آداب معاشرت با پیامبرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: آداب معاشرت، مؤمنان، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، خانواده، حجاب، پوشش، اجازه، ورود به خانه.

پرسش: با توجه به آیه ۵۳ سوره احزاب، درباره آداب معاشرت با پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و خانواده حضرت توضیح دهید؟

پاسخ: آیه ۵۳ سوره احزاب خطاب به مؤمنان است و در آن، مسئله آداب معاشرت با پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ و خانواده حضرت بیان شده است. این آیه شریفه دربردارنده دستوراتی برای مؤمنان درباره ورود و خروج به منزل رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ و ... است.

فهرست مندرجات
۱ - آیه ۵۳ سوره احزاب
۲ - اجازه گرفتن برای ورود
۳ - آداب مهمانی
       ۳.۱ - سلام کردن
       ۳.۲ - ناراحت نشدن در جواب رد
       ۳.۳ - خوب بودن پذیرایی
       ۳.۴ - بردن سفره نزد مهمان
۴ - معنای اناه
۵ - معنای غَیرَ ناظِرِینَ اِناهُ
۶ - معنای بُیوتَ النَّبِی
۷ - بیان چند نکته
       ۷.۱ - نکته اول
       ۷.۲ - نکته دوم
۸ - پیام‌ها
       ۸.۱ - ایمان و ادب
       ۸.۲ - اهمیت آرامش
       ۸.۳ - مهمانی دادن در منزل
       ۸.۴ - گرفتن اجازه از صاحب‌خانه
       ۸.۵ - اهمیت اجازه گرفتن
       ۸.۶ - پذیرایی از مهمان
       ۸.۷ - اهمیت اصل مهمانی
       ۸.۸ - دین جامع
       ۸.۹ - مهمانی نرفتن بدون دعوت
       ۸.۱۰ - رفت‌و‌آمد به بزرگان
       ۸.۱۱ - ترک خانه پس از غذا
       ۸.۱۲ - اذیت نکردن میزبان
       ۸.۱۳ - پرهیز از اتلاف وقت
       ۸.۱۴ - پرهیز از آزار روانی
       ۸.۱۵ - دوری از رودربایستی
       ۸.۱۶ - سکوت حاصل از حیا
       ۸.۱۷ - حیای پیامبر
       ۸.۱۸ - بیان حق
       ۸.۱۹ - دادوستد با زنان
       ۸.۲۰ - محصور نبودن زنان پیامبر
       ۸.۲۱ - لزوم حجاب زن
       ۸.۲۲ - رعایت تقوا
       ۸.۲۳ - نگاه نکردن به نامحرم
       ۸.۲۴ - اهمیت حجاب
       ۸.۲۵ - رنجش پیامبر از بی‌حجابی
       ۸.۲۶ - آزار پیامبر
۹ - پانویس
۱۰ - منبع

آیه ۵۳ سوره احزاب[ویرایش]


«یا اَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُیوتَ النَّبِی اِلَّا اَنْ یؤْذَنَ لَکمْ اِلی طَعامٍ غَیرَ ناظِرِینَ اِناهُ وَ لکنْ اِذا دُعِیتُمْ فَادْخُلُوا فَاِذا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَ لا مُسْتَاْنِسِینَ لِحَدِیثٍ اِنَّ ذلِکمْ کانَ یؤْذِی النَّبِی فَیسْتَحْیی مِنْکمْ وَ اللَّهُ لا یسْتَحْیی مِنَ الْحَقِّ وَ اِذا سَاَلْتُمُوهُنَّ مَتاعاً فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ ذلِکمْ اَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ وَ قُلُوبِهِنَّ وَ ما کانَ لَکمْ اَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَ لا اَنْ تَنْکحُوا اَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ اَبَداً اِنَّ ذلِکمْ کانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِیم»؛ [۱] «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! به خانه پیامبر وارد نشوید؛ مگر آن‌که به شما اجازه داده شود برای خوردن غذا، (به شرط آن که قبل از موعد نیایید) و در انتظار وقت غذا نباشید؛ ولی هرگاه دعوت شدید، پس داخل شوید و وقتی غذا خوردید، پراکنده شوید و (بعد از خوردن غذا) به گفت‌وگو نپردازید؛ همانا این (گفت‌وگوهای پس از غذا) پیامبر را آزار می‌دهد؛ اما او از شما شرم می‌کند (و چیزی نمی‌گوید)؛ ولی خداوند از (گفتن) حق شرم ندارد و هرگاه از همسران پیامبر چیزی از وسایل زندگی (به عنوان عاریت) خواستید از پشت پرده بخواهید؛ این رفتار برای دل‌های شما و دل‌های آنان به پاکی و پاک‌دامنی است و شما حق ندارید که رسول خدا را آزار دهید و با همسران او پس از رحلتش ازدواج کنید که این کار نزد خداوند (گناهی) بزرگ است».

اجازه گرفتن برای ورود[ویرایش]

اجازه گرفتن برای ورود به خانه دیگران، مخصوص خانه پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) نیست؛ همان‌گونه که در سوره نور می‌خوانیم: «لا تَدْخُلُوا بُیوتاً غَیرَ بُیوتِکمْ حَتَّی تَسْتَاْنِسُوا». [۲]

آداب مهمانی[ویرایش]

در این آیه قسمت‌هایی از آداب مهمانی مطرح شده و در آیات دیگر، بخش‌های دیگری از آن آمده است:

← سلام کردن
هنگام ورود، سلام کنید: «فَسَلِّمُوا». [۳]

← ناراحت نشدن در جواب رد
اگر جواب ردّ دادند، ناراحت نشوید و برگردید: «اِنْ قِیلَ لَکمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا». [۴]

← خوب بودن پذیرایی
نوع پذیرایی به خصوص اگر دعوت کرده‌اید، خوب باشد: «جاءَ بِعِجْلٍ حَنِیذٍ». [۵]

← بردن سفره نزد مهمان
سفره را نزد مهمان ببرید، نه آن‌که مهمان را به محل پذیرایی ببرید: «فَقَرَّبَهُ اِلَیهِمْ». [۶]
در روایات نیز ده‌ها نکته و دستور پیرامون آن وارد شده است.

معنای اناه[ویرایش]

«اِناهُ» به معنای پخته شدن غذاست.

معنای غَیرَ ناظِرِینَ اِناهُ[ویرایش]

«غَیرَ ناظِرِینَ اِناهُ» یعنی مهمان زودتر از وقت پذیرایی نیاید تا منتظر پخته شدن غذا بماند.

معنای بُیوتَ النَّبِی[ویرایش]

خانه پیامبر، اتاق‌های متعدد داشته و هریک از همسران در اتاقی زندگی می‌کردند: «بُیوتَ النَّبِی».

بیان چند نکته[ویرایش]

درباره زنان پیامبر به دو نکته توجه کنید:

← نکته اول
خطاب‌هایی که در این آیه درباره زنان پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) آمده است، در حقیقت مربوط به همه زنان مسلمان است، به دلیل «اَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ وَ قُلُوبِهِنَّ» که خداوند درباره هر زن و مردی پاک‌دلی را می‌خواهد.

← نکته دوم
چون خطر سوء استفاده از همسران پیامبر، مهم‌تر از حق شخصی آنهاست، باید بعد از پیامبر حق ازدواج با دیگران از آنان سلب شود: «وَ لا اَنْ تَنْکحُوا اَزْواجَهُ».

پیام‌ها[ویرایش]

در این‌جا به برخی مطالب مهم اشاره می‌کنیم:

← ایمان و ادب
ایمان، مستلزم رعایت ادب و آداب اجتماعی است: «یا اَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا ...».

← اهمیت آرامش
حق آرامش در مسکن برای همگان محترم است، خصوصاً برای رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله): «لا تَدْخُلُوا بُیوتَ النَّبِی».

← مهمانی دادن در منزل
بهتر آن است که مهمانی در منزل باشد (نه در مهمان‌سرا و هتل): «بُیوتَ النَّبِی ... اِلی طَعامٍ».

← گرفتن اجازه از صاحب‌خانه
صاحب‌خانه حق دارد به کسی اذن ورود ندهد: «اِلَّا اَنْ یؤْذَنَ لَکمْ».

← اهمیت اجازه گرفتن
اجازه برای ورود به خانه دیگران، به هر صورت کافی است و لازم نیست خود او شخصاً اجازه بدهد. («یؤْذَنَ» به صورت مجهول آمده، یعنی اجازه صاحب‌خانه از هر طریقی حاصل شود).

← پذیرایی از مهمان
پذیرایی از مهمان، از سیره پیامبر اکرم است: «اِلی طَعامٍ...دُعِیتُمْ».

← اهمیت اصل مهمانی
اصل مهمانی مهم است، نه نوع غذا: «اِلی طَعامٍ...دُعِیتُمْ».

← دین جامع
دین جامع آن است که هم برای مسائل جزئی همچون پذیرایی از مهمان و هم بزرگ‌ترین مسائل حکومتی برنامه داشته باشد: «یؤْذَنَ لَکمْ ـ غَیرَ ناظِرِینَ ـ فَانْتَشِرُوا ...».

← مهمانی نرفتن بدون دعوت
بی‌دعوت به مهمانی نروید: «اِذا دُعِیتُمْ».

← رفت‌و‌آمد به بزرگان
در اسلام، مردم عادی می‌توانند به خانه اولْ شخصیت دینی رفت و آمد کرده و حتی مهمان شوند: «بُیوتَ النَّبِی ... دُعِیتُمْ».

← ترک خانه پس از غذا
از آداب مهمانی آن است که بعد از خوردن غذا، خانه را ترک کنید: «فَانْتَشِرُوا» و منزل میزبان را محل گفت‌وشنود قرار ندهید: «وَ لا مُسْتَاْنِسِینَ لِحَدِیثٍ».

← اذیت نکردن میزبان
اذیت کردن میزبان ممنوع است: «یؤْذِی النَّبِی» (گرچه با بردن فرزندان یا همراهان باشد. تحقیر غذا و ناچیز شمردن آن نیز مصداق اذیت میزبان است).

← پرهیز از اتلاف وقت
پیامبر، از اتلاف وقت در گفت‌وگوهای بی‌مورد رنج می‌برد: «لا مُسْتَاْنِسِینَ لِحَدِیثٍ اِنَّ ذلِکمْ کانَ یؤْذِی النَّبِی».

← پرهیز از آزار روانی
رنجاندن لازم نیست ظاهری و جسمی باشد، فشار اخلاقی و روحی نیز نوعی آزار دادن است: «ذلِکمْ کانَ یؤْذِی».

← دوری از رودربایستی
صاحب‌خانه را در بن‌بست و رودربایستی قرار ندهید: «فَیسْتَحْیی مِنْکمْ».

← سکوت حاصل از حیا
سکوتی که براساس حیا و رودربایستی باشد، علامت رضایت نیست: «فَیسْتَحْیی مِنْکمْ».

← حیای پیامبر
پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) شخص باحیایی بود: «فَیسْتَحْیی مِنْکمْ».

← بیان حق
اگر به دلیلی شخصی از روی حیا سکوت کرد، دیگران سکوت را بشکنند و حق را بیان کنند و بار خجالت را از دوش او بردارند: «وَ اللَّهُ لا یسْتَحْیی مِنَ الْحَقِّ».

← دادوستد با زنان
ارتباط با دیگران و دادوستد زنان، با حفظ حجاب مانعی ندارد: «فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ».

← محصور نبودن زنان پیامبر
زنان پیامبر محصور نبوده و با بیرون از منزل در ارتباط بودند: «فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ».
(شاید امروزه کسانی باشند که اگر یک لیوان آب از همسرشان بخواهی، ناراحت می‌شوند که ‌چرا با خانم من سخن گفتید، ولی قرآن می‌فرماید: با حفظ حجاب از زنان پیامبر نیز می‌توان چیزی درخواست نمود).

← لزوم حجاب زن
در استدلال بر لزوم حجاب زن، دلیلی بیاورید که مورد اتفاق همه باشد: «ذلِکمْ اَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ».

← رعایت تقوا
در نحوۀ ارتباط زنان با مردان، باید محور کارها تقوا و پاک‌دلی باشد: «اَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ وَ قُلُوبِهِنَّ».

← نگاه نکردن به نامحرم
نگاه نامحرمان به یک‌دیگر، در دل آنان تأثیرگذار است: «فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ ذلِکمْ اَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ وَ قُلُوبِهِنَّ».

← اهمیت حجاب
حجاب به نفع زن و مرد هر دو است: «اَطْهَرُ لِقُلُوبِکمْ وَ قُلُوبِهِنَّ».

← رنجش پیامبر از بی‌حجابی
رابطه با نامحرم بدون حفظ حجاب، سبب رنجاندن رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) است: «وَ ما کانَ لَکمْ اَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ».

← آزار پیامبر
آزار پیامبر از گناهان کبیره است: «کانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِیماً». [۷] [۸]

پانویس[ویرایش]
 
۱. احزاب/سوره۳۳، آیه۵۳.    
۲. نور/سوره۲۴، آیه۲۷.    
۳. نور/سوره۲۴، آیه۶۱.    
۴. نور/سوره۲۴، آیه۲۸.    
۵. هود/سوره۱۱، آیه۶۹.    
۶. ذاریات/سوره۵۱، آیه۲۷.    
۷. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج‌۱۷، ص۳۹۶.    
۸. قرائتی، محسن، تفسیر نور؛ ج۷، ص۳۸۹.


منبع[ویرایش]

سایت حوزه نت، برگرفته از مقاله «آداب معاشرت با پیامبر»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۰۹/۰۲.    



جعبه‌ابزار