الف و لام در لفظ جلاله اللهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: الله، تعریف، همزه، الاشتقاق، الاه، ولاه، وله.

پرسش: لفظ جلاله الله در اصل چه بوده و ال در آن کدامیک از اقسام ال است؟

پاسخ: ۱. ال تعریف؛ ۲. ال عوض از همزه محذوفه در اِلاه؛ ۳. ال تعیین؛ ۴. ال جزء کلمه الله.



اشتقاق لفظ جلاله[ویرایش]

در اشتقاق لفظ جلاله «الله» و نوع «ال» آن بین‌ اندیشمندان علم ادب چهار دیدگاه وجود دارد:

← اِلاه
اصل الله «اِلاه» بوده که ال تعریف بر آن داخل شد، سپس همزه‌اش برای تخفیف «برخی دلیل حذف همزه را التقاء ساکنین و برخی دیگر تخفیف به جهت کثرت استعمال بیان کردند». [۱] حذف گردید، دو لام کنار هم اجتماع کردند که اولی در دومی ادغام شد و «الله» شد به معنای معبود و پرستش شده. «دیدگاه یونس بن حبیب، کسائی، فراء، قطرب و اخفش». [۲]

← ولاه
اصل الله، «الاه» و اصل الاه «ولاه» از وله به معنای تحیر بود، واو در «ولاه» برای تخفیف، تبدیل به همزه شده و «اِلاه» شد، چنانچه در وعاء و وشاح گفته می‌شود اِعاء و اِشاح. سپس بر سر «الاه» ال داخل نمودیم و همزه حذف گردید «الله» شد. «دیدگاه خلیل بن احمد» [۳]

← لاه
الله در اصل «لاه» بود، ال تعریف بر سرش در آمد الله شد. «یکی از دو دیدگاه سیبویه» [۴]

← علم مرتجل
الله با همین ترکیب و کیفیت لفظی در اصل برای خدای (عزّوجلّ) وضع شده «یعنی علم مرتجل است». و از چیزی مشتق نشده و تغییر شکل نداده است؛ زیرا ما می‌بینیم که لفظ «الله» مزیت زیادی بر «الاه» دارد، همچنین ما معنایی را که از لفظ «الله» تصور و ادراک می‌کنیم از لفظ «اله» نمی‌کنیم؛ لذا نمی‌توان گفت الله در اصل اله بود. «دیدگاه ابی عثمان مازنی»، [۵]

ال تعریف[ویرایش]

همان‌گونه که در اشتقاق لفظ جلاله «الله» اختلاف دیدگاه وجود داشته، در «ال» داخل بر آن نیز اختلاف دیدگاه وجود دارد؛ برخی گفته‌اند «ال» برای تعریف می‌باشد. [۶]

ال عوض از همزه محذوفه در اِلاه[ویرایش]

برخی دیگر گفته‌اند «ال» برای تعریف نیست، بلکه عوض از همزه محذوفه در «اِلاه» است. [۷]

ال تعیین[ویرایش]

برخی نیز آن‌را برای تعیین، دانسته‌اند. [۸]

ال جزء کلمه الله[ویرایش]

و عده‌ای نیز «ال» را جزء کلمه دانسته و احتمالات مذکوره را صحیح نمی‌دانند. [۹]

منبع برای مطالعه بیشتر[ویرایش]

برای آگاهی بیشتر به کتاب شرح الملوکی فی التصریف رجوع شود. [۱۰]

پانویس[ویرایش]
 
۱. اعلم شنتمری، یوسف بن سلیمان‌، النکت فی تفسیر کتاب سیبویه و تبیین الخفی من لفظه و شرح ابیاته و غریبه‌، ص۲۷۶‌، محقق، مراد، یحیی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، بی‌تا.
۲. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات‌، محقق، مبارک، مازن، النص، ص۲۸، بیروت، دار صادر، چاپ دوم، بی‌تا.
۳. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات‌، محقق، مبارک، مازن، النص، ص۲۹.
۴. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات‌، محقق، مبارک، مازن، النص، ص۲۹.
۵. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات‌، محقق، مبارک، مازن، النص، ص۲۹.
۶. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات‌، محقق، مبارک، مازن، النص، ص۲۸ – ۲۹.
۷. اعلم شنتمری، یوسف بن سلیمان‌، النکت فی تفسیر کتاب سیبویه و تبیین الخفی من لفظه و شرح ابیاته و غریبه، ص۲۷۶‌، محقق، مراد، یحیی.
۸. حسینی طهرانی،‌ هاشم‌، علوم العربیة، ج۱، ص۴۴۵، تهران، مفید، چاپ دوم، ۱۳۶۴ش.
۹. زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق، کتاب اللامات‌، محقق، مبارک، مازن، النص، ص۲۹.
۱۰. ابن صائغ، یعیش بن علی‌، شرح الملوکی فی التصریف‌، ص۳۵۶ - ۳۶۲، ‌ محقق، قباوه، فخرالدین، سوریه - حلب، المکتبه العربیه، چاپ اول، بی‌تا    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «الف و لام در لفظ جلاله الله»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۰/۱۵.    



جعبه‌ابزار