اوّل و آخر در قرآن و حدیثذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: قرآن، حدیث.

پرسش: اوّل و آخر، در قرآن و حدیث به چه معناست؟


معنا اوّل و آخر در قرآن و حدیث[ویرایش]

دو واژه «اوّل» و «آخر» در قرآن و حدیث، در دو معنا به کار رفته‌اند:

← اوّل و آخر مطلق
این معنا به خداوند متعال اختصاص دارد و هیچ کس جز او، اوّل و آخرِ مطلق نیست. در قرآن کریم، این دو واژه تنها یک بار به این معنا آمده‌اند. در آیه سوم از سوره حدید آمده است: «اوست اوّل و آخر و ظاهر و باطن؛ [۱] و او به هر چیزی داناست.»

←← دیدگاه علامه طباطبایی
علّامه سیّد محمّد حسین طباطبایی گفته است:
منظور از اوّل بودن و آخر بودن خداوند، احاطه او به تمام اشیاست. هر موجودی که اوّل فرض شود، از آن‌جا که خداوند متعال بر آن احاطه دارد، خداوند، پیش از او قرار می‌گیرد، و هر موجودی که آخِر فرض گردد، خداوند متعال به دلیل احاطه بر او، پس از آن است.... بنا بر این، اوّل بودن و آخر بودن خداوند، دو فرع از فروع صفت «محیط» است و محیط، خود از شاخه‌های قدرت مطلق اوست... و ممکن است که چهار نام (اوّل، آخر، ظاهر و باطن) را از فروع احاطه وجودی او بگیریم...؛ چون وجود او قبل از وجود هر چیز و بعد از وجود هر چیز است. [۲]
گفتنی است در احادیثی که ملاحظه خواهیم کرد، اوّل و آخر بودن خداوند، به معنای اوّل و آخر بودن در وجود، تفسیر شده است. بنا بر این، اوّل و آخر بودن خداوند، به یگانگی او در ازلی و ابدی بودن باز می‌گردد.

← اوّل و آخر نسبی
کاربرد واژه «اوّل» و «آخِر» در قرآن و حدیث، برای غیر خداوند متعال، نسبی است، مانند: «اوّل المسلمین [۳] (نخستین مسلمان)» و «اوّل العابدین [۴] (نخستین پرستش‌گر) » و غیر این دو.
بنا‌بر‌این، آنچه در تبیین ویژگی‌های اهل بیت (علیهم‌السّلام) در زیارت آنان آمده که: «شما اوّل و آخِرید»، [۵] به معنای اوّل و آخر بودن نسبی است و غلو نیست. [۶]

پانویس[ویرایش]
 
۱. حدید/سوره۵۷، آیه۳.    
۲. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹ ص۱۴۵.    
۳. انعام/سوره۶، آیه۱۶۳.    
۴. زخرف/سوره۴۳، آیه۸۱.    
۵. طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی اهل اللجاج، الاحتجاج، ج۲ ص۳۱۷.    
۶. اهل بیت (علیهم‌السّلام) در قرآن و حدیث، بخش سوم/ فصل یکم: دین با آنان آغاز می‌گردد و با آنان پایان می‌گیرد.


منبع[ویرایش]

سایت‌ حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «اوّل و آخر در قرآن و حدیث» تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۲/۱۷.    



جعبه‌ابزار