آیه 35 سوره نورذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: سوره نور، نور خدا، آسمان و زمین، هدایت.
پرسش: تفسیر و نشان نزول آیه ۳۵ از سوره نور را بیان کنید؟
پاسخ:


آیه ۳۵ سوره نور[ویرایش]

خداوند متعال می‌فرماید:

«الله نور السموات و الارض مثل نوره کمشکوة فیها مصباح المصباح فی زجاجة الزجاجة کانها کوکب دری یوقد من شجرة مبارکة زیتونة لا شرقیه و لا غربیة یکاد زیتها یضیء و لولم تمسسه نار نور علی نور یهدی الله لنوره من یشاء...»؛ [۱]
خداوند نور آسمان و زمین است، مثل نور خداوند همانند چراغدانی است که در آن چراغی (پرفروغ) باشد، آن چراغ در حبابی قرار گیرد، حبابی شفاف و درخشنده همچون یک ستاره فروزان، این چراغ با روغنی افروخته می شود که از درخت پر برکت زیتون گرفته شده که نه شرقی است و نه غربی، (روغنش آن چنان صاف و خالص است که) نزدیک است بدون تماس با آتش شعله‌ور شود، نوری است بر فراز نوری و خدا هرکس را بخواهد به نور خود هدایت می‌کند ...».

تفسیر آیه[ویرایش]


← مراد از نور
مفسران نور را در آیه مذکور به قرآن کریم، ایمان، هدایت الهی، آیین اسلام، شخص پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ امامان و پیشوایان معصوم علیهم‌السلام، علم و دانش و ... تفسیر کرده‌اند، که البته با توجه به معنای واژه نور، هرکدام از موارد یادشده، می‌تواند مصداقی برای نور باشند.

← علت اطلاق واژه نور بر خداوند
اطلاق کلمه نور بر خداوند متعال به اعتبار مفهوم آن، یعنی روشنگری و هدایتگری است و نباید گفت که جنس ذات خداوند نور است؛ چون نور امری مادی است و خداوند از مادیات منزه است. بنابراین اسم نور برای مفهوم وضع شده است و مقصود ممکن است در اینجا از نور خداوند، هدایت او مورد نظر باشد؛ چنان‌که حضرت امام رضا علیه‌السلام در روایتی، آیه یادشده را به «هدایت» تفسیر کرده و می‌فرماید: «او هدایت‌کننده اهل آسمان‌ها و هدایت‌کننده اهل زمین است». [۲]
در آیه مذکور، دستگاه هدایتگر به چراغدان و چراغ و حباب و ماده سوختنی تشبیه شده که جهان را روشن می‌کند.

← مراد از مشکاة
«مشکاة» در اصل به معنای روزنه و محل کوچکی است که در دیوار ایجاد می‌کردند و چراغ‌های معمول قدیم را برای حفظ از مزاحمت باد و طوفان در آن می‌نهادند که غالب نور را متمرکز ساخته و منعکس می‌نمود.

← معنای زجاجة
«زجاجة» به معنای شیشه و در اصل به سنگ‌های شفاف می‌گویند و آن شیشه نیز از مواد سنگی ساخته می‌شود و شفاف می‌باشد و به آن زجاجة گفته می‌شود و در اینجا به معنای حبابی است که روی چراغ می‌گذاشتند تا شعله را محافظت کند و گردش هوا را از طرف پایین به بالا تنظیم کرده و روشنایی آن را بیش‌تر می‌کند.

← معنای مصباح
«مصباح» به معنای خود چراغ است که معمولاً با فتیله و ماده روغنی قابل افروختن است. جمله «یوقد من شجرة مبارکة زیتونة لا شرقیة و لاغربیة» به ماده انرژی‌زای بسیار مستعد برای این چراغ اشاره می‌کند؛ چون روغن زیتون از بهترین روغن‌ها می‌باشد و از درختی است که از هر جانب مورد تابش نور قرار داشته باشد و همه اطراف آن مورد تابش نور باشد.

مصباح همان شعله‌های ایمان است که در قلب مؤمن آشکار می‌گردد و فروغ هدایت از آن منتشر می‌شود. «زجاجة» حباب قلب مؤمن است که ایمان را در وجودش تنظیم می‌کند و «مشکاة»، سینه مؤمن و به تعبیری مجموعه شخصیت و آگاهی و علوم و افکار اوست که ایمان را در وجودش تنظیم می‌کند.

← مراد از شجره مبارکه
«شجرة مبارکه زیتون» نیز همان وحی الهی است که عصاره آن در نهایت صفا و پاکی می‌باشد و ایمان مؤمنان به‌وسیله آن شعله‌ور می‌گردد، و در حقیقت این نور خداست، همان نوری که آسمان و زمین را روشن ساخته و از کانون قلب مؤمنان سر برآورده و تمام وجود و هستی آن‌ها را روشن و نورانی می‌کند. دلایلی را که از عقل و خرد دریافته‌اند، با نور وحی آمیخته می‌شود و مصداق «نور علی نور» می‌گردد و خداوند هر کسی را بخواهد به‌وسیله این نور هدایت می‌کند که البته در‌صورتی‌که شایستگی و زمینه در شخص باشد و خود افراد مایل به هدایت باشند و این نور هدایت در وجود و فطرت همه انسان‌ها نهفته است، ولی برخی افراد بر اثر انحراف و گناه، این نور را در وجود خویش کم‌سو و ضعیف می‌کنند. [۳]

←← حدیثی از امام صادق
حضرت امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند: «مشکاة» نور علم در سینه پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ و ««زجاجة» سینه حضرت علی بن ابی‌ طالب علیه‌السلام و «نور علی نور» امامانی از آل محمد ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ هستند که یکی پس از دیگری می‌آیند و با نور علم و حکمت مؤیدند ... این‌ها همان جانشینانی هستند که هیچ عصر و زمانی زمین از وجود آن‌ها خالی نمانده است.

بنابراین در برخی روایات آمده که مقصود از نوری که در آیه یادشده مطرح شده است، نور پیشوایان معصوم و دوازده امام علیهم‌السلام است و آن بزرگواران مصادیق این نور هستند. [۴]

منابعی برای مطالعه بیش‌تر[ویرایش]


۱. محمدحسین طباطبایی، المیزان، تهران، دارلکتب الاسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۹۷ق، ج ۱۵، ص ۱۳۱.
۲. مرحوم طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۳۷۹ق، ج ۴، ص ۱۴۱.
۳. السید هاشم الحسینی البحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت، چاپ اول، ۱۴۱۵، ج ۴، ص ۱۳۳.
۴. قرشی، سید علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، ج ۷.

پانویس[ویرایش]
 
۱. نور (۲۴)، آیه ۳۵.    
۲. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفا، ۱۴۰۴ق، ج ۴، ص ۱۵.    
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب السلامیة، چاپ چهارم، ۱۳۶۷، ج ۱۴، ص ۴۷۰ ۴۸۴.    
۴. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفا، ۱۴۰۴ق، ج ۴، ص ۱۵.    


منبع[ویرایش]
سایت اندیشه قم.    


رده‌های این صفحه : قرآن شناسی | تفسیر




جعبه‌ابزار