

سوره احزاب در مدینه نازل شده است و ۷۳ آیه دارد. [۱] بخش مهمی از این سوره به ماجرای «جنگ‌ احزاب» (خندق) می‌پردازد، و این سوره یکی از پربارترین سوره‌های قرآن مجید است و مسائل متنوع و بسیار مهمی را دربر دارد که به‌صورت خلاصه بیان می‌گردد:

← جنگ احزاب
مهم‌ترین بخش سوره احزاب مربوط به جنگ احزاب و حوادث تکان‌دهنده آن و پیروزی اعجاب‌آمیز مسلمین بر کفار، و کارشکنی‌ها و بهانه‌جویی‌های گوناگون منافقان و پیمان‌شکنی آنان می‌باشد. «حزب» به معنی گروه و طایفه است و این جنگ را «احزاب» می‌نامند. برای آن‌که یهودیان با مشرکان مکه و طوائف دیگر پیمان بستند و ائتلاف کردند تا یک‌باره بر مدینه بتازند و کار مسلمانان را یکسره سازند. [۲]

از آیات (۲۵۹) سوره احزاب، شرح واقعه جنگ احزاب است و از آیه ۲۵ تا ۲۷ مربوط به غزوه بنی‌قریظه است، [۳] که پس از پایان جنگ احزاب، پیامبر مأمور شد حساب یهود بنی‌قریظه را که عامل اصلی جنگ احزاب بودند و مشرکان عرب را در این جنگ پشتیبانی کرده بود، روشن سازد که پیامبر اسلام و لشکریانش فاتح این نبرد بودند.

← برخی احکام فقهی
در این سوره چند حکم فقهی آمده است که بخش مهمی از آن‌ها به پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ و همسران او اختصاص دارد؛ از جمله در آیات ۲۸ تا ۳۴ و آیه ۵۹، ازدواج با همسر فرزندخوانده خود بعد از طلاق جایز است آیه ۳۷، و نمونه آن داستان زید (پسرخوانده رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله) که همسرش را طلاق داد و سپس پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ با همسر طلاق یافته او ازدواج کرد و پاسخ اشکالات منافقان در این مورد، احکامی درباره طلاق و عده‌ آیه «۴۹»، حکم حجاب و پوشش برای زنان از موضوعات دیگر این سوره است.

← آیه تطهیر و مسئله خاتمیت
آیه «۳۳» اشاره به تطهیر ساحت اهل بیت پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ که برهان روشن اهل‌ بیت علیهم‌السلام است می‌باشد، مسئله خاتمیت در آیه «۴۰» و حمل امانت الهی آیه «۷۲» دیگر موضوعاتی است که در این سوره شریفه بررسی شده است. [۴]

محتوای سوره روم[ویرایش]

این سوره در مکه نازل شده و دارای ۶۰ آیه است. [۵] [۶]

← جنگ ایران و روم
در این سوره اشاره به جنگ ایران و روم است که در عصر «خسرو پرویز» و «هرقل» قیصر روم واقع شد و در آن جنگ ایرانی‌ها پیروز شدند. مشرکان مکه این را به فال نیک گرفتند و دلیل بر حقانیت نیت شرک خود دانستند و گفتند ایرانیان مجوسی و مشرک هستند؛ اما رومیان مسیحی هستند و اهل کتاب؛ همان‌گونه که ایرانیان بر رومیان غلبه کردند، پیروزی نهایی از آن شرک است. این امر بر مسلمانان گران آمد و آیات «۷۱» سوره روم نازل شد و یک پیش‌گویی عجیب را بیان کرد که گرچه ایرانیان در این نبرد پیروز شدند، اما چیزی نمی‌گذرد که از رومیان شکست خواهند خورد و حتی‌حدود زمان این پیش‌گویی را نیز بیان داشت که در طول چند سال به وقوع می‌پیوندد و این پیش‌گویی از مظاهر اعجاز قرآن است. [۷]

← برخی مباحث گوناگون
عاقبت بدکاران در آیه «۱۰ ـ ۸»، سرنوشت مجرمان در قیامت در آیه «۱۶ ـ ۱۱» تبیین بخشی از قوانین خلقت و سنن الهی، مانند مسئله زوجیت، مودت و رحمت فطری میان انسان‌ها، اختلاف شب و روز و زبان‌ها و رنگ‌ها، نزول باران و احیای زمین مرده به آب باران، قوام آسمان و زمین در فضا در آیه «۳۰ ـ ۲۰» توحید فطری در آیة «۳۶ ـ ۳۰»، تأثیر اعمال انسان در ظهور فتنه و فساد به‌عنوان کیفیت اعمال در آیه «۴۱» به بعد، مسئله اختلاف، تفرقه و گروه‌گرایی و زیان‌ها و آثار منفی آن در دین و جامعه، در آیه «۳۲»، نهی از رباخواری در آیه «۳۹» و ... از دیگر موضوعات این سوره است.

محتوای سوره نور[ویرایش]

سوره نور در مدینه نازل شده و «۶۴» آیه دارد. [۸]

← سوره پاک‌دامنی و عفت
این سوره را در حقیقت می‌توان سوره پاک‌دامنی و عفت و مبارزه با آلودگی‌های جنسی دانست؛ چراکه قسمت عمده دستوراتش بر محور پاک‌سازی اجتماع از آلودگی‌های جنسی می‌باشد. بیان مجازات شدید مرد و زن زناکار در آیه «۳۱»، مجازات تهمت در آیه «۴ و ۵»، داستان تهمت عظیمی که به یکی از همسران رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در آیه «۱۶ ـ ۱۱»، ممنوعیت اشاعه فحشا در آیه «۲۰ ـ ۱۷»، بخشی از آداب معاشرت و دستورهای اجتماعی اسلام در آیه «۲۹۲۷»، مبارزه با چشم‌چرانی و ترک حجاب در آیه «۳۱۳»، ترغیب به ازدواج آسان در آیه «۳۴ ـ ۳۲»، آیه نور «۳۸ ـ ۳۵» تسبیح‌گویی همه موجودات در آیه «۴۲ ـ ۴۱»، حکومت جهانی مستضعفان در آیه «۵۵»، خانه‌هایی که غذا خوردن از آنها مجاز است در آیه «۶۱»، کیفیت معاشرت مسلمانان با پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ در آیه «۶۴ ـ ۶۲» و... از موضوعات این سوره مبارکه است. [۹]

محتوای سوره سجده[ویرایش]

سوره سجده یا الم سجده در مکه نازل شده و دارای ۳۰ آیه است. عظمت قرآن، مبدأ و معاد، خلقت زمین و آسمان و کل جهان در ۶ روز در آیه «۵۱»، آفرینش انسان از گل و آفرینش نسل وی «۹۶»، مسئله توحید، معاد و اوضاع قیامت و نیز دفع شبه‌هایی که درباره این دو مسئله در دل‌ها خلجان می‌کند در آیه «۱۴ ـ ۱۰»، مسئله نماز و راز و نیاز شبانه بندگان خالص با پروردگارشان « ۲۰ ـ ۱۵» صبر و ایمان، سرمایه امامت «۲۵۲۳»، تهدید مجرمان بی‌ایمان و ... از موضوعات این سوره است. [۱۰]

منابعی برای مطالعه بیش‌تر[ویرایش]


۱. قرشی، علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، ذیل سوره.
۲. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ذیل سوره.

پانویس[ویرایش]
 
۱. ابوعلی الفضل الطبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبة المرعشی، ۱۴۰۳ ق، ج ۱، ص ۳۴۱.    
۲. شعرانی، حاج میرزا ابوالحسن، تهران، طوبی، کتاب‌فروشی اسلامیه، ۱۳۶۳، ج ۱، ص ۱۷۱.
۳. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ج ۱۶، ص ۲۹۱.    
۴. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ج ۱۶، ص ۲۷۳.    
۵. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ج ۱۵، ص ۷۷.    
۶. ابو علی الفضل الطبرسی، جوامع الجامع، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۱، ج ۳، ص ۲۵۷.
۷. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۲، ج ۱۶، ص ۳۵۹.    
۸. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ج ۱۵، ص ۷۷.    
۹. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۲، ج ۱۴، ص ۳۵۳.    
۱۰. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۲، ج ۱۷، ص ۱۰۳.    


منبع[ویرایش]

سایت اندیشه قم.    



جعبه‌ابزار