ارتباط آداب غذا خوردن با خداشناسیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: یاد خداوند، نورانیت، آداب غذا خوردن.

پرسش: رعایت آداب غذا خوردن چگونه در رسیدن به خداشناسی اثر دارد؟


اکتفا به قدر ضرورت درخوردن

[ویرایش]

یاد خداوند (عزّوجلّ) غذای جان است. هر چه این خوراک بیشتر به روح برسد، نیروی روح، بیشتر می‌شود و صفا و نورانیت دل، افزون‌تر می‌گردد؛ به عکسِ غذاهای مادّی که هر چه بیشتر انسان از آن مصرف کند، برای جسم و جانش زیانبارتر است و اکتفا به قدر ضرورت درخوردن، سلامت جسم و جان انسان را تضمین می‌کند.
درباره نقش خوردن در سیر و سلوک و معرفت‌شناسی، روایات اسلامی را به چهار دسته می‌توان تقسیم کرد:

← غذای حلال و نورانیت دل


دسته اوّل، شامل روایاتی است که تصریح می‌کنند خوردنِ غذای حلال، موجب صفای دل و نورانیت آن می‌شود؛ چنان‌که از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) روایت شده است:
«مَن اکَلَ مِنَ الحَلالِ صَفا قَلبُهُ ورَقَّ؛ هر که از حلال بخورد، دلش صفا می‌یابد و نازک می‌شود.»
«مَن اکَلَ الحَلالَ اربَعینَ یَوما، نَوَّرَ اللّهُ قَلبَهُ، و اَجری یَنابیعَ الحِکمَةِ مِن قَلبِهِ عَلی لِسانِهِ؛ هر کس چهل روز [غذای] حلال بخورد، خدا دلش را نورانی می‌کند و چشمه‌های حکمت را ازقلبش بر زبانش جاری می‌سازد.»

← کم خوردن و نورانیت دل


دسته دوم، روایاتی هستند که کم‌خوردن و گرسنگی را مایه نورانی شدن دل، معرّفی می‌کنند؛ مانند آنچه از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) روایت شده است:
«اذا اقَلَّ الرَّجُلُ الطُّعمَ مُلِئَ جَوفُهُ نورا؛
[۵] ر.ک: مجموعه من المؤلفین، المعجم الوسیط، ج۵، ص۲۲۹، ح ۵۱۶۵.
[۶] حلوانی، حسین بن نصر، تنبیه الخواطر، ج۲، ص۲۲۹.
چون انسان از خوراکش بکاهد، درونش پُر از نور می‌شود.»
«نورُ الحِکمَةِ الجوعُ؛
[۱۰] طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ج۱، ص۳۲۰، ح۱۰۲۴.
نور حکمت، [در] گرسنگی است.»

← نقش روزه‌داری در معرفت شهودی


دسته سوم، روایاتی است که روزه‌داری را سبب رسیدن انسان به درجه یقین می‌شناسانند؛ مانند آنچه در حدیث معراج آمده است:
«الصَّومُ یورِثُ الحِکمَةَ، وَ الحِکمَةُ تورِثُ المَعرِفَةَ، وَ المَعرِفَةُ تورِثُ الیَقینَ؛ روزه، حکمت می‌آورد و حکمت، معرفت می‌آورد و معرفت، یقین
شایان گفتن است که یقین، بالاترین مرتبه ایمان، و همان معرفت شهودی است.

← انگیزه الهی در خوردن و نورانیت دل


دسته چهارم از روایات، به داشتنِ انگیزه الهی در همه کارها، از جمله خوردن، توصیه می‌کنند؛ مانند آنچه از پیامبر خدا نقل شده است که در توصیه به ابوذر فرمود:
«یا اَبا ذَرٍّ! لِیَکُن لَکَ فی کُلِّ شَیءٍ نِیَّةٌ صالِحَةٌ، حَتَّی فِی النَّومِ وَ الاَکلِ؛
[۱۳] طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ج۲، ص۳۷۰، ح ۲۶۶۱.
‌ای ابو‌ذر! باید در هر چیزی، نیّت نیکو داشته باشی، حتّی در خوابیدن و خوردن.»
اخلاص در همه کارها، موجب نورانی شدن دیده بصیرت است؛ چنان که از امام علی (علیه‌السّلام) روایت شده:
«عِندَ تَحَقُّقِ الاِخلاصِ تَستَنیرُ الضّمآئر؛ به گاه حصول اخلاص، دیده‌ها نورانی می‌شوند.»
هر گاه چنین مرتبه‌ای از اخلاص، چهل روز تداوم یابد، دل، چنان نورانی می‌گردد و به معارف حقیقی و ناب دست می‌یابد که چشمه‌های حکمت، از زبان صاحب دل، جاری می‌شوند. پیامبر خدا در این باره می‌فرماید:
«ما اَخلَصَ عَبدٌ للّهِِ (عزّوجلّ) اَربَعینَ صَباحا اِلّا جَرَت یَنابیعُ الحِکمَةِ مِن قَلبِهِ عَلی لِسانِهِ؛
هیچ بندهای، چهل روز برای خدا اخلاص نورزید، مگر آن که چشمه‌های حکمت، از دلش بر زبانش سرازیر شد.»
و اگر سالک، در این چهل روز، روزه‌دار باشد، بی تردید رسیدن به مقصد، نزدیک‌تر خواهد بود، چنان که از امام علی (علیه‌السّلام) روایت شده است:
«مَن اخلَصَ للّهِِ اربَعینَ صَباحا، یَاکُلُ الحَلالَ، صائِما نهارَهُ، قائِما لَیلَهُ، اجرَی اللّهُ سُبحانَهُ یَنابیعَ الحِکمَةِ مِن قَلبِهِ عَلی لِسانِهِ؛ هر کس چهل روز برای خدا اخلاص بورزد، حلال بخورد و روزه بگیرد و شب زنده‌داری کند، خداوند سبحان، چشمه‌های حکمت را از دلش بر زبانش جاری می‌سازد.»

پانویس

[ویرایش]
 
۱. طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، ج۱، ص۴۴۷.    
۲. غزالی، ابو‌حامد، احیاء علوم الدین، ج۲، ص۱۳۴.    
۳. ابو الفضل زین الدین، المغنی عن حمل الاسفار، ج۱، ص۴۳۵، ح۱۶۵۲.    
۴. دیلمی، الفردوس بمأثور الخطاب، ج۱، ص۲۹۰، ح۱۱۳۸.    
۵. ر.ک: مجموعه من المؤلفین، المعجم الوسیط، ج۵، ص۲۲۹، ح ۵۱۶۵.
۶. حلوانی، حسین بن نصر، تنبیه الخواطر، ج۲، ص۲۲۹.
۷. راوندی، قطب الدین، الدعوات، ص۷۷، ح۱۸۷.    
۸. ابن‌عساکر، علی‌ بن حسن، تاریخ دمشق، ج۱۹، ص۴۴۷، ح ۴۵۴۶.    
۹. متقی هندی، علی بن حسام الدین، کنز العمال، ج۱۵، ص۸۷۵ ح ۴۳۴۷۹.    
۱۰. طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ج۱، ص۳۲۰، ح۱۰۲۴.
۱۱. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۶۶، ص۳۳۱، ح۷.    
۱۲. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷۷، ص۲۷، ح۶.    
۱۳. طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ج۲، ص۳۷۰، ح ۲۶۶۱.
۱۴. دیلمی، حسن بن ابی‌الحسن، اعلام الدّین، ص۱۹۵.    
۱۵. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۷۷، ص۸۴، ح۳.    
۱۶. آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، ح۶۲۱۱.    
۱۷. ر.ک:صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۶۹، ح۳۲۱.    
۱۸. زید بن علی بن الحسین (علیه‌السلام)، مسند زید، ص۳۸۴.    


منبع

[ویرایش]

حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «ارتباط آداب غذا خوردن با خداشناسی» تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۱۰/۳۰.    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار