تناسخ در قرآنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلید واژه : قرآن، تناسخ ، روح، نسخ، مسخ، مرگ
پرسش : آیا قرآن تناسخ را باطل می داند؟
پاسخ :


معنای اصطلاحی تناسخ[ویرایش]

اصطلاح معروف و رایج تناسخ مربوط به انتقال روح از بدنی به بدن دیگر است که به نوعی با جزا و پاداش همراه است و در طول تاریخ به اشکال و انواع متعددی ادعا شده است.

← اصطلاح كلامى تناسخ
در کتاب فرهنگ معارف اسلامی می نویسد: (اصطلاح كلامى تناسخ) ... این عقیده از قدیم الایام رایج شده است پاره از حكماء هندی و یونانی معتقدند كه ارواح آدمى پس از خروج از كالبد وارد در كالبدهائى شود كه مناسب با خلق و خوى آن شخص است، ارواح بعضى در كالبد انسانها رود و از بعضى در كالبد حیوانات با رعایت تناسب خلق و خوى او این نوع عقیده در طول تاریخ رنگهاى مختلفى به خود گرفته است. [۱]

تناسخ از باورهای کهن[ویرایش]

همچنین در فرهنگ شیعه می نویسد: « اعتقاد به تناسخ از باورهاى كهن برخى ملل است و هم اكنون نیز هواخواهانى دارد؛ امّا از میان فرقه ‌هاى معتبر اسلامى، كسى بدان معتقد نیست. [۲] [۳]

← معنای اصطلاح نسخ
معنای انتقال نفس ناطقه یا روح ، پس از مرگ انسان به بدنى دیگر را « نسخ » گویند.

← مسخ
و انتقال آن به بدن حیوان غیر ناطق را «مسخ» نامند.

← فسخ
و اگر به جسم نباتى انتقال یابد، آن را « فسخ » خوانند

← رسخ
و اگر به جسم معدنى یا جماد ، انتقال یابد، آن را « رسخ » گویند. [۴]

علت تناسخ از دیدگاه موافقین[ویرایش]

طرفداران تناسخ بر آن‌اند كه آنچه موجب تناسخ مى ‌شود، ناپاكى و گناهكارى انسان است. شخص گناهكار، پس از مرگ به جسم موجودى دیگر حلول مى‌كند و بدین وسیله، رنج و سختى مى ‌كشد تا پاك شود. اگر پاک نشود، بارى دیگر، پس از مرگ، به جسمى دیگر مى‌رود. این چرخه همچنان پیش مى ‌رود تا روح شخص گناهكار، از گناه بازآید. در این صورت، در مرتبه دیگر زندگى به بدن یا جسمى بهتر و فراتر نسخ مى‌ كند و همچنان ارتقاء مى‌یابد تا به كلّى پاك گردد و به عالم اعلى و خداوند برسد و از چرخه تناسخ خلاصى یابد. بدین‌سان، اهل تناسخ، تنها راه تکامل روح انسان را حلول در پیكرهاى متعدّد مى ‌دانند. روح انسان در این فرآیند، گاه به جسم بیماران‌ منتقل مى ‌شود و گاه به پیكر بلادیدگان و مصیبت‌ زدگان و چه بسا به جسم حیوانى پست حلول مى ‌كند و از این گذر درد و رنج و زحمت مى‌بیند و از گناه و زشتى مى ‌پیراید و سرانجام شایستگى تشرّف به محضر خدا را پیدا مى ‌كند. بنابر این آموزه، رفتار فعلى انسان، چگونگى زندگى بعدى او را رقم مى‌زند. جنایتكاران، در زندگى بعدى، سختى و رنج خواهند كشید و اگر در آن زندگى نیز به زشتكارى خویش ادامه دهند، زندگى سخت‌تر و جانكاه‌ترى در پیش خواهند داشت؛ امّا اگر متنبّه شوند و درستى و راستى پیشه كنند، به زندگى بهترى خواهند رسید. [۵] [۶] [۷]

عقیده به تناسخ از منظر قرآن[ویرایش]

چنین عقیده ای از منظر قرآن قطعا باطل است. و اندک آشنایی ای با قرآن در جه شناخت بطلان آن کفایت می کند. چرا که حدود ثلث قرآن درباره معاد است. و از منظر قرآنی بحث پاداش و جزا در عالمی دیگر و با حادثه بزرگ قیامت محقق می شود. و انتقال روح یک انسان به بدن حیوانی دیگر و یا ... با عقابی که قرآن برای گناهکاران بیان می کند، بسیار متفاوت است. بر خلاف آنچه در بالا از منظر معتقدان به تناسخ گفته شود، مرگ پایان مهلت افراد است و بعد از آن در صورت مستحق عقاب بودن، در عالمی دیگر عقاب می شوند:
«وَ هُمْ یَصْطَرِخُونَ فیها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذی كُنَّا نَعْمَلُ أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما یَتَذَكَّرُ فیهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذیرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمینَ مِنْ نَصیرٍ؛ [۸] آنها در دوزخ فریاد مى ‌زنند: «پروردگارا! ما را خارج كن تا عمل صالحى انجام دهیم غیر از آنچه انجام مى ‌دادیم!» (در پاسخ به آنان گفته مى ‌شود آیا شما را به اندازه ‌اى كه هر كس اهل تذكّر است در آن متذكّر مى ‌شود عمر ندادیم، و انذاركننده ( الهی ) به سراغ شما نیامد؟! اكنون بچشید كه براى ظالمان هیچ یاورى نیست»

فرق تناسخ کلامی و فقهی[ویرایش]

اما تناسخ اصطلاحات دیگری نیز دارد که باید از خلط این اصطلاحات جلوگیری کرد. مثل اصطلاح تناسخ در فقه که با تناسخ کلامی متفاوت است و به معنای تغییر یافتن یک حکم شرعی است. [۹]

فرق تناسخ با مسخ و زنده شدن مرده[ویرایش]

همچنین باید در نظر گرفت که تناسخ با مسخ ، زنده شدن مرده ، و بازگشت به دنیا فرق می کند. و قرآن چنین مواردی را باطل نمی داند.

← مسخ در قرآن
مسخ تبدیل شدن یک انسان به حیوان است و با انتقال روح یک انسان به جسم یک حیوان که در تناسخ مطرح است، فرق می کند. و قرآن آن را به عنوان عقوبت عده ای از خلافکاران بیان می کند:

←← به صورت بوزینه
«وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذینَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِی السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئینَ؛ [۱۰] به طور قطع از حال كسانى از شما، كه در روز شنبه نافرمانى و گناه كردند، آگاه شده‌اید! ما به آنها گفتیم: «به صورت بوزینه‌هایى طردشده درآیید!»

←← به صورت میمون و خوک
«قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَ غَضِبَ عَلَیْهِ وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازیرَ وَ عَبَدَ الطَّاغُوتَ..؛ [۱۱] بگو: «آیا شما را از كسانى كه موقعیّت و پاداششان نزد خدا برتر از این است، با خبر كنم؟ كسانى كه خداوند آنها را از رحمت خود دور ساخته، و مورد خشم قرار داده، (و مسخ كرده،) و از آنها، میمونها و خوكهایى قرار داده، و پرستش بت كرده ‌اند.»

← زنده شدن مرده در قرآن
همچنین زنده شدن مرده، که به نوعی بازگشت روح به جسم خود اوست در موارد متعددی در قرآن ذکر شده است.
«أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذینَ خَرَجُوا مِنْ دِیارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْیاهُمْ؛ [۱۲] آیا ندیدى جمعیتى را كه از ترس مرگ، از خانه‌ هاى خود فرار كردند؟ و آنان، هزارها نفر بودند (كه به بهانه بیمارى طاعون، از شركت در میدان جهاد خوددارى نمودند). خداوند به آنها گفت: بمیرید! (و به همان بیمارى، كه آن را بهانه قرار داده بودند، مردند.) سپس خدا آنها را زنده كرد.»

پانویس[ویرایش]
 
۱. فرهنگ معارف اسلامى، جعفر سجادی، ج‌۱، ص ۲۱۰
۲. حقیقت روح، احمد زمردیان، ،۴۳۹؛
۳. دائرة المعارف تشیّع، ج ۵، ص ۹۸
۴. گوهر مراد، ملا عبدالرزاق لاهیجی، ۱۷۲
۵. دستور العلماء جامع العلوم فی اصطلاحات الفنون، أحمد نکری،ج۱، ص۲۴۰    
۶. الملل والنّحل، محمد بن عبد الکریم شهرستانی،ج۲، ص ۵۵
۷. فرهنگ شیعه، پژوهشکده تحقیقات اسلامی، ص ۱۹۷    
۸. سوره فاطر، آیه ۳۷    
۹. رک: فرهنگ معارف اسلامى، جعفر سجادی، ج‌۱، ص ۵۹۰
۱۰. سوره بقره، آیه ۶۵    
۱۱. سوره مائده، آیه۶۰    
۱۲. سوره بقره، آیه۲۴۳    


منبع[ویرایش]

سایت شهر سوال    



جعبه‌ابزار