ال در لفظ جلاله اللهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: الله، تعریف،همزه الاشتقاق.

پرسش: لفظ جلاله الله در اصل چه بوده و ال در آن کدامیک از اقسام ال است؟

پاسخ: در اشتقاق لفظ جلاله «الله» و نوع «ال» آن بین‌ اندیشمندان علم ادب چهار دیدگاه وجود دارد.



ال در لفظ جلاله الله[ویرایش]

در اشتقاق لفظ جلاله «الله» و نوع «ال» آن بین‌ اندیشمندان علم ادب چهار دیدگاه وجود دارد:

← دیدگاه اول
اصل الله «اِلاه» بوده که ال تعریف بر آن داخل شد، سپس همزه‌اش برای تخفیف «برخی دلیل حذف همزه را التقاء ساکنین و برخی دیگر تخفیف به جهت کثرت استعمال بیان کردند. [۱] حذف گردید، دو لام کنار هم اجتماع کردند که اولی در دومی ادغام شد و «الله» شد به معنای معبود و پرستش شده.
دیدگاه یونس بن حبیب، کسائی، فراء، قطرب و اخفش نیز چنین است. [۲]

← دیدگاه دوم
اصل الله، «الاه» و اصل الاه «ولاه» از وله به معنای تحیر بود، واو در «ولاه» برای تخفیف، تبدیل به همزه شده و «اِلاه» شد، چنانچه در وعاء و وشاح گفته می‌شود اِعاء و اِشاح. سپس بر سر «الاه» ال داخل نمودیم و همزه حذف گردید «الله» شد.
این دیدگاه موافق دیدگاه خلیل بن احمد هم هست. [۳]

← دیدگاه سوم
الله در اصل «لاه» بود، ال تعریف بر سرش در آمد الله شد.
این دیدگاه موافق یکی از دو دیدگاه سیبویه است. [۴]

← دیدگاه چهارم
الله با همین ترکیب و کیفیت لفظی در اصل برای خدای (عزّوجلّ) وضع شده «یعنی علم مرتجل است.» و از چیزی مشتق نشده و تغییر شکل نداده است؛ زیرا ما می‌بینیم که لفظ «الله» مزیت زیادی بر «الاه» دارد، همچنین ما معنایی را که از لفظ «الله» تصور و ادراک می‌کنیم از لفظ «اله» نمی‌کنیم؛ لذا نمی‌توان گفت الله در اصل اله بود.
این دیدگاه مانند دیدگاه ابی عثمان مازنی است. [۵]
همان‌گونه که در اشتقاق لفظ جلاله «الله» اختلاف دیدگاه وجود داشته، در «ال» داخل بر آن نیز اختلاف دیدگاه وجود دارد؛ برخی گفته‌اند «ال» برای تعریف می‌باشد. [۶] برخی دیگر گفته‌اند «ال» برای تعریف نیست، بلکه عوض از همزه محذوفه در «اِلاه» است. [۷] برخی نیز آن‌را برای تعیین، [۸] و عده‌ای نیز «ال» را جزء کلمه دانسته و احتمالات مذکوره را صحیح نمی‌دانند. [۹]

منبع برای مطالعه بشتر[ویرایش]

شرح الملوکی فی التصریف. [۱۰]

پانویس[ویرایش]
 
۱. اعلم شنتمری، یوسف بن سلیمان‌، النکت فی تفسیر کتاب سیبویه و تبیین الخفی من لفظه و شرح ابیاته و غریبه‌، ص۲۷۶، محقق، مراد، یحیی‌، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، بی‌تا.
۲. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات، ص۲۸‌، محقق، مبارک، مازن، النص، بیروت، دار صادر، چاپ دوم، بی‌تا.
۳. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات، النص، ص۲۹.
۴. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات، النص، ص۲۹.
۵. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات، النص، ص۲۹.
۶. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات، النص، ص۲۸ – ۲۹.
۷. اعلم شنتمری، یوسف بن سلیمان، النکت فی تفسیر کتاب سیبویه، ص۲۷۶.
۸. حسینی طهرانی،‌هاشم‌، علوم العربیة، ج۱، ص۴۴۵، تهران، مفید، چاپ دوم، ۱۳۶۴ش.
۹. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات، النص، ص۲۹.
۱۰. ابن صائغ، یعیش بن علی‌، شرح الملوکی فی التصریف، ص۳۵۶-۳۶۲، ‌ محقق، قباوه، فخرالدین‌، سوریه-حلب، المکتبه العربیه، چاپ اول، بی‌تا.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «الله»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۵/۱۸.    



جعبه‌ابزار