خوفذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: خوف، خوف و رجا، خوف و حزن، مؤمنان.

پرسش: خداوند متعال در آیه ۶۲ از سوره یونس می‌فرماید: «أَلا إِنَّ أَوْلِیاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ»؛ درحالی‌که در آیات دیگر می‌فرماید: بندگان مؤمن همیشه در حالت خوف و رجاء به سر می‌برند. این تضاد چه‌گونه قابل حل است؟

پاسخ:


منشأ خوف[ویرایش]

سرچشمه خوف در وجود انسان‌های مؤمن و اولیای خداوند نگرانی از مسئولیت‌هایی است که در برابر خداوند متعال دارند و از این‌که مبادا در انجام وظایف و تکالیف الهی کوتاهی کند و چنین خوفی به خاطر درک مقام و عظمت خداوند متعال می‌باشد و جا دارد که موجودی مثل انسان در مقابل عظمت وجودی همانند خداوند متعال احساس خوف کند و افراد مؤمن همواره باید در دل خویش حالت خوف و رجاء داشته باشند، خوف از کوتاهی در انجام وظیفه و رجاء و امید به رحمت خداوند مهربان است.

خوف و رجای مؤمنان[ویرایش]

بنابراین آیاتی که دلالت دارد بر این‌که اولیای خدا و مؤمنان باید همیشه در حالت خوف و رجاء به سر ببرند، احساس نگرانی و داشتن دغدغة کوتاهی در انجام وظایف و تکالیف الهی و از طرفی رحمت و امیدواری نسبت به خداوند متعال است. [۱]

عدم خوف و حزن مؤمنان[ویرایش]

آیاتی که می‌فرماید: مؤمنان و اولیای خدا خوف و حزنی بر آن‌ها نیست، بدین معناست که اولیای خدا نه از چیزی می‌ترسند و نه برای چیزی اندوه می‌خورند؛ زیرا خود را مالک چیزی نمی‌دانند و برای غیر خدا هیچ استقلالی در مالکیت نمی‌دانند، مگر آن‌که خداوند متعال اراده کند که آنان از چیزی بترسند و یا دربارة آن اندوهناک شوند، البته اتصاف اولیای خدا و مؤمنان به نداشتن خوف و اندوه هم در دنیا و هم در آخرت است.

مفهوم آیه ۶۲ سوره یونس[ویرایش]

بنابراین آن‌جا که قرآن کریم می‌فرماید: «أَلا إِنَّ أَوْلِیاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ؛ [۲] آگاه باشید (دوستان و) اولیای خدا، نه ترسی دارند و نه غمگین می‌شوند»، منظور نداشتن خوف و حزن در موقعی است که واجبات خداوند را انجام دهند و به سیره عملی و نظری پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ و پیشوایان معصوم علیهم‌السلام عمل کنند و از حرام‌های خدا بپرهیزند و از لذائذ فریبندة دنیا زهد بورزند و مالکیت مطلق را از آن خداوند متعال بدانند.

← روایتی از امام باقر
حضرت امام باقر علیه‌السلام می‌فرماید: «در کتاب علی بن الحسین چنین یافتیم که فرموده: مشمولان چنین آیاتی (آیات نداشتن خوف و حزن اولیای خدا) وقتی اولیای الهی هستند و خوف اندوهی ندارند که واجبات خدا را انجام دهند و به سنت‌های رسول اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ عمل کنند و از حرام‌های خدا بپرهیزند و از لذائذ نقد و فریبندة دنیا زهد بورزند و به آن‌چه در نزد خداوند متعال است، دل‌بسته و علاقه‌مند باشند، و رزق حلال و پاک خدا را به دست آورند و منظورشان از کسب، تفاخر و تکاثر نباشد و از آن‌چه به دست می‌آورند، حقوق واجبی که به گردنشان هست، پرداخت می‌کنند». [۳]

بنابراین اولیای خدا و مؤمنان ترس و اندوه‌های مادی و دنیوی که مایه انحطاط و خواری است، ندارند؛ ولی خوف و رجا را که موجب تکامل وجود انسان و ترقی اوست، همواره در خود دارند. [۴]

← روایتی از امام علی
حضرت علی علیه‌السلام دربارة اولیای خدا می‌فرماید: «دل‌های آن‌ها محزون و مردم از شر آن‌ها در‌ امانند...».


منابعی برای مطالعه بیش‌تر[ویرایش]


۱. محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیرالقرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ سوم، ۱۳۹۷. ق، ج ۱۰، صفحة ۹۸.
۲. سید عبدالحسین طیب، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ سوم، ۱۳۶۶. ش، ج ۶، صفحة ۴۱۶.
۳. ناصر مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۳۶۷. ش، ج ۸، صفحة ۳۳۳ ـ ۳۳۷.
و... .

پانویس[ویرایش]
 
۱. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۳۶۴ ش، ج ۱۸، ص ۳۳۳ الی ۳۳۵.    
۲. یونس (۱۰)، آیه ۶۲.    
۳. حسن بن علی الطوسی، التبیان فی تفسیرالقرآن، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۹ ق، ج ۵، ص ۴۰۱.    
۴. فضل بن حسن الطبرسی، مجمع البیان، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۳۷۹. ق، ج ۳، ص ۱۱۹.    


منبع[ویرایش]


سایت اندیشه قم.    



جعبه‌ابزار